Sommige mensen zijn gek op netwerken, en ik ben er een van

(tekst: oud-raadslid D66 Wietse Elzinga op zijn weblog)

Leren(de) netwerken in Noord-Nederland?

Sommige mensen zijn gek op netwerken, en ik ben er een van. Niet eens zozeer van het werkwoord netwerken, maar van het zelfstandig naamwoord netwerken. In de regiovisie ‘Noorderlicht’ van de Kamer van Koophandel Noord-Nederland (KvK NN) spelen lerende netwerken een prominente rol en ik ben dan ook zeer benieuwd hoe statische semi-ambtenaren zoiets dynamisch gaan introduceren.

Over netwerken zijn inmiddels stapels boeken verschenen en mijn favoriete zijn:’Nexus, Small worlds and the groundbreaking science of networks’, ‘Critical mass, How one thing leads to another’ en recentelijk ‘Connected, The surprising power of our social networks and how they shape our lives’. Kortom, aan kennis over netwerken geen gebrek, de grote vraag is nu:’Hoe realiseer je lerende netwerken in Noord-Nederland?’

Aan alle netwerken ligt dezelfde wiskundige basis ten grondslag, namelijk graph theory. In het Nederlands wel aangeduid met grafentheorie, niet te verwarren met grafieken want dat zijn andere dingen. Hoewel de theorie van grafen al eeuwen oud is kun je er pas de laatste jaren (goud) geld mee verdienen. Het Amerikaanse bedrijf Google past een stelling uit dit onderdeel van de wiskunde toe in de bekende zoekmachine en TomTom gebruikt het in de vertrouwde navigatieapparatuur. In Noord-Nederland is men daarentegen de weg kwijtgeraakt want in plaats van de zoektocht te beginnen naar een nieuwe Google of TomTom is men blij met een energievretend datacentrum in Oost-Groningen: geen Silicon Valley maar Energy Valley.

Meer welvaart door meer toegevoegde waarde te realiseren behoort tot de mogelijkheden, je moet natuurlijk wel weten in welke richting je het moeten zoeken en dat is vermoedelijk iets te veel gevraagd van onze subsidiescorende bestuurders en beleidsmakers. Je zou natuurlijk met z’n allen ook eens naar de kostenkant van produceren kunnen kijken bijvoorbeeld door massaal lean manufacturing (‘slank en slim produceren’, het Toyota productiesysteem) toe te passen. Lean is een kwaliteitsprogramma gericht op het tegengaan van alle vormen van verspilling, kost slechts tijd en energie maar niet veel geld om het in te voeren, en toch passen slechts weinig bedrijven het toe.

Onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) heeft duidelijk gemaakt dat in Noord-Nederland vooral bedrijven met een buitenlandse moeder de lean werkwijze toepassen, en dat betekent dat nogal wat noordelijke bedrijven euro’s en welvaart laten liggen. In de regio is een lean innovation netwerk actief gerund door de participerende bedrijven en die leren van elkaar door onderling bedrijfsbezoeken af te leggen. Lerende netwerken zijn dus geen onzin want er bestaat er tenminste eentje, de cruciale vraag is welke rol de convenantpartners NOM, Syntens, KvK NN en TCNN daarin kunnen spelen. Het genoemde lean innovation netwerk houdt ze bewust buiten de deur.

Lerende organisaties was ooit ‘in’. Nu kunnen organisaties niet leren, dat kunnen hooguit de medewerkers binnen organisaties en die moeten daarvoor dan wel gefaciliteerd worden. Menig organisatie waaronder de gemeente Leeuwarden wil(de) een lerende organisatie zijn maar werd het niet omdat het dacht dat zoiets vanzelf gaat. Iets vergelijkbaars geldt natuurlijk voor lerende netwerken. Ik ben benieuwd hoe het moeilijk lerende netwerk der convenantpartners denkt een en ander te realiseren want wel roepen dat iets belangrijk is maar niet aangeven hoe het gerealiseerd moet worden maakt je niet erg geloofwaardig.