SP: Ergens moeten bellen gaan rinkelen bij betrokken mensen

(tekst: SP Leeuwarden)

Niet alleen meer volledige afbraak van sociale voorzieningen en volkshuisvesting, maar ook uitverkoop in de democratie van de burger.

Volkshuisvesting

Hoe de sociale afbraak in Nederland inmiddels vorm krijgt zal niemand ontgaan. Zo ook niet de plannen van het kabinet Rutte om de woningcorporaties te verplichten om 75 procent van hun woningbezit ter verkoop aan te bieden aan de bewoners. Het is de laatste stap in een lang proces van afbraak van wat in ruim honderd jaar volkshuisvestingsbeleid is opgebouwd. Dat begon eind 19e eeuw toen bleek dat door marktfalen het industrieproletariaat in erbarmelijke woonomstandigheden was terechtgekomen. Door particuliere initiatieven in socialistische en confessionele kring werden woningcorporaties opgericht die zich als niet winstbeogende instellingen het huisvesten van mensen met een laag inkomen ten doel stelden. Nu anno 2012 gaan we terug in de tijd met het kabinet Rutte. De volkshuisvesting wordt opnieuw gereduceerd tot armenzorg.

(Lees hierover verder in de column �De afbraak is bijna voltooid� van Marcel van Dam, NRC next 29 dec.2011).

Niet alleen de sociale voorzieningen in wetgeving vastgelegd worden, zo netjes genoemd, herzien en wegbezuinigd maar zoals boven beschreven ook de volkshuisvesting.
Nu anno 2012 herhaald geschiedenis zich, marktfalen en terug naar erbarmelijke woonomstandigheden en voedselbanken (armenzorg).

Inperking van de zelfstandigheid van de rechterlijke macht
Een andere ontwikkeling, waar niet iedereen bij stilstaat maar wat de afgelopen jaren regelmatig voorzichtig om de hoek kwam kijken, is de inperking van de zelfstandigheid van de rechterlijke macht. Een partij als de Partij voor de Vrijheid (PVV) is voorstander van inperking van de rechterlijke macht Het, terechte, verzet hier tegen is met name groot vanuit de rechterlijke macht. Om onze democratie blijvend te kunnen handhaven is het van belang om toezicht te houden op het blijvend uitvoering kunnen geven en het bewaken van de Trias Politica. Het belangrijkste principe van de democratische staatsorganisatie. En langzamerhand zo af en toe is men aan dit basis principe van de democratie aan het knagen. Goed zoeken op internet en in de pers geeft echter een veelheid aan informatie over hoe onze democratie er op dit moment voor staat. Het lijkt erop dat als het niet linksom kan dit kabinet rechtsom gaat en ook doorgaat. Weliswaar met kleine brokken maar laten we ons realiseren dat een groot aantal kleine brokken in de toekomst een presentatie kunnen neerzetten die we niet hebben willen of kunnen voorzien en al zeker niet de consequenties.

Een actueel artikel in de NRC next van 30 december hierover is verontrustend.

Politieke druk op de rechterlijke macht (NRC next)
In 2011 is niemand het kindermisbruik in een Amsterdamse cr�che ontgaan. Net zomin als de vrijspraak in het proces-Wilders of de schietpartij in Alphen aan den Rijn. Maar er waren ook nieuwsfeiten in de rechtsstaat die weinig aandacht trokken, maar die op termijn structurele gevolgen hebben. Geen nieuwsbulletin opende dit jaar met het plan van het kabinet om de griffierechten bij de gerechten stevig te verhogen. Toch is binnen de rechtspraktijk en het openbaar bestuur de verontrusting daarover enorm. Volgend jaar ontdekt de burger dat toegang tot de rechter onbetaalbaar wordt. Ook als hij zich alleen maar wil verweren tegen een te hoge aanslag, een geweigerde vergunning of in een rommelige echtscheiding verzeilt.
Dat raakt de kern van de rechtstaat � het in de grondwet gegarandeerde recht op toegang tot een onafhankelijke rechter. En het verstoort de machtsbalans tussen leverancier en debiteur, huurder en eigenaar, burger en overheid � mensen meer diepe zakken dwingen straks hun rechten af.
Niet minder ingrijpend was in 2011 de beknotting van de onafhankelijkheid van de rechter. Het kabinet beperkte met hoge verplichte minimumstraffen de vrijheid van de strafrechter om bepaalde zaken helemaal zelf te mogen beoordelen. Ook werden voor het eerst benoemingen van rechters onder PVV druk gepolitiseerd. In Amsterdam werd een ervaren raadsheer een herbenoeming bij het gerechtshof geweigerd omdat hij, in een boekenrecessie(!), kritiek op dat hof had geuit. En een strafrechter-hoogleraar met een PVDA-band werd door de PVV controversieel verklaard bij diens voordracht voor de Hoge Raad. Het leidde tot een unieke schriftelijke stemming � deze nieuwe raadsheer in de Hoge Rad werd benoemd, maar niet unaniem, ook niet eerder vertoond. Dat verbleekte nog bij een incident waarbij een voordracht van een kandidaat die de PVV evenmin beviel, op aandrang van de Kamer door de Hoge Raad helemaal werd teruggetrokken.
Beknotting van rechters in hun vrijheid van meningsuiting, in hun oordelingsvrijheid, politieke inmenging bij hun benoemingen en beperking van de toegang voor de burger � de rechterlijke macht is in 2011 zwaar onder politieke druk gekomen. En erg opgevallen is het niet.

Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB)
Volgens artikel 32 van de Nederlandse grondwet heeft iedere Nederlandse staatsburger het recht zogenoemde Wob-verzoeken in te dienen en de documenten binnen een bepaalde periode en kosteloos te ontvangen.
In dit artikel 32 van de Nederlandse grondwet staat dat alle overheidsdocumenten openbaar en dus voor iedere Nederlandse burger beschikbaar moeten zijn.
Een groep in onze samenleving die vaak gebruik maakt van deze wet zijn journalisten. Zij proberen de openbare documenten te verkrijgen via landelijke, provinciale en gemeentelijke instanties. Het is het recht van iedere Nederlandse burger deze documenten op te vragen. Het �wobben� � binnen de journalistiek is een werkwoord gemaakt van het doorspitten van overheidsdocumenten door middel van de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob) � is een belangrijk onderdeel van goede onderzoeksjournalistiek. De wet zoals deze nu staat, staat echter onder druk. Dat wil niet zeggen dat de huidige Wob perfect is. Minister Piet Hein Donner van Binnenlandse Zaken wil de wet op een aantal punten aanpassen.

Wijzigingen van minister Donner
Minister Donner wil de huidige Wob inperken. Ten eerste wil hij een hele categorie niet beschikbaar stellen, namelijk de openbaarheid van beleidsvoorbereiding. Met andere woorden: de pers zou niet meer kunnen berichten over de totstandkoming van een beleid. Hij geeft ter vergelijking dat redactievergaderingen niet openbaar zijn en rechtbanken in beslotenheid beraadslagen. Enkel de uitkomst is openbaar. �Bestuurders moeten nieuwe idee�n vrijelijk kunnen bespreken, zonder het risico te lopen dat er onmiddellijk commotie over ontstaat of men wordt afgerekend op wat men alleen maar heeft bedacht�, aldus de minister (Toespraak Internationale Dag van de Persvrijheid, 3 mei 2011).
De tweede wijziging die hij wil doorvoeren is het verminderen van het aantal Wob-verzoeken. Volgens de minister hebben ambtenaren een dagtaak aan het verwerken van Wob-verzoeken van journalisten. Dit zou geen effici�nte tijdsbesteding zijn en ambtenaren zouden wel wat beters te doen hebben (Toespraak Internationale Dag van de Persvrijheid, 3 mei 2011).

De NDP nieuwsmedia heeft op 21 september 2011 een brief geschreven aan de Tweede Kamer hierin worden als hoofdpunten genoemd:
1. Openbaarheid dient een doel In zijn brief gebruikt de minister herhaaldelijk zinsneden als �dit kabinet streeft naar een compacte overheid met minder ambtenaren� en �het streven naar een compacte overheid betekent prioriteiten stellen�. De minister suggereert daarmee dat openbaarheid van bestuur slechts een service is die de overheid aan haar burgers verleent, waarop bezuinigd kan worden in tijden dat de overheid haar ambtenarenapparaat verkleint. Maar openbaarheid van bestuur is veel meer dan dat.

2. Bestuursorganen realiseren zich het publieke karakter van hun taak onvoldoende In de beleidsbrief concludeert de minister dat �de omvang van het probleem van oneigenlijk gebruik van de Wob [] op basis van de uitkomsten van het onderzoek onder bestuursorganen [lijkt] mee te vallen�. Vervolgens stelt de minister: �Oneigenlijk gebruik van de Wob blijkt echter als thema wel sterk te leven bij bestuursorganen.� De minister raakt hier een fundamenteel probleem van de Wob. Het verschil tussen daadwerkelijke en ervaren belasting bevestigt het beeld van journalisten dat ambtenaren de Wob als hinderlijk en belemmerend beschouwen. Bestuursorganen geven er daarmee blijk van dat zij zich het publieke karakter van hun taak onvoldoende realiseren.

