PvdA-lijsttrekker Lutz Jacobi: Macht Leeuwarder topambtenaren is te groot

Lutz Jacobi – Foto PvdA

‘Ik ben eigenlijk niet zo van de politiek.’ Dat zegt Lutz Jacobi, die tot dit voorjaar lid van de Tweede Kamer voor de PvdA was. Nu is ze lijsttrekker van de PvdA in Leeuwarden. De partij staat er landelijk niet goed voor en ook in Leeuwarden is er forse kritiek op het neo-liberale beleid. Wat gaat er veranderen wanneer de PvdA opnieuw de touwtjes in Leeuwarden in handen krijgt? Wordt er rekening gehouden met verlies? Keert de partij, al sinds de Tweede Wereldoorlog in het bestuurlijke centrum, terug in het college van burgemeester en wethouders? Liwwadders.nl sprak met Lutz Jacobi in grand-café Post Plaza en zag haar aan het werk tijdens een bijeenkomst over schuldhulpverlening waar Pieter Hilhorst, oud-wethouder voor de PvdA van Amsterdam, een nieuw plan ontvouwde.

Lutz Jacobi vindt dat de topambtenaren van Leeuwarden en te grote stempel drukken op het beleid in Leeuwarden. Ze beaamt wat Gijs Jacobse van Gemeentebelangen Leeuwarden eerder in het Stadsblad Liwwadders zei: ‘Stadsontwikkeling is een staat in de staat.’ Volgens Jacobi is dit een ongezonde situatie waarin de wethouders aanschurken tegen de opvattingen van topambtenaren en ingehuurde externe adviseurs. ‘Dat is niet altijd in het belang van de gemeente. Ik vraag altijd: wat is het sociaal-democratische gehalte en wat is het effect van dit besluit? Dat zijn de twee dingen waarop ik toets.’

In grand-café Post Plaza wordt haar Flammkuchen aangeraden. De politica blijkt niet van prei te houden. ‘Ik hou wel van spek.’ Het wordt de Flammkuchen met zalm, rode ui en kappertjes. ‘Kappertjes? Wat zijn dat?’

Worden we wethouder?

‘Dat weet ik niet. Ik ambieer het niet. Mensen en posities, daar ben ik niet van. Ik ben trots op de democratie en ik voel me volksvertegenwoordiger. Vertrouwen vind ik belangrijk. Wanneer het om posities gaat, dan keren burgers zich van de politiek af. Maar wat vind jij? Moet ik wethouder worden?’

Hoe vind je het gaan in Leeuwarden?

‘Heel verschillend. Je hebt hier de armste wijken van het land en ik las in Elsevier dat we ook de rijkste hebben: Blitsaerd. Er is in Leeuwarden veel aandacht voor groen en mooie bomen. De stad is meer een eenheid geworden met fietspaden en vaarroutes. De stad en de dorpen zijn verbeterd. Ik vind dat de woninglasten naar beneden moeten door op energie te besparen. Dat merken de mensen meteen in hun portemonnee.’

Denk je dat echt? In de net gerenoveerde woningen in de Van Loonstraat wordt actie gevoerd omdat de bewoners niet hebben gekregen wat hun is beloofd. Het voordeel van energiebesparing wordt teniet gedaan door andere kosten te verhogen. En alles onder toeziend oog van de woningcorporatie en de gemeente Leeuwarden. Tel uit je winst. Daarin speelt de PvdA een belangrijke rol.

‘Als het om woonlasten gaat, moet je niet bij mij wezen. Er is steeds meer beleid geprivatiseerd. Waar voorheen de woningcorporaties de macht hadden, is die nu verschoven naar projectontwikkelaars en makelaars. Dat moeten we herstellen. Ik wil praten met partijen van Verenigd Links tot en met de PvdA over deze onderwerpen. Laten we onze krachten bundelen. Ook in het programma van LIJST058 staan aardige punten. Ik ben van het overleg. Waarom zou je je tegen elkaar af moeten zetten? Ik wil me inzetten voor lastenverlaging, minder regelgeving. Op die terreinen vinden we elkaar wel. Heb ik een luisterend oor, daar moet het om gaan.’

Met de schuldhulpverlening, de pilot die Pieter Hilhorst opzet, zit je aan het eind van het traject zaken te repareren. Zou je niet moeten focussen op het begin? Waarom zorg je er niet voor dat mensen meer in hun beurs houden? Hoe groot is het huishoudboekje van de gemeente Leeuwarden?

’55 miljoen.’

Het is 500 miljoen.

