Prijzen commercieel vastgoed weer in de lift
(tekst: NVM Business)
De prijzen van kantoren, winkels en bedrijfsruimten zitten sinds dit jaar weer stevig in de lift. Dit blijkt uit de Prijsindex voor Commercieel Vastgoed die de Amsterdam school of Real Estate (ASRE) in samenwerking met NVM Business heeft ontwikkeld.
De Nederlandse markt voor commercieel vastgoed beschikte tot voor kort niet over accurate indices die de (koop)prijsontwikkeling monitorden. De index van de ASRE beschrijft de prijsontwikkeling van commercieel vastgoed vanaf 1990 tot medio 2016 en zal vanaf nu om het half jaar worden geactualiseerd. Uit de index komt naar voren dat de prijzen voor commercieel vastgoed in de crisis zeer sterk zijn gedaald.
Hoewel de prijzen inmiddels weer stijgen, begeven de prijzen zich echter nog wel op het niveau van 1999/2000. Opvallend is ook dat de transactieprijzen van commercieel vastgoed in de crisis veel sterker zijn gedaald dan die van koopwoningen en dat het prijsherstel veel later is ingetreden.
Prijsindex voor Commercieel Vastgoed
Ten opzichte van het dieptepunt in 2013/2014 zijn de prijzen voor kantoren, winkels en bedrijfsruimten met respectievelijk ongeveer 2, 5 en 6 procent gestegen. De drie segmenten vertonen over de lange termijn een vergelijkbare prijsontwikkeling: een relatief steile prijsstijging tot 2000, toen de internetbubbel barstte. Daarna volgt een afvlakking, of zelfs lichte daling, tot ongeveer 2004, waarna met name kantoren en bedrijfsruimten weer steil doorstijgen tot 2007/2008, het jaar van de kredietcrisiscrisis en het begin van de economische recessie.
Vanaf dan zien we een vrije val tot ongeveer 2013/2014 wanneer de prijsdaling afvlakt. Sinds 2016 stijgen de prijzen weer fors. De lage rente in combinatie met de ruime beschikbaarheid van beleggingsvermogen – er wordt ook wel gesproken over een ‘wall of money’- zijn hier waarschijnlijk vooral voor verantwoordelijk. Met name de grote belangstelling van buitenlandse beleggers is opvallend.
Verschillen met de koopwoningmarkt
Er doen zich opvallende verschillen met de koopwoningmarkt voor (zie gele lijn in bovenstaande figuur). Waar het woningprijsniveau na 2008 nooit verder is gezakt dan het niveau van 2003 en in 2016 alweer rond het niveau van 2006 zit, zijn de prijzen voor kantoren, winkels en bedrijfsruimten veel verder gedaald. Op het dieptepunt in 2013/2014 lagen de prijzen voor commercieel vastgoed op het niveau van 1997/1998.
In 2016 liggen de prijzen pas rond het niveau van 1999/2000. Daarnaast valt op dat het prijsherstel op de commerciële vastgoed markt veel later is ingetreden dan op koopwoningmarkt. Waar de huizenprijzen vanaf 2014 weer een duidelijke stijging laten zien, is dit voor commercieel vastgoed pas vanaf 2016 het geval. Het verschil tussen beide typen markten heeft vermoedelijk te maken met het verschil in aanbod.
Op de koopwoningmarkt is een duidelijk tekort aan woningen – volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) moeten tot 2050 nog tussen 300.000 en 1.6 miljoen woningen worden gebouwd – terwijl de markten in commercieel vastgoed zich kenmerken door overaanbod. De relatief hoge leegstandscijfers bevestigen dit.
Innovatieve index
Een prijsindex meet de ‘temperatuur’ van de markt. Dit is met name van belang voor het verkrijgen van een macrobeeld van commercieel vastgoed ten behoeve van een beter inzicht in de economische ontwikkeling en de risico’s en stabiliteit van het financiële systeem. De prijsindex van de ASRE is een verbetering ten opzichte van de reeds bestaande indices, die gebaseerd zijn op taxatiewaarden.
Door taxeren treedt lagging (vertraging) en smoothing (afvlakking) van prijsontwikkelingen op. De index van de ASRE is gebaseerd op transacties die daadwerkelijk in de markt hebben plaatsgevonden, waardoor een nauwkeuriger beeld van de prijsontwikkeling wordt verkregen. Voorzitter van NVM Business Marcel de Boer is blij met de index: ‘De ASRE-index draagt bij aan de verdere professionalisering van de vastgoedmarkt en vergroot de transparantie op de markt voor commercieel vastgoed.’
