Proefkonijnen in de Jan van Scorelstraat – Huurders zwaar teleurgesteld in Elkien

Proefkonijnen in de Jan van Scorelstraat

Elkien doet niet wat ze belooft

‘Ik dacht dat ik flexibel was. Hoe dichter de verbouwing van mijn huurhuis nabij kwam, des te angstiger ik werd.’ 53 huishoudens in de Jan van Scorelstraat, Jan Lievensstraat en de Van Loonstraat in Leeuwarden zijn de wanhoop nabij. Ruim een jaar zitten ze nu al in een verbouwde ‘energiezuinige’ woning waar van alles aan mankeert. ‘Werklui lopen in en uit en kunnen de problemen maar moeilijk verhelpen.’ Wat een renovatie van zes weken zou worden mondde uit in een maandenlange tragedie. ‘We zeuren hier niet om een beetje overlast, maar dit kent een grens. Ze gaven op een gegeven moment hun falen gewoon toe en zeiden: jullie zijn gewoon proefkonijnen.’

De grootscheepse renovatie in opdracht van woningcorporatie Elkien betreft vier blokken met rijtjeswoningen in de wijk Huizum-west. Om de complete woningen, die rond 1960 zijn gebouwd, is een nieuwe schil gebouwd. Zo uit de fabriek. Op de daken zijn meerdere, verschillende warmtesystemen geplaatst. De verschillende systemen op de woonblokken zijn aangebracht om te bekijken welke het best werkt. In de woningen zijn de keukens, badkamers en toiletten vernieuwd. De start van de verbouw begon in november 2016. Na anderhalf jaar zijn de problemen met de warmtesystemen nog altijd niet verholpen. Uit het woonblok in de Jan van Scorelstraat is het gehele verwarmingssysteem in april weer gesloopt en vervangen. De bewoners dreigen met een gang naar de rechter om compensatie voor het bedorven woongenot af te dwingen.

Op de hoek van de Jan van Scorelstraat en de Van Loonstraat staan twee jonge vrouwen met elkaar te praten. De een toont de ander een rekening van energiemaatschappij Essent waarop staat dat de bewoonster 293 euro terug ontvangt. Toch is ze kwaad en verontwaardigd. ‘Het is een mooi sprookje’, aldus de vrouw met de rekening die niet met haar naam in de krant wil. ‘Dat moet maar niet. Ik moet hieruit zien te komen.’ Op de achterkant van haar rekening heeft ze de meterstanden van haar nieuwe verwarmingsinstallatie genoteerd. Die cijfers zien er niet geruststellend uit. Ze is geschrokken van de getallen die de elektrische naverbranding opleverde. ‘We zitten hier al twee jaar in de stress. Ze maken hier niks af. Ik heb er slapeloze nachten van. En dan zie ik straks zo’n elektriciteitsrekening op mij afkomen. Dinsdag heb ik het alarmnummer gedraaid van de installateur. Ik had een lage ventilatiedruk en er lekte vocht naar de warmtepomp. Installateur De Vries weigerde te komen. Ik moest het zelf maar inregelen.’ Elkien is meer dan slordig, zeggen diverse bewoners. Lang was niet duidelijk waar men moest zijn voor hulp. ‘Elkien stuurde ons voor hulp naar installateurs waar men al jaren geen relatie meer mee had.’

Nederland moet van het gas af. De gasketels gaan de deur uit. Ruud Koornstra, Nationaal Energiecommissaris, en Diederik Samsom, voorzitter van de Klimaattafel Gebouwde Omgeving, juichten onlangs op BNR-radio: je bent een dief van je eigen portemonnee als je niet meedoet met de verduurzaamheid. Gemeentebestuurders kloppen zich op de borst als het woord verduurzaming in daden kan worden omgezet. Daar worden ze warm van. Met blije gezichten verkondigen ze de grote boodschap: allemaal op naar nul op de meter! Die nul suggereert dat men niks voor energie hoeft te betalen, maar niets is minder waar. Installateurs en aannemers wrijven zich in hun handen. Werk aan de winkel, zo’n mooie kluif wordt hen zomaar in de schoot geworpen. Woningcorporatie Elkien in Leeuwarden omarmde het plan en is hoofdverantwoordelijke voor projecten in de omgeving van de Van Loonstraat en in de Wielepôlle. Aannemer Dijkstra Draisma en installateur P. de Vries voeren het werk uit. Voor 80.000 euro per woning wordt er verspijkerd.