3. 3. Belangenafweging door ambtenaar uiterst onwenselijk (slager keurt zijn eigen vlees) Minister Donner wil wijzigingen in de Wob aanbrengen met het oog op twee categorie�n verzoeken: oneigenlijke verzoeken en omvangrijke verzoeken. Oneigenlijke motieven zoals het frustreren van beleid en het nastreven van geldelijk gewin zijn niet van toepassing op Wob-verzoeken met een journalistiek oogmerk. Het is een journalist te doen om (nieuwswaardige) informatie over het openbaar bestuur. Vanzelfsprekend steunen het NGvH en NDP Nieuwsmedia het tegengaan van oneigenlijk gebruik van de Wob, mits aan de openbaarheid van bestuur, zowel actief als passief, niet wordt ingeboet.

4. 4. Bestuursorganen vaak niet effici�nt in afhandeling In zijn brief benadrukt de minister dat bestuursorganen onvoldoende zijn toegerust op het afhandelen van Wob-verzoeken. De informatie waar journalisten om vragen, is er wel, maar is soms moeilijk vindbaar. Betere archivering, duidelijkere procedures, vaste contactpersonen en bredere bekendheid met de Wob binnen de organisatie zouden de uitvoeringspraktijk volgens de minister verbeteren. Het ligt voor de hand dat bestuursorganen daarom eerst de hand in eigen boezem steken, voordat de overheid overgaat tot het inperken van de mogelijkheden voor het gebruik van de Wob. Het verbeteren van de interne afhandeling draagt tevens bij aan een effici�ntere overheid.
(zie verder ndpnieuwsmedia.nl)

Op een rijtje:
– De met ons belastinggeld betaalde leningen aan omvallende banken worden maar gedeeltelijk terugbetaald (dhr. Gerrit Zalm (ABN-Amro heeft uitgesproken dat deze bank niet alles terug kan betalen).
– Met de bezuinigingen die door de centrale overheid worden uitgevoerd naar provinciale en lokale overheden dit in combinatie met aanpassingen en vernieuwingen in wet- en regelgeving op het gebied van sociale voorzieningen is de kans op een grotere onderklasse met uitsluiting en verregaande armoede vergroot.
– Is er een advies van het huidige kabinet aan de woningcorporaties waarmee de afbraak van het volkshuisvestingsbeleid bijna is voltooid en volkshuisvesting weer tot armenzorg wordt gereduceerd.
– Ontdekt de burger in 2012 dat toegang tot de rechter onbetaalbaar wordt. Ook als hij zich alleen maar wil verweren tegen een te hoge aanslag, een geweigerde vergunning of in een rommelige echtscheiding verzeilt.
– Raakt dit kern van de rechtstaat namelijk: het in de grondwet gegarandeerde recht op toegang tot een onafhankelijke rechter.
– Raakt dit de kern van de rechtstaat door de verstoring die er ontstaat in de machtsbalans tussen: leverancier en debiteur, huurder en eigenaar, burger en overheid. Dwingen mensen met diepe zakken straks hun rechten af (onderklasse en bovenklasse).
– Wil minister Donner de huidige Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) inperken. Maar heeft iedere Nederlandse staatsburger volgens artikel 32 van de Nederlandse grondwet het recht zogenoemde Wob-verzoeken in te dienen en de documenten binnen een bepaalde periode en kosteloos te ontvangen. Staat ook In artikel 32 van de Nederlandse grondwet dat alle overheidsdocumenten openbaar en dus voor het volk beschikbaar moeten zijn.

De scheiding tussen onderklasse en bovenklasse krijgt een nog duidelijker gezicht. Niet alleen meer door de sociale voorzieningen die wegvallen maar mogelijk ook door het volkhuisvestingsbeleid. Een beleid dat sluipenderwijs nu ook al manifest en zichtbaar is, er is te weinig sociale woningbouw!
Maar ook het grondwettelijke gegarandeerd recht op toegang tot een onafhankelijk rechter staat onder druk. Dat raakt de kern van de rechtstaat En dan als laatste de Wet Openbaarheid van Bestuur. In dit artikel wil de overheid niet alleen de journalistiek weren maar legt zij weer een hapklare brok van de berg voor, eerst de journalistiek daarna de burger en als laatste de overheid die de burger het recht van inzage in de overheidszaken wil beperken.

Ergens zullen toch eens bellen moeten gaan rinkelen bij onze leden en andere weldenkende en op de samenleving betrokken mensen?

Leeuwarden, 10 januari 2012 Maria de Vries