Seksueel grensoverschrijdend gedrag en geweld tegen lhbtiq+ personen vormen een diepgeworteld maatschappelijk probleem

(tekst: Movisie)

Seksueel grensoverschrijdend gedrag: Rutgers en Movisie bundelen kennis voor preventie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag en geweld tegen lhbtiq+ personen vormen een diepgeworteld maatschappelijk probleem met grote persoonlijke en sociale gevolgen. Rutgers en Movisie presenteren vandaag het nieuwe dossier ‘Wat werkt bij de preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag en lhbtiq+ geweld’. Daarin is alle wetenschappelijke kennis rond dit probleem gebundeld. Het dossier en een handige infographic bieden professionals die aan preventie werken een overzicht van de kansrijke en werkzame manieren om seksueel grensoverschrijdend gedrag en lhbtiq+ geweld aan te pakken.

Wie raakt het en welke risicofactoren zijn er?

Seksueel grensoverschrijdend gedag en lhbtig+ geweld kent vele vormen. Het kan fysiek of psychologisch zijn en het kan zich zowel online als offline afspelen. Seksueel grensoverschrijdend gedrag kan gaan over intimidatie in de publieke ruimte, maar ook over seksueel geweld in een intieme setting. Denk bij lhbtiq+ geweld aan intimidatie, pesten en discriminatie, of andere ongepaste handelingen die de waardigheid of integriteit van een persoon aantasten. Slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn vaak jonge vrouwen, meiden, biseksuele vrouwen, homoseksuele mannen en non-binaire personen.

Het dossier beschrijft maatschappelijke en individuele risicofactoren. Ongelijkheid tussen mannen en vrouwen en machtsrelaties spelen een belangrijke rol bij seksueel grensoverschrijdend gedrag. Plegers onderschrijven vaak schadelijke genderstereotypen, en hebben relatief vaak negatieve jeugdervaringen en gebrekkige communicatieve vaardigheden. Ook is vaak sprake van middelengebruik, met name alcohol. Ook geweld tegen lhbtiq+ personen komt voort uit stereotiepe opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid, en in een cultuur waarin diversiteit niet wordt geaccepteerd.

Wat werkt?

Het dossier beschrijft effectieve elementen in preventieprogramma’s voor jongeren tussen 10 en 25 jaar, en richt zich specifiek op deze doelgroep omdat preventie bij jongeren het meest effectief is. Essentieel is om te voorkomen dat jongeren pleger worden van seksueel grensoverschrijdend gedrag of lhbtiq+ geweld. Om dit te bereiken zijn verschillende dingen nodig, bijvoorbeeld:

Jongeren leren hoe ze positieve en gelijkwaardige relaties kunnen onderhouden met leeftijdsgenoten, en dat iedereen zichzelf mag zijn;
Jongeren leren hoe ze kunnen communiceren over seks, zoals het afstemmen van wensen en grenzen
Professionals die met jongeren werken creëren een veilige setting;
Professionals die met jongeren werken bespreken en doorbreken stereotiepe en schadelijke gendernomen.

Daarnaast laat het dossier zien welke interventies vaak slagen in het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en lhbtiq+ geweld. Dit zijn interventies die planmatig zijn ontwikkeld en gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek, en afgestemd zijn op de behoeftes, wensen en kenmerken van de doelgroep. Daarnaast is het belangrijk dat interventies vaak worden herhaald en uitgevoerd worden door deskundigen.

Het dossier concludeert dat een integrale benadering, waarin meerdere van de hierboven genoemde kansrijke elementen worden gecombineerd, de beste aanpak is om seksueel grensoverschrijdend gedrag en lhbiq+ geweld te voorkomen.

Versterk positieve relaties en communicatieve vaardigheden

Javier Koole, onderzoeker bij Rutgers: ‘Om seksueel grensoverschrijdend gedrag en lhbtiq+ geweld te voorkomen, is het versterken van positieve relaties en communicatieve vaardigheden zoals het afstemmen van wensen en grenzen cruciaal. Als jeugdprofessional kan je dit meegeven door het goede voorbeeld te zijn en door deze thema’s te bespreken in een veilige setting. Hierdoor krijgen jongeren de tools om elkaar meer te ondersteunen en help je hen bij het aangaan van veilige en fijne seksuele ontmoetingen.”

Jolien Geerlings, senior onderzoeker Aanpak Discriminatie bij Movisie: ‘Mijn advies is om preventie van grensoverschrijdend gedrag te richten op het doorbreken van genderstereotypen en het versterken van sociale interacties. Daarmee bestrijd je niet alleen grensoverschrijdend gedrag, maar draag je ook de norm uit dat ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid beperkend zijn voor iedereen; vrouwen, lhbtiq+ personen en mannen. Zo sla je dus meerdere vliegen in één klap.’

‘Wat werkt bij de preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag en lhbtiq+ geweld’ is een gezamenlijke uitgave van Rutgers en Movisie.