Stoeien met miljoenen bij FB Oranjewoud

Foto: Harrie Muis

Een van de vermogendste stichtingen in Friesland is stichting FB Oranjewoud. Deze stichting ontving in 2012 een vermogen van 126 miljoen euro uit de nalatenschap van de Friesland Bank, die dat jaar opging in de Rabobank, nadat een zelfstandig voortbestaan niet meer mogelijk bleek. FB Oranjewoud heeft een nobele doelstelling voor de miljoenen waarmee geïnvesteerd kan worden: ‘het bevorderen van het sociaal, economisch en cultureel klimaat in Noord Nederland.’ Aanvankelijk kwam de rijkdom ten goede aan de Friezen, maar deze groep is inmiddels uitgebreid. Hoe succesvol is FB Oranjewoud?

De 126 miljoen euro, en nog een deel kunstbezit, worden beheerd door een driemanschap. Dit driemanschap wordt aangevoerd door de Leeuwarder fiscaal jurist Jorrit Volkers en kan zelfstandig beschikken over de miljoenen. Het curieuze driemanschap wordt tijdens het stoeien met miljoenen niet op de vingers gekeken.

Op de website van FB Oranjewoud staan enkele bijzondere deelnemingen waarin de stichting heeft geïnvesteerd. Het driemanschap richt zich op iconische bedrijven. Op de lijst staan bedrijven als drukkerij Royal Jongbloed (dundruk, waaronder bijbels), Koninklijke Tichelaar Makkum (keramiek), NDC Mediagroep (Leeuwarder Courant, Dagblad van het Noorden en het Friesch Dagblad), Vripack International Yacht Design (ontwerpen van luxe jachten) en Landgoed Lauswolt (luxe hotel). Het zijn bedrijven waarvan je had gehoopt en verwacht dat die met zoveel koninklijke allure zelfstandig hun broek op zouden kunnen houden. Eerder kondigde FB Oranjewoud aan om een nieuwe regionale zorgverzekeraar op te richten nu zorgverzekeraar De Friesland ons is ontvallen. Van dit laatste plan is inmiddels afgezien. Een nieuwe activiteit die onlangs bekend werd gemaakt is deelname in het vliegveld Eelde.

Met vrijwel alle iconische bedrijven waarin wordt geparticipeerd is bedrijfstechnisch wel wat aan de hand. Dat is zeker het geval wat betreft het ‘bedrijf’ waarop FB Oranjewoud nu het oog heeft laten vallen, een vliegveld in Drenthe. De gemeente Groningen wilde af van de aandelen en bood ze te koop aan. FB Oranjewoud lijkt verheugd om deze aandelen voor nul euro over te kunnen nemen. Groningen is blij.

Van vliegveld Eelde is algemeen bekend dat er een zweem van malaise rond het complex hangt. Zeg je vliegveld Eelde en gezichten staan somber. Menigeen vindt Eelde al zolang het bestaat trekken aan een dood paard. In februari hield directeur Bart Schmeink van vliegveld Eelde een gloedvol betoog voor de raad van commissarissen, directie en aandeelhouders waarin hij hen voorhield dat er rond zijn vliegveld mooie en nuttige dingen gedaan zouden kunnen worden. Die hoeveelheid nuttige dingen is meestal nauw verwant met de hoogte van de ter beschikking gestelde subsidie. Het Dagblad van het Noorden schreef: ‘Omwonenden van Groningen Airport Eelde hebben de laatste vijftig jaar vele plannen en strategische doelen voor de luchthaven voorbij zien komen. Steeds als een plan mislukte, werd een nieuw doel geformuleerd: ‘bulder’-testbaan (1968), vrachtluchthaven (1990), Fokkerfabriek (2000), baanverlenging (2012), hub-verbinding (2016). Allemaal mislukt. De bodem van de kas is weer in zicht. Dus is er een nieuw strategisch doel: elektrisch vliegen.’ Met dat laatste kwam Volkers vorig weekend op de proppen.