‘Ik dacht dat je het budget bedoelde van sociale zaken.’

Je zou een college kunnen dwingen om met minder toe te kunnen. Een gemeente komt zelden zelf met: we kunnen wel met minder toe. Eis een bezuiniging van 10 procent en zorg dat die 50 miljoen in de zakken van de burgers blijft.

‘Dat is nog niet zo’n gek idee. Maar ze moeten er dan wel wat voor doen.’

Hoezo iets voor doen. Ze hebben dat geld toch zelf ter beschikking gesteld?

‘Ik vind dat ze een tegenprestatie moeten leveren.’

Hoe ga je winnen?

‘Door gewoon oprecht campagne te voeren. Wat je op straat hoort, moet leidend zijn.’

Op straat hebben ze de buik vol van het neo-liberale beleid van de Partij van de Arbeid.

‘Dat hoor ik niet wanneer ik op de markt loop. Dan zeggen ze: we stemmen op jou. Waar mensen de buik van vol hebben is van de regeltjes van de overheid. Ze hebben de buik vol van de overheid die niet luistert. Ik ben helemaal klaar met de privatisering en ook met de aanbestedingen. Dat moet snel ophouden.’

Dat is een nieuw geluid in de fractie van Leeuwarden.

‘De gemeenteraad is uiteindelijk de baas in de gemeente Leeuwarden.’

Dit is ook al nieuw voor mij. De fracties van PvdA, CDA en PAL/GroenLinks die het college steunen durven nauwelijks kritisch te zijn op hun wethouders. Ook al maken die grote flaters. Dat gaat, wanneer de nieuwe PvdA-fractie wordt geïnstalleerd, veranderen? In de zaak rond de sociale werkvoorziening Caparis weigert de PvdA openheid van zaken te geven. Oppositiepartij Verenigd Links, die deze zaak nauwkeurig heeft gevolgd, moet nu zelfs een WOB-procedure starten om de feiten boven tafel te krijgen. Dat is toch absurd en beschamend?

‘Het eindbeeld is dat er niemand ontslagen wordt. We moeten toe naar een simpele structuur.’

Gijs Jacobse stelde in het vorige nummer van het Stadsblad Liwwadders dat de PvdA het democratisch proces in de weg staat. Door geen openheid van zaken te geven en rapporten achter te houden kan geen lering worden getrokken uit wat hier fout is gegaan.

‘Ik vind dat het college open moet zijn. Ik heb bij verantwoordelijk wethouder Sjoerd Feitsma (PvdA) navraag gedaan. Hij zei dat Verenigd Links alle antwoorden heeft gekregen op de vragen die ze stelden.’

Daar denkt Verenigd Links kennelijk anders over.

‘Ik praat met iedereen. Ik ben op bezoek geweest bij PEL (Platform Eén- en tweepersoonshuishoudens).’

Daar worden ze ook niet vrolijk van het PvdA-beleid van de afgelopen tientallen jaren.

‘Ze worden wel vrolijk van mij. Een overheid moet dienstbaar zijn. Je moet eropaf. Voer gesprekken in buurthuizen. De burger ziet dat het goed gaat met de economie en zegt dat de overheid haar eigen zaken op orde heeft, maar aan mijn probleem doen ze niks. Ik erger me aan het hokjes-denken. Je kunt veel verbeteren. Ik heb een keer een lijst gezien van eisen waaraan een vrijwilliger allemaal moet voldoen. Dat was een lijst met 250 punten. Dat is niet best.’

Over Lutz Jacobi

Lutz Jacobi is na haar lidmaatschap van de Tweede Kamer (2006 – 2017) directeur geworden van het Kennis- en adviescentrum Dierplagen in Wageningen. Het Kennis- en adviescentrum geeft certificaten af aan bedrijven die werkzaam zijn in het bestrijden van ongedierte. Actueel is de fipronil-affaire waarbij een Barnevelds bedrijf gedeeltelijk gecertificeerd was om bepaalde bestrijdingen uit te voeren. Jacobi is tijdelijk aangetrokken om de organisatie op de rails te krijgen. (‘Ik werk daar om de financiën op orde te krijgen.’) Ze is voorzitter van het Nationaal Park Schiermonnikoog en voorzitter van de Raad van Toezicht van de Waddengroep, de groep die de verkoop van streekproducten stimuleert en het keurmerk Waddengoud afgeeft. (‘Ik ben op tournee langs al die producenten.’) Eerder was Lutz Jacobi directeur van de GGD in Friesland.

Andries Veldman