Sterke afname aantal banen, vooral in de zorg

• Sterke afname binnenlands verbruik en export van aardgas door milde winter
• Mede hierdoor economische krimp van 1,4 procent ten opzichte van vorige kwartaal
• Ten opzichte van eerste kwartaal 2013 krimp van 0,5 procent
• Sterke afname aantal banen, vooral in de zorg
• Onderliggend blijft economie in herstelfase
• Stijging investeringen, industriële productie en inzet van uitzendkrachten

Volgens de eerste raming is de Nederlandse economie in het eerste kwartaal van 2014 met 1,4 procent gekrompen ten opzichte van een kwartaal eerder. Dit heeft het CBS vandaag bekend gemaakt. De krimp volgt op drie kwartalen van economische groei en is grotendeels veroorzaakt door een lager gasverbruik als gevolg van de zeer zachte winter. Het onderliggende herstel van de economie houdt echter aan. Op de arbeidsmarkt is nog nauwelijks sprake van herstel: het aantal banen van werknemers daalde in het eerste kwartaal met 32 duizend ten opzichte van een kwartaal eerder.

Ten opzichte van jaar eerder krimp van 0,5 procent

De omvang van de economie was in het eerste kwartaal 0,5 procent kleiner dan in het eerste kwartaal van 2013. Deze krimp werd sterk beïnvloed door een lager gasverbruik en een lagere productie en export van gas. Niet alleen was het eerste kwartaal van 2014 uitzonderlijk warm, ook was het eerste kwartaal van 2013 juist kouder dan gemiddeld. Onderliggend blijft de economie nog steeds tekenen van herstel tonen. Zo namen de investeringen verder toe, zette het herstel in de industrie door en werden er meer uitzendkrachten ingezet. Het eerste kwartaal van dit jaar kende evenveel werkdagen als het eerste kwartaal van vorig jaar.

Export aardgas fors lager, overige export neemt verder toe

Door de zeer zachte winter was de uitvoer van aardgas ruim een kwart lager dan een jaar eerder. Exclusief aardgas werd er bijna 3 procent meer aan Nederlandse goederen uitgevoerd. Met uitzondering van landbouwproducten is over de hele linie groei gemeten.  Vooral de export van chemische en elektrotechnische producten en metaalproducten is toegenomen.

Consumptie lager

Het relatief warme weer drukte ook de consumptie van aardgas door huishoudens. Het aardgasverbruik door huishoudens lag bijna een derde lager dan een jaar eerder. Ook gaven consumenten minder uit aan voedings- en genotmiddelen, mede doordat Pasen in 2014 in het tweede kwartaal viel en in 2013 deels in het eerste kwartaal. Het warme weer had een positief effect op de bestedingen in de horeca. Ook aan duurzame goederen zoals kleding en elektronica gaven consumenten meer uit.

Hogere investeringen, vooral in de bouw

Net als in het voorgaande kwartaal lagen de investeringen hoger dan een jaar eerder. Vooral de bouwinvesteringen zijn flink aangetrokken, mede onder invloed van de gunstige weersomstandigheden. Ook zijn bedrijven meer in machines en computers gaan investeren, in lijn met de toegenomen bezettingsgraad en het toegenomen producentenvertrouwen. De investeringen in bedrijfswagens waren daarentegen lager dan een jaar eerder. Dit komt mede doordat de bpm per 1 januari 2014 is verhoogd.

Industrie groeit door

Het herstel van de industrie zette in het eerste kwartaal door. De industriële productie lag mede door verhoogde buitenlandse afname bijna 4 procent hoger dan een jaar eerder. Behalve de delfstoffenwinning en de energievoorziening, kenden alleen de financiële instellingen krimp. Een aantal bedrijfstakken zoals de bouw en de horeca profiteerden juist van  het zachte weer. Ook hoefde er in de glastuinbouw minder gas verstookt te worden.

Veel minder banen, vooral in de zorg

In het eerste kwartaal van 2014 waren er 112 duizend banen van werknemers minder dan een jaar eerder. Het verlies van werknemersbanen was met 43 duizend het grootst in de zorg (ruim 3 procent). De zorg verliest banen vanaf eind 2012, vooral door teruglopende werkgelegenheid in de kinderopvang en de thuiszorg. In het eerste kwartaal waren er in de bouw 23 duizend banen minder dan een jaar eerder, wat neerkomt op een daling van 6,9 procent. Het banenverlies in de bouw is het gevolg van de zeer sterke afname van de bouwproductie in eerdere jaren. Ook in de handel, vervoer en horeca gingen in het eerste kwartaal veel banen verloren.

Doordat er meer uitzendkrachten werden ingezet bij bedrijven, waren er in de zakelijke dienstverlening 13 duizend banen meer dan een jaar eerder. Een stijgende inzet van uitzendkrachten vormt doorgaans de eerste fase in het herstel van de werkgelegenheid. Pas in een latere fase nemen bedrijven zelf weer meer mensen in dienst.