Jorrit Volkers was bij zijn accountantsbedrijf Deloitte lange tijd eindverantwoordelijk voor de adviespraktijk voor vermogende particulieren. Hij weet uit dien hoofde hoe geldstromen lopen. Hij is bovendien actief in diverse stichtingen zoals van de slapende netwerkclub de Friesche Compagnie, het Bevrijdingsfestival en de Verkiezing Friese Onderneming van het Jaar. Hier ontmoet hij de fine fleur van zakelijk en bestuurlijk Friesland (en omstreken). Volkers staat niet bekend als een man die bestuurt op afstand, zoals van een externe financier verwacht mag worden. Integendeel, de fiscaal jurist kiest voor een verregaande, en derhalve voor betrokkenen, vaak ongemakkelijke bemoeienis. Met de participatie van FB Oranjewoud verschijnt er een nieuwe kapitein op de brug.

Wat dit bijvoorbeeld voor het mediabedrijf NDC betekent – Volkers sprak hier ook al eens voor een volle zaal medewerkers – is niet geheel duidelijk, maar ik zou er, als de laatste berichten tenminste kloppen, niet al te gerust op zijn. Via RTV Noord werd onlangs bekend dat het noordelijke mediabedrijf opnieuw ‘diep in de rode cijfers’ is beland. Abonnees blijven weglopen, de kosten zijn hoog en dure investeringen leveren nog te weinig op. Het jaarverslag over 2018 schetst een beeld van een bedrijf dat op het randje balanceert. In januari wilden de vakbonden in het Van der Valk hotel in Drachten praten over een nieuw sociaal plan. Het overleg eindigde in mineur. Een van de reddingsboeien die werden toegeworpen was een extra lening van 5 miljoen euro van FB Oranjewoud.

NDC-directeur Pier Baarsma heeft met al zijn inspanningen het lek niet boven water weten te krijgen. Baarsma is afkomstig van de commerciële afdeling van Coca Cola. Baarsma is de man die verschillende zeilen bijzet. Hij ziet wel wat in de verkoop van koffie en thee via de noordelijke media. De opkomst van het verkopen van wijn, enkele tientallen jaren geleden, was voor veel middenstanders het signaal om de krant de rug toe te keren. Als je je op ons terrein begeeft met een dergelijke brutale actie, dan gaan wij je daar niet bij helpen, luidde het parool van de mkb’ers. De rust is dus nog niet teruggekeerd bij het mediabedrijf. NDC krijgt nog twee jaar om orde op zaken te stellen, anders wordt de zaak te koop aangeboden. Het een of het ander betekent een nieuwe reorganisatie met gedwongen ontslagen.

Dat Volkers zijn invloed heeft aangewend bij Landgoed Lauswolt in Beetsterzwaag valt zeker niet uit te sluiten. Ook dit prestigieuze hotel is onlangs gereorganiseerd en staat nog wankel op de voeten. Hier werden de oudere en gezichtsbepalende obers en gerants vervangen door jonkies. Een ingreep die de trouwe bezoeker aan het voorname hotel maar matig bevalt. Deze beleidswijziging heeft vorig jaar geleid tot het afzeggen van de frequente bezoeken van een vooraanstaand advocatenechtpaar.

De miljoenen investering van FB Oranjewoud lijkt het driemanschap met hun participatie in vliegveld Eelde opnieuw vleugels te geven. Het doet een beetje denken aan Icarus en Daedalus. Volkers in de Leeuwarder Courant: ‘Het vliegveld is voor Noord-Nederland een belangrijke, aantrekkelijke vestigingsfactor. Bovendien is Groningen Airport Eelde een mogelijk goede aanjager van de werkgelegenheid in de regio.’ Volkers ziet handel in wat hij in de krant noemt ‘commerciële drone vluchten.’

Redactie Liwwadders

foto: Harrie Muis