Wethouder Deinum (PvdA) houdt wethouder Diks (PAL/GroenLinks) staande

Wethouder Deinum kiest voor gooien met modder

(Van een correspondent)

– Deinum doet moeite om Diks staande te houden.

– De anti-culturele geest van Gerrit Krol (CDA) waait nog rond het Hofplein.

– Adviezen voor college-onderhandelingen moeten openbaar worden gemaakt.

– Belangenstrijd rond resterende middelen voor cultuur. (SKL aast op overblijfselen).

– Wethouder Koster (CDA en Onderwijs) kan profiteren.

Dinsdagavond verliep een discussie over de binnenstad van Leeuwarden niet naar de zin van wethouder Deinum. Een gerespecteerd ondernemer vroeg, waarom Leeuwarden toch bezuinigt op cultuur als dit een aantrekkelijk fenomeen vormt om mensen aan de stad te binden. De wethouder antwoordt: �We bezuinigen helemaal niet op cultuur. De discussie concentreert zich op Parnas. Twee jaar geleden vond iedereen dit een slecht instituut.�

Een abrupte stellingname van een wethoude, die – zonder cultuur in zijn portefeuille te hebben – misschien toch wel de banale raison van het Hofplein aangaande het cultuurbeleid in Leeuwarden uitspreekt. Het is bekend dat de verstandhouding tussen de gemeente en Parnas al lang spanningen vertoont. Parnas is gewikkeld in slopende beroepsprocedures. Dat irriteert de gemeente (ambtenaren en ook bestuurders, naar moet worden aangenomen), want het vreet tijd en energie. Een dergelijke instelling kun je dus – met gebruikmaking van de heersende bezuingingstrend – het beste weg saneren.
Het voornemen daartoe is in het nieuwe collegeprogramma (ongeveer een jaar oud) opgenomen. Daar staat overigens helemaal niet in dat Parnas een slecht functionerende instelling is. Nog minder staat er in dat �iedereen dat vindt�, en al helemaal vinden we er geen uitwerking van het begrip �iedereen�.

De uitlating van wethouder Deinum roept wederom vragen op over de wijze waarop, en de redenen waarom, de bezuinigingen op cultuur in het collegeprogramma terecht zijn gekomen. Eerder heeft wethouder Diks – tijdens het interpellatiedebat over de tekorten bij de Harmonie – zich laten ontvallen, dat Parnas het slachtoffer is geworden van de situatie bij de Harmonie. Bij de verdediging van het collegeprogramma voor een bijeenkomst van de PvdA sprak wethouder Florijn met geen woord over de kwestie De Harmonie. Terwijl hij het wel wist. En ook zijn collega Deinum had al in het najaar gesprekken gevoerd met de Harmonie. De leden van de fractie van de PvdA ontkenden altijd op de hoogte te zijn gesteld van een en ander. Dat betekent dus dat
– mogelijk inclusief bepaalde onderhandelaars van de college-partijen, zijnde niet-wethouders – ten tijde van de samenstelling van het nieuwe college en de opstelling van het programma essenti�le informatie niet of onvoldoende bekend was, zelfs bij de fracties van de collegepartijen. Mogelijk waren zelfs een aantal onderhandelaars – zijnde niet wethouders – onvoldoende op de hoogte. Het zegt iets over de benadering door bestuurders van hun eigen fractie.

Er is een methode om te achterhalen, wat nu precies de overwegingen voor de bezuinigingen op cultuur zijn geweest. Deinum mag dan zeggen, dat er niet wordt bezuinigd. Maar het bedrag voor cultuur gaat wel met minimaal � 1 miljoen omlaag. Geen bezuinigingen, Deinum? Hoe moeten we het dan noemen? En een bezuiniging van een miljoen vormt in Leeuwarden – waar van oudsher weinig gemeentelijk geld naar cultuur toegaat – een aanzienlijke ingreep. De methode om meer zicht te krijgen op de werkelijke argumentatie voor de bezuinigingen is de openbaarmaking van de adviezen, die bij de collegevorming aan de onderhandelaars ter beschikking stonden. Het wordt hoog tijd om de miezerigheid, die bij dit dossier zo opvalt, via kennisname van de (ambtelijke en of andere) adviezen) beter te kunnen begrijpen. Miezerigheid, die nu dus door Deinum met moddergooien wordt aangevuld.