Op het internet rouleert een filmpje waarop Elkien-directeur Alex Bonnema aan verslaggeefster Milouska Meulens van de VARA uitleg geeft wat er in het Huizumerwijkje allemaal staat te gebeuren. Maar liefst 15.000 woningen wil Elkien van het gas af hebben. Bonnema spreekt over een theemuts die over de oude bebouwing is geplaatst om de huizen maximaal te isoleren zodat er ‘geen energie meer wordt gebruikt.’ Bonnema zegt in het filmpje dat hij de lasten (huur en energie) in ieder geval op het niveau wil houden van voor de verbouwing en voegt daar aan toe ‘liefst nog wat lager.’ Verslaggeefster Milouska Meulens slikt het allemaal voor zoete koek. Aan de bewoners Freddy en Christien Rutkens uit de Jan Lievensstraat wordt gevraagd hoe de nieuwe woning bevalt. ‘Heel goed’, zegt Christien Rutkens. Een jaar later hangt vlag er heel anders bij in de Jan Lievensstraat. Freddy is inmiddels overleden. Christien zegt dat de hele verbouwing haar stevig is tegengevallen. ‘Ik ben blij dat ik nu de ramen open kan zetten, al kost dat meer energie. Maar, kijk hier eens, de plinten liggen los in de gang. Ik heb Elkien hierover al meerdere malen gebeld maar er gebeurt niks.’

‘Ik zag enorm op tegen de verbouwing en heb tot het laatst gewacht met het tekenen van het contract. Op een gegeven moment denk je: moet ik nou spelbreker zijn? Ik zei nog: ik weet niet waarvoor ik teken.’ Froukje Draaijer is een van de bewoners in de Jan van Scorelstraat wier splinternieuwe installatie onlangs de deur uitging. Ze woont al 25 jaar in de huurwoning die vanaf vorig jaar maart geheel op de kop ging. Dat er iets moest gebeuren, daarmee was ze het wel eens. Ze keek uit naar een nieuwe keuken, badkamer en een opgeknapt toilet. ‘Die badkamer was niet veel soeps. Dat lange tijd het plafond in jouw toilet mist, zoals bij de overburen het geval was, daar valt wel mee te leven, maar die heel lange nasleep van deze verbouwing – die nog steeds niet ten einde is – daar word je gek van. Het is een soort tsunami die over je heen komt. Ik werd gek van het lawaai, het gesis op het dak. Kreeg ik het advies: dan trekt u de stekker er toch uit? Ik heb weken met behulp van een waterkoker moeten douchen. Stond ik daar kopjes water over mijn hoofd uit te gieten. De helft van mijn inboedel staat opgeslagen bij een vriendin.’

Tanja Knoppers woont schuin tegenover Froukje Draaijer en kampt met lichamelijke klachten. ‘Ik heb regelmatig hoofdpijn’, zegt ze in de deuropening. ‘We hebben last van slakken, het verschil tussen vocht en droogte en er zitten kieren bij het balkon. De warmtesystemen werken niet. Ze willen ons nu een rekening sturen van 85 euro per maand. Dat is echt veel te veel.’

Niet alleen zijn de bewoners kwaad over het proces van de verbouw, ze vinden tevens dat hun woongenot achteruit is gegaan terwijl hen iets anders was voorgespiegeld. In een brief aan Elkien, met afschriften aan huurdersorganisatie Nieuw Elan en de raad van commissarissen Elkien, wordt gemeld, nadat meerdere bewoners tevergeefs aan de bel trokken, dat het wooncomfort erop achteruit is gegaan door temperatuurwisselingen van de geplaatste apparatuur, storende bijgeluiden en slechte ventilatie. Ook schrokken enkele bewoners van een onverwachte hoge energierekening.

Draaijer en anderen zeggen: ‘Tijdens iedere verbouwing stond de voordeur wagenwijd open zodat het personeel in- en uit kon lopen. De kachel stond op twintig graden omdat zij aangaven dat ze het koud hadden. Het was ongelofelijk. Werklui hielden zich niet aan de planning. Bewoners namen een dag vrij en dan kwamen ze niet. De communicatie deugde gewoon niet. We hebben regelmatig contact gehad met Natalie Lakemond van Elkien en Geertje Stoker van Dijkstra Draisma, zij moesten de boel proberen te sussen. Geertje suste heel knap, maar we schoten er niks mee op. Met huurdersplatform Nieuw Elan schoten we ook niks op. Iedereen suste de boel. Je merkte dat de mannen van Dijkstra Draisma een cursus sociale vaardigheden hadden gevolgd. Anderen waren gewoon bullebakken. Die stormden je huis binnen en lieten een ramp achter. Voor ze begonnen werd ons gezegd dat het project zes weken zou duren. Drie weken voor het plaatsen van de schil en drie weken voor de keuken, badkamer en het toilet. Het werden bijna zes maanden en ze zijn nog niet klaar.’

