Onderzoek Nicis – De onaantastbaren: Wie doet ze wat?

(tekst: Nicis)

De onaantastbaren: Wie doet ze wat?

Den Haag, 10 december 2011 – In meer gemeenten dan vaak wordt gedacht zijn intimiderende jongeren en jongemannen actief, tegen wie de buurt niets durft te
ondernemen. Ook de overheid lijkt geen recept tegen deze overlastgevers te hebben.

Zij wanen zich onaantastbaar, en zijn dat feitelijk ook. Dat is funest voor de veiligheidsbeleving van het publiek. Daarnaast hebben het zelfvertrouwen en de
trots van professionals in het veiligheidsdomein eronder te lijden, de politie voorop.

De aanpak van deze ‘onaantastbaren’ is wel degelijk mogelijk, maar daarvoor moet die aanpak op een andere leest worden geschoeid. Allereerst moeten bestuurders het probleem in volle omvang onder ogen durven zien. Zij moeten inzien dat het hier niet gaat om een veiligheidsvraagstuk, maar om een moreel vraagstuk. Kunnen we accepteren dat op meerdere plekken in ons land het recht van de sterkste de
rechtsstaat verdringt?

Dit zijn de resultaten van een vandaag gepubliceerd verkennend onderzoek naar de problematiek van de onaantastbaren door de Landelijke Expertisegroep Veiligheidspercepties, in samenwerking met Nicis Institute. Voor deze verkenning is gesproken met zo’n 40 frontline medewerkers uit grotere en kleine gemeenten. Onder deze professionals, zoals wijkagenten, reclasseringswerkers en jeugdhulpverleners, bestaat grote frustratie over het tekortschieten van de aanpak.

De aanpak van groepen onaantastbaren heeft te lijden onder problemen die ook uit het bredere integrale veiligheidsbeleid bekend zijn. Alle retoriek ten spijt blijkt het lastig om alle instanties die een rol zouden moeten spelen ook daadwerkelijk tot actie te brengen, met
voldoende focus, intensiteit en vooral continu�teit. Een tweede probleem is dat de onaantastbaren door een mix van factoren strafrechtelijk meestal de dans weten te ontspringen. Een en ander wordt versterkt door een derde knelpunt: een web van angst. Niet alleen burgers zijn bang om iets tegen onaantastbaren te ondernemen. Ook binnen de overheid spelen verschillende vormen van angst een rol: soms angst voor de onaantastbaren, maar vaak ook angst om iets verkeerd te doen, waarop je zou kunnen worden aangesproken.

Dat geldt op uitvoerend niveau, maar zeker ook bij managers en bestuurders. Het verkennend onderzoek met als titel ‘De onaantastbaren’ is te downloaden via www.nicis.nl en www.veiligheidspercepties.nl. Nicis Institute zal in samenwerking met de Landelijke
Expertisegroep Veiligheidspercepties in januari 2012 een expertmeeting organiseren, waarin
bestuurders, professionals en wetenschappers deelnemen. Doel is tot een advies te komen
om de schadelijk spiraal waarin groepen jeugdcriminelen boven de wet lijken te staan te
doorbreken.