Meer berichten
- De therapeutische elite en uw krimpende leven
- GB058 stelt vragen over aanhoudende overlast Harlingertrekweg
- Partij voor de Dieren presenteert Anke Schothorst als Ombudsvrouw voor de Dieren
- Het fietspad is 1,50 meter breed (zie Foto 1). Fietsers kunnen elkaar op dit drukke fietspad eigenlijk niet passeren. Kan het college uitleggen waarom hiervoor gekozen is?
- Groene Michelin Ster verdwijnt – Albert Kooy: elke keuken moet biodiversiteit versterken
- FNP: Veel is nog onduidelijk over herinrichting Nieuwestad en Ruiterskwartier
- Banengroei Friesland valt tijdelijk stil bij hoge energieprijzen
- Sheila Sitalsing over rellen, referenda en bange bestuurders
- Fysiotherapeut stopt voor pensioendatum – Hoge werkdruk, administratieve lasten en onvoldoende waardering
- Fryske Vlogger Eduard Rekker op visite bij Ursula von der Leyen
- Vragen FNP over ligplaatsen Dokkumer Ee
- ASML nodigt Musk uit voor besloten technologie-evenement – medewerkers dreigen met boycot
- Afzetprijzen landbouw sterker afgenomen dan inkoopprijzen
- Gemeente Leeuwarden zit erbij met een pak boter op het hoofd dat zo groot is dat het de Friese zon verduistert
- Het mag niet goed gaan met de Waddenzee, anders komt de miljardenbusiness van de ecolobby in gevaar
- Wie zijn baas (of vrienden) niet de waarheid durft te zeggen, hoort niet in de journalistiek thuis
- Yvo Buruma: Er zit een kern van waarheid in de kritiek van populistische politici
- Schilderijen pater Pieter Bootsma in Dominicuskerk
- Bijna een derde tevreden over zichtbaarheid politie in de buurt – Een derde tevreden over functioneren politie
- Kom op mensen, wie heeft er nog een baantje voor Piet Adema?
- Is de Nederlandse verslavingszorg wel bestand tegen een nieuwe drugsepidemie?
- Hotel Oostergoo Grou: Geen theater, geen schuim, geen toefjes, gewoon koken zoals het hoort.
- Kim van Keken: Over recorddividend van de familie Van Thillo schreef geen enkele Nederlandse DPG-titel
- Klein coronanieuws en andere zaken – Tuininga ontpopt zich als viskioskexpert – Gedoe rond poëziesteen Harlingerstraatweg – 150 vakantiehuizen in Leechlân bij Grou? – Nikita achter de bar in Oranje Bierhuis
- Handig ezelsbruggetje: vrijwel alles wat eindigt op –stroop, -siroop, of –ose is een schuilnaam voor suiker
- Hoogste ziekteverzuim in de zorg
- Eerste editie Bajes Buitenbios in Leeuwarden
- NVJ stuurt kritische brief aan gemeente Ede over behandeling lokale pers De Edese Vos
- Groen licht voor eerste middelbare vrijeschool in Friesland
- Johan Bac (CJIB): het boetekantoor laat zien waar het écht knelt
- Tijd voor nieuwe uitdaging voor Rutmer Tjeerdema, industrieel ontwerper van Batavus, Sparta, Koga en Qwic
- Bedrijven zetten meer in op automatisering door personeelstekort – 64 procent van de bedrijven heeft last van personeelstekort
- Werkgevers in LTO Noord gebied slaan alarm: tekort aan huisvesting zet sector onder druk
- Provincie start informatieronde over regels voor het graven in de bodem (ontgrondingen)
- Helft raadsleden geeft aan niet altijd tijdig en volledig geïnformeerd te worden over subsidieverlening
- SL!M: Er is meer dan voetbal in het leven
- Eric Smit: We zijn een jachthond
- Laatste uitverkoop Tesselschade Friesland (organisatie die zich inzet voor economische zelfstandigheid van vrouwen)
- Friestalige videoclip ZEA genomineerd voor award bij poëziefestival Poetry Film Tage in Weimar
- Voedselbanken: stijging armoede in Nederland zorgwekkend