Froukje Draaijer: ‘In de keuken wilde ik graag de tegels horizontaal geplaatst hebben. Ik heb een beeldende kunst-achtergrond en hou van ruimtelijke werking. Dat kon niet, zei men mij. Dan krijg je een discussie van: waarom niet? Daarom niet. Doen we niet. Kan niet. Je wordt er moedeloos van. Ik zei: ik help wel met voorsnijden. Ik ga jullie helpen. Nieuwe stopcontacten waren weggestuct. Ik zei: daar zit nog een stopcontact. Bestaat niet. Is niet zo. Weer moest ik zelf het initiatief nemen om te bewijzen dat dat weggestucte stopcontact er wel degelijk zat. Het is uiteindelijk goed gekomen. Ik heb zelf met bouwblokken een deuropening dichtgezet.’

Meerdere bewoners hebben herhaaldelijk bij Elkien aangegeven dat ze niet hebben gekregen waarvoor is getekend. Bewoners die schrokken van de jaarafrekening moesten lang zeuren en klagen om de beloofde energie-compensatie te krijgen. Omdat veel van hun opmerkingen niet in behandeling werden genomen hebben de bewoners een enquête gehouden en een verzoek tot compensatie ingediend. ‘Er was ons beloofd dat er tijdens de verbouw in ieder geval één ruimte in huis zou zijn dat leefbaar was. Ook die belofte is niet nagekomen. We konden wekenlang slechts koken in de woonkamer, op een campingtoestelletje. De straten waren langdurig afgesloten en lagen vol met puin. In de hele periode hadden we last van een hoop lawaai, stof en rommel. Deze verbouwing had nooit in bewoonde staat mogen plaatsvinden.’

De bewoners nemen het Elkien vooral kwalijk dat men niet goed heeft ingeschat wat een dergelijke operatie betekent voor de huurders in de woningen en dat zij in onzekerheid leven wat betreft hun toekomstig woongenot en de bijbehorende energierekening. Een professionele verhuurorganisatie mag dit zijn huurders niet aandoen.

Elkien heeft deze verbouwing onderschat en de verantwoordelijkheid voor een fatsoenlijke compensatie van zich afgeschud, schrijven de bewoners in een brief die op 15 augustus 2017 is verstuurd. ‘Nu na een half jaar klagen wordt de installatie vervangen. Krijg ik weer mannen in huis. Hoezo wooncomfort? Ze hebben het idee gehad dat de apparatuur het hele jaar, zomer en winter, op 18 graden zou moeten worden afgesteld. Een mens zit zo niet in elkaar, dat men dat niet begrijpt.’

Andries Veldman

—

Liwwadders vroeg aan Elkien om een reactie maar werd niet in de gelegenheid gesteld om een gesprek te voeren met de nieuwe directeur Harro Eppinga. Elkien volstaat met een schriftelijke mededeling:

Het woningverbetering project in de Jan van Scorel en Van Loonstraat was voor Elkien en de betrokken ketenpartner het eerste omvangrijke Nul op de Meter project in het kader van de ambitie om in 2030 gemiddeld alle huizen energieneutraal te hebben. Dit doen we om onze huurders betaalbare woonlasten te bieden door huur en energie te combineren. Zo’n eerste project is natuurlijk voor alle betrokken partijen een leertraject.

Ondanks een zorgvuldige voorbereiding via bewonersavonden, huisbezoeken en inloopspreekuren voor huurders is vooraf de impact die zo’n project van woningverbetering heeft niet volledig in te schatten. Dit is per huurder verschillend. Ook kunnen we niet altijd aangeven hoe lang zaken gaan duren of hoe de werkzaamheden er precies uit komen te zien. We proberen wel altijd de overlast tot een minimum te beperken maar dit is helaas niet geheel te  voorkomen.

Problemen en klachten proberen we zo snel en goed mogelijk met betrokken bewoners op te lossen. Ook de klachten die er zijn na oplevering. Natuurlijk vinden we het vervelend om te horen dat er bewoners ontevreden zijn en klagen over de gang van zaken. We willen ze vooral vragen contact met ons op te nemen zodat we de problemen, binnen onze mogelijkheden, op kunnen lossen.

Met vriendelijke groet,

Baukje Bergsma
Strategisch Communicatie Adviseur