Uitspraak Hoge Raad: geen verbod Hells Angels Harlingen

(tekst: Hoge Raad in Den Haag)

Den Haag, 26 juni 2009 – De Hoge Raad heeft op 26 juni 2009 beslist dat de Hells Angels Harlingen niet verboden worden.

De kern van de beslissing
De Hoge Raad stelt dat het verbieden van een vereniging of stichting wegens strijd met de openbare orde, alleen in het uiterste geval kan geschieden. Zo�n verbod vormt een ernstige inbreuk op de vrijheid van vereniging en vergadering, die een grondbeginsel van de democratische rechtsstaat is. Een verbod moet noodzakelijk zijn om gedragingen te voorkomen die een daadwerkelijke en ernstige aantasting vormen van wezenlijke beginselen van ons rechtsstelsel en die onze samenleving ontwrichten of kunnen ontwrichten.

In het geval van de Harlinger Hells Angels leveren de feiten die het OM heeft aangevoerd voor een deel wel maatschappelijk ongewenst gedrag en mogelijk ook strafbare feiten op, maar niet zo�n ernstige inbreuk op de openbare orde dat die rechtspersonen moeten worden verboden.
Anders dan door het OM is bepleit, kunnen in dit geval gedragingen van Hells Angels elders in Nederland of in de wereld niet aan de Harlinger rechtspersonen worden toegerekend.
Daarvoor bestaat in dit geval onvoldoende verband met andere nationale en internationale organisaties van Hells Angels.

Achtergrond
Het openbaar ministerie (OM) heeft bij de rechtbank Leeuwarden een verzoek ingediend tot verbodenverklaring en ontbinding van een stichting en een vereniging waarin leden van de Hells Angels in Harlingen en omstreken hun activiteiten hebben georganiseerd. Het verzoek is gebaseerd op artikel 2:20 BW, dat de mogelijkheid geeft een rechtspersoon verboden te verklaren en te ontbinden wanneer de werkzaamheid van die rechtspersoon in strijd is met de openbare orde.
De rechtbank Leeuwarden heeft op 6 maart 2007 het verzoek van het openbaar ministerie afgewezen (LJN AZ9940). Ook het hof Leeuwarden heeft dat verzoek op 12 december 2007 afgewezen (LJN BB9782).
Volgens het hof zijn de door het OM aangevoerde feiten en omstandigheden niet voldoende ernstig om te kunnen oordelen dat de werkzaamheid van de Harlinger stichting en vereniging in strijd met de openbare orde is. Niet alle door het OM aangevoerde feiten over de werkzaamheid van de stichting en de vereniging zijn komen vast te staan. De overige feiten kunnen voor een deel wel worden aangemerkt als maatschappelijk ongewenst gedrag en mogelijk ook als strafbare feiten, maar niet als een zodanig ernstige inbreuk op de openbare orde dat een verbodenverklaring en ontbinding van een of beide rechtspersonen gerechtvaardigd is.

Procedure bij de Hoge Raad
Het openbaar ministerie heeft tegen de uitspraak van het hof beroep in cassatie ingesteld bij de Hoge Raad. Als advocaat in cassatie treden op voor het openbaar ministerie mr. M.W. Scheltema, advocaat in Den Haag en voor de stichting en de vereniging van de Hells Angels mr . Grabandt en mr. L. Kelkensberg, beiden advocaat in Den Haag. Advocaat-generaal mr. L. Timmerman heeft op 9 april 2009 in zijn conclusie de Hoge Raad geadviseerd het cassatieberoep te verwerpen.

Uitspraak van de Hoge Raad
De Hoge Raad laat de beslissing van het hof Leeuwarden in stand. Het verbieden van een vereniging of stichting op de grond dat de werkzaamheid daarvan in strijd met de openbare orde is, kan alleen in het uiterste geval geschieden. Zo�n verbod vormt een ernstige inbreuk op de vrijheid van vereniging en vergadering, die een grondbeginsel van de democratische rechtsstaat is. Een verbod moet noodzakelijk zijn om gedragingen te voorkomen die een daadwerkelijke en ernstige aantasting vormen van wezenlijke beginselen van ons rechtsstelsel en die onze samenleving ontwrichten of kunnen ontwrichten.
In het geval van de Harlinger Hells Angels leveren de feiten die het OM heeft aangevoerd volgens het hof voor een deel wel maatschappelijk ongewenst gedrag en mogelijk ook strafbare feiten op, maar niet zo�n ernstige inbreuk op de openbare orde dat die rechtspersonen moeten worden verboden.

Anders dan door het openbaar ministerie is bepleit, kunnen in dit geval gedragingen van Hells Angels elders in Nederland of in de wereld niet aan de Harlinger rechtspersonen worden toegerekend. Daarvoor bestaat volgens het feitelijk oordeel van het hof niet een voldoende nauw verband met andere nationale en internationale organisaties van Hells Angels. Voor toerekening van criminele gedragingen waarbij de Harlinger rechtspersonen zelf niet rechtstreeks betrokken zijn, is niet voldoende dat zij van die gedragingen en van de slechte reputatie van Hells Angels onvoldoende afstand hebben genomen. Volgens het hof is niet aannemelijk dat in Harlingen een structurele situatie en cultuur van handelingen in strijd met de openbare orde � zoals het plegen van strafbare feiten � door de members en bestuurders van de rechtspersonen zou bestaan. Dat is een feitelijk oordeel dat volgens de Hoge Raad door het hof voldoende is gemotiveerd.

Gevolg van de uitspraak
Gevolg van deze uitspraak is, dat de afwijzing van het verzoek van het openbaar ministerie, om de stichting en de vereniging van de Harlinger Hells Angels verboden te verklaren en te ontbinden, nu definitief is.

Dit is een samenvatting van de uitspraak van de Hoge Raad van 26 juni 2009. Bij verschil tussen deze samenvatting en de volledige uitspraak is laatstgenoemde bindend.

Den Haag, 26 juni 2009
mw. mr. E. Hartogs, griffier