Want hoe zat het ook weer? De voorganger van Diks – mevrouw Bleize – lanceerde enthousiast een nota �Cultuurvuur�. In deze nota stond dat de cultuurbudgetten in Leeuwarden omhoog moesten. Met een bedrag van een miljoen euro. Dus niks geen bezuinigingen, maar meer geld om er in Leeuwarden op het gebied van cultuur echt wat van te kunnen maken. Toen kwam de gemeenteraad. Daar mopperde met name de CDA-fractie (de partij van de wethouder van financi�n Krol), dat het toch moeilijk was om dit geld op te hoesten. Naar verluid was er binnen het college ook al sprake geweest van de tegenstelling Bleize (cultuur) en Krol (financi�n). Dus kwam het wel aardig uit om eerst maar eens een bureau aan het werk te zetten, dat de diverse culturele instellingen op hun functioneren moest beoordelen. Dat gaf weer wat tijd. De gemeenteraadsleden vonden het zelf allemaal wat lastig . Dan zet je dus een bureau aan het werk.

Het bureau – BMC – kwam met een verrassend rapport. De culturele instellingen in Leeuwarden functioneren goed. Leeuwarden zit in feite voor een dubbeltje op de eerste rang. Waar er zich bij de instellingen problemen voordoen, ligt dat vaak op het terrein van huisvesting, energiekosten e.d. Daar kunnen de instellingen zelf weinig aan doen.

Het rapport verscheen begin 2010. De culturele instellingen togen op naar de gemeenteraad, en zetten de raadsleden voor het blok. In deze periode sprak wethouder Diks als haar opvatting uit, dat het nu tijd werd om �boter bij de vis te doen�. De gemeente (college en raad) toonde zich tenslotte van haar slechtste kant, door het hele besluitvormingsproces te doen verwateren. Alles werd doorgeschoven naar het nieuwe college. Daarmee kwam het geheel in het teken te staan van de bezuinigingsdriften. GroenLinks (en met name wethouder Diks) liet het zich aanleunen om de – in het licht van de bevindingen van de nota �Cultuurvuur� en de rapportage van BMC – niet te beargumenteren bezuinigingen voor haar rekening te nemen. Het heeft er sterk de schijn van, ook gelet op latere opstelling van de CDA-fractie, die niet de cultuur, maar bezuinigingen er op als een groot goed lijkt te beschouwen, dat de geest van Gerrit Krol nog steeds rondwaart.

Dit ondoorzichtig en hier en daar wat onfris ruikend proces van �vorming van nieuw beleid�, of �het doorpakken in nieuwe tijden� is nog steeds gaande.
De cultureel kwartiermaker Akkermans van, jawel hetzelfde bureau BMC, dat concludeerde dat Leeuwarden cultureel voor een dubbeltje op de eerste rang zat, schreef nu voor de wethouder een rapport om Parnas dan maar op te heffen. Anders dan wethouder Deinum beweert het tweede BMC-rapport niet, dat Parnas slecht functioneert. Dat zou ook te veel gevraagd zijn, want in het eerste rapport was de conclusie immers, dat de instellingen, waaronder Parnas – ondanks krappe budgetten – goed presteerden. De kwartiermaker verkeerde hier ernstig in verlegenheid. Zijn accepteren van de nieuwe opdracht heeft ook veel wenkbrauwen in de hoogte doen gaan. Het resultaat (80% van wat had mogen verwacht is niet geleverd) is onvoldoende. De inspraak-reacties op de eerste informatie-avond lieten weinig te raden over. En de wethouder zit met de brokken. Zij oogt aangeslagen, maar lijkt niet de bestuurlijke flexibiliteit en inspiratie op te kunnen brengen om het eenmaal – haar bij de college-onderhandelingen opgedrongen – pad te verlaten. Uitvoering van deze taak ziet zij beloond met behoud van de wethouderszetel voor GroenLinks. En de GroenLinks-fractie en de achterban (zijn er eigenlijk ook leden van de afdeling Leeuwarden, die hier wat van vinden?) houden zich zo gedeisd mogelijk.

