Zonnestroom van stations, wegen en hele provincie

(tekst: persbericht van Solarplaza)

Groningen van gas- naar zonneprovincie, ProRail wil eigen stroom opwekken

Nederland gaat de komende jaren over op grootschalige toepassing van zonne-energie. De provincie Groningen verandert van gasleverancier in zonnestroomproducent. ProRail en Rijkswaterstaat stellen daken van stations, geluidsschermen, ongebruikte gronden en waterpartijen beschikbaar voor gigawatts aan zonne-energie waarmee ze hun eigen stroomverbruik dekken.

Binnen de energiesector wordt al gesproken over ‘the next level’ in zonne-energie. Adviseurs en deskundigen van de provincie Groningen, ProRail en Rijkswaterstaat komen de plannen toelichten tijdens de Solar Future NL conferentie, die op 18 mei in Baarn georganiseerd wordt door Solarplaza.

Voor het op grote schaal opwekken van zonnestroom is veel ruimte nodig. ProRail en Rijkswaterstaat hebben die ruimte, maar ook een provincie als Groningen. Daar wordt het ene na het andere zonnepark gebouwd. In januari werd SunPort in Delfzijl opgeleverd, met 120.000 zonnepanelen en een capaciteit van 31 megawattpiek (MWp) het tot nu toe grootste van Nederland. Het aangekondigde zonnepark Midden-Groningen bij Hoogezand-Sappemeer, wordt met een capaciteit van 103 MWp meer dan drie keer zo groot. ,,Ons doel was twee jaar geleden om voor 300 megawattpiek aan PV-vermogen te hebben in 2020, maar die ambitie lijkt makkelijk haalbaar,” zegt Hotze Hofstra, gebiedsadviseur Duurzame Energie bij de provincie Groningen. ,,Dat wordt veel meer. Op dit moment is alleen al voor 270 MWp aan projecten de SDE+-subsidie toegekend.”

In Groningen wordt nu 16 procent van alle energie duurzaam opgewekt. Dat is ver boven het landelijk gemiddelde. De provincie zit in 2020 op 33 procent en wil in 2050 op 100 procent zitten. Daar is 4 gigawattpiek voor nodig, oftewel zo’n 4000 hectare aan zonnepanelen. Die ruimte is er in beginsel en de grondprijzen zijn relatief laag, maar de provincie wil voorkomen dat het open landschap te veel wordt aangetast. Hofstra: ,,We dachten een paar jaar geleden dat we dit moesten aanjagen, maar het is nu juist andersom. Als we 100 hectare aan ruimte beschikbaar stellen, staan de ontwikkelaars in de rij en kunnen we wel 1000 hectare kwijt. De behoefte lijkt oneindig.”

Om het landschap te beschermen en om protesten van bewoners te voorkomen heeft de provincie regels voor het vergunnen van zonneparken opgesteld. Ontwikkelaars moeten bijvoorbeeld eerst naar stedelijk gebied kijken of proberen aan te sluiten bij stedelijk gebied of bedrijfsterreinen. Ook is het betrekken van omwonenden essentieel voor het slagen van een project. Pas daarna mag naar locaties in het buitengebied gekeken worden. ,,Een soort handremconstructie om wildgroei te voorkomen,” stelt Hofstra.

ProRail en Rijkswaterstaat kondigden onlangs aan grond en water in hun beheergebied beschikbaar te stellen voor het opwekken van duurzame energie. Beide willen in 2030 hun eigen stroomverbruik van respectievelijk 0,5 en 1 Petajoule 100 procent duurzaam opwekken. ProRail wil dat bereiken door alle geschikte daken van stations en fietsenstallingen, tunnelmonden, perronoverkappingen en mogelijk ook geluidsschermen te voorzien van zonnepanelen. De spoorbeheerder onderzoekt momenteel wat daar voor nodig is. Op het station Eindhoven worden deze zomer 1900 zonnepanelen op de monumentale perronkappen geplaatst. Die wekken 60 procent van de stroom op die ProRail in Eindhoven verbruikt.

,,Onze ambitie is haalbaar. In 2020 kunnen we al 2 gigawattuur opwekken,” zegt Robin Schipper, Vakdeskundige Duurzaamheid bij ProRail. ,,We doen het zelf of stellen onze daken beschikbaar aan derden, zoals bedrijven of huishoudens die via de postcoderoos zonne-energie willen opwekken.”

Om zonnepanelen op geluidsschermen te kunnen plaatsen zijn technologische innovaties nodig. ,,Schermen langs het spoor moeten vooral geluid absorberen, terwijl zonnepanelen dat weerkaatsen. Ook moet onderzocht worden of panelen in de juiste positie geplaatst kunnen worden en of ze beschadigd kunnen raken door de trillingen van het treinverkeer,” legt Schipper uit.

Het gebruik van spoorbermen voor het opwekken van zonne-energie ligt volgens hem niet voor de hand. ,,Die bermen hebben ook een ecologische waarde. We kunnen niet alles volleggen met zonnepanelen,” stelt hij.

Bij een aantal projecten trekt ProRail samen op met Rijkswaterstaat, zoals bij het knooppunt Deil, waar A2, A15 en Betuweroute samenkomen. ,,We hebben daar beide grond en onderzoeken of we daar aansluitend aan een gepland windpark van derden een grootschalig zonnepark neer kunnen zetten,” aldus Schipper. Volgens hem is de hele organisatie van de noodzaak hiervan doordrongen. ,,Bij grote projecten is het niet meer de vraag of er nagedacht wordt over duurzaamheid, maar hoe,” zegt hij.

Foto: zonnepark bij Ballum op Ameland