De diverse uitlatingen van wethouder Diks, en nu het moddergooien van Deinum, mogen niet stilzwijgend geaccepteerd worden. Deinum zal op zijn minst man en paard moeten noemen.

Als de gemeenteraad zichzelf respecteert, en waarom zou dat niet zo zijn, ook al heeft de raad op het terrein van cultuur zelf veel steken laten vallen, de gemeenteraad moet nu een adempauze inlassen. Ze dient aan het college openbaarmaking van de onderliggende documenten te vragen, die hebben geleid tot de keuzen voor bezuinigingen op cultuur, zoals die in het collegeprogramma terecht zijn gekomen.

Uit die documenten zal mogelijk naar voren komen, dat niet in de laatste plaats vrij banale, bestuurlijk/ambtelijke chagrijn een sterkere rol heeft gespeeld bij de besluitvorming, dan nu uit de offici�le stukken valt op te maken. De door wethouder Diks eerder beloofde helderheid (bijvoorbeeld inzake De Harmonie) is in het rapport van de kwartiermaker niet gegeven. Aan de hand van de vrij te geven stukken, zal vervolgens nagegaan moeten worden, of de veronderstelde bestuurlijk/ambtelijke chagrijn gerechtvaardigd is, en wat er in de loop der jaren vanuit het bestuur, en de ambtelijke echelons is gedaan, om de kinnesinne weg te nemen. Pas als daarover helderheid bestaat, kan op een schoongemaakt veld nieuw beleid worden ontwikkeld. En dat beleid zal uit dienen te gaan van heldere ambities van de stad, als hoofdstad van Frysl�n, op cultureel terrein. De discussie daarover moet vooraf gaan aan de vraag, of bezuinigingen dienen plaats te vinden. En de discussie zal breder moeten zijn, dan nu het geval is. De discussie beperkt zich nu – daarin heeft wethouder Deinum gelijk, maar hij werkt daar zelf met zijn uitlatingen op funeste wijze aan mee – tot cultuureducatie, met voor de gemeente de vraag, hoe doe je dat zo goedkoop mogelijk. Met als antwoord: schuif het toe naar de scholen en de wijken, en vertel er dan niet bij, dat deze instellingen nu al overbelast zijn, en met bezuinigingen worden geconfronteerd. Deinum kiest in deze discussie helaas voor de platste weg: tast de reputatie van een instelling aan.

Op de informatie-avond was eigenlijk maar ��n spreker, die wel brood zag in de plannen van de kwartiermaker en de gemeente. Dat was mevrouw Van Hall van de SKL. Zij leek bereid en noemde haar instelling in staat om de taken van Parnas vrolijk over te nemen. Een oog lijkt hier gevallen op de culturele overgangsgelden, en fondsmiddelen, die straks – misschien – voor scholen beschikbaar komen. Rein Hofstra sprak in een ingezonden stuk in de LC over lijkenpikkerij, die in gevallen als deze een onoverwinnelijk kwaad vormt. En het is – sommigen verbaast het niet – een charmante dame, die binnen het CDA een bepaalde positie inneemt, die zich hier manifesteert. Werd Gerrit Krol destijds in zijn strijd tegen wethouder Bleize al door haar ge�nspireerd? En wethouder Koster (CDA) heeft onderwijs in haar portefeuille. Aantrekkelijk om dan middelen voor cultuur ondergebracht te zien bij de scholen.