Onderzoek incident Hermesbrug: politie gebruikt C2000 systeem niet

(tekst: Rapport van bevindingen onderzoekscommissie
Brugincident)

Inleiding

In opdracht van burgemeester en wethouders van Leeuwarden is de onderzoekscommissie
Brugincident in het leven geroepen. De Commissie bestaat uit: mr. J.J.H. Pop, oud burgemeester van Haarlem, mr. A.G. Bosch, oud Hoofdofficier van Justitie te Leeuwarden, de heer S. Tolsma, secretaris en mevrouw A.M. Kuipers, beleidsmedewerkster.

Op 29 september 2010 heeft zich op de Hermesbrug te Leeuwarden een incident voorgedaan tussen een brugwachter en een motoragent. Aan dit incident is in verscheidene media ruimschoots aandacht besteed. Het heeft bij betrokkenen een onbevredigende indruk
achtergelaten. De onderzoekscommissie is gevraagd nader inzicht in deze zaak te geven en voorstellen te doen over een oplossing van de gerezen problematiek en het voorkomen daarvan in de toekomst.

Aanpak van de onderzoekscommissie

Op 10 november 2010 heeft de onderzoekscommissie de brugwachter en de motoragent apart gehoord. De brugwachter was daarbij vergezeld door zijn leidinggevende. Tijdens de gesprekken is betrokkenen de mogelijkheid gegeven hun kant van het verhaal weer te geven.

Naar aanleiding van deze gesprekken heeft op 17 november 2010 een tweede gesprek met beide betrokkenen plaats gevonden. Ook is kort overleg gevoerd met de leidinggevende van de motoragent. Tijdens de gesprekken bleek de bereidheid te bestaan om middels een gezamenlijk gesprek tot een oplossing van het incident te komen. De commissie heeft van die
bereidheid gaarne gebruik gemaakt. Op 22 november 2010 heeft dit gesprek plaatsgevonden.

Weergave der gebeurtenissen

Naar aanleiding van de gesprekken met beide betrokkenen komt de onderzoekscommissie tot
de volgende weergave van de gebeurtenissen.
Op 29 september 2010 heeft de brugwachter dienst op de Hermesbrug. Hij heeft een goede staat van dienst als brugwachter gedurende een periode van reeds 13 jaar, waarvan 12 jaar op de Hermesbrug. De brugwachter heeft op verzoek van de leiding van de aannemer afspraken gemaakt om de brug bij het doorlaten van scheepvaartverkeer maximaal 5 minuten open te laten, zodat de wegwerkers die werkzaamheden aan het wegdek bij de brug uitvoerden dat veilig en ongehinderd door het verkeer konden doen.

Op het moment dat de brug open staat komt de politieagent op zijn motor vanaf het Stephenson Viaduct aanrijden met optische- en geluidssignalen. Naar aanleiding van een oproep op de portofoon is hij op weg naar een collega in nood op de Groningerstraatweg.

De brugwachter heeft hiervan geen melding gehad op zijn pager via het C2000 systeem. Omdat er geen contact mogelijkheid is met de wegwerkers is de brugwachter in verband met de veiligheid van de wegwerkers niet in de staat de brug gelijk te sluiten. Wel legt hij het naderend scheepvaartverkeer vanaf de Slauerhoffbrug stil. Er ontstaat een uit de hand gelopen
discussie tussen de brugwachter en de motoragent. Hierop vordert de agent bij herhaling de
onmiddellijke sluiting van de brug. De brugwachter zegt de brug zo spoedig mogelijk te hebben gesloten. Hij heeft dat gedaan ruim binnen de vijf minuten die zijn toegestaan om de brug open te houden. De veiligheid van de wegwerkers kwam op dat moment niet meer in
gevaar. De agent vervolgt zijn weg maar deelt de brugwachter mee dat hij hem later zal aanhouden. Voor aankomst bleek de situatie voor de politieman ter plaatse al te zijn opgelost.

Op de terugweg legt de agent het voorval voor aan de Piketofficier van Justitie.

2
Deze geeft toestemming om de brugwachter voor het negeren van de vordering van de motoragent aan te houden. Omdat de agent op zijn motor niet in staat is om de brugwachter op te halen wordt er assistentie bij geroepen. Op het moment van aanhouding zijn er naast de motoragent twee politieauto�s met drie agenten bij de brug. De brugwachter is voor verhoor overgebracht naar het Politiebureau waar hij vier uur is vastgehouden.

Toevallig is ook Omrop Frysl�n ten tijde van de aanhouding ter plaatse op de brug. Deze TV zender heeft opnamen van de aanhouding en het wegvoeren van de brugwachter gemaakt die later op Omrop Frysl�n zijn uitgezonden. Omdat dit is gezien door mensen die in de omgeving van de brugwachter wonen, is de Commissie zich er van bewust dat deze grote publiciteit veel vervelende gevolgen voor de brugwachter en zijn gezin heeft gehad. Ook in enkele landelijke en regionale kranten is ruim aandacht aan de aanhouding besteed.

Het ontstane probleem en de oplossingsrichting

Beide betrokkenen hebben een zeer nare nasmaak aan het incident overgehouden. De motoragent is gefrustreerd omdat hij gehinderd is op weg naar een in nood verkerende collega zonder dat hem de reden daarvoor is duidelijk gemaakt. De brugwachter voelt zich onheus bejegend door het door de agent gegeven bevel de brug te sluiten terwijl hij naar eer en
geweten bezig was met zijn werk en de veiligheid van de wegwerkers. Ook voelt hij zich gekwetst door de aanhouding en het vier uur durende verblijf in een ophoudkamer op het Politiebureau. De publiciteit rondom het incident heeft hem en zijn gezin ook hard geraakt.

De Commissie stelt vast dat de brugwachter het �hoogste� gezag is op de brug. Hij is verantwoordelijk voor de veiligheid op en om de brug. Hij moest in het zich voordoende geval de veiligheid van de wegwerkers in relatie plaatsen met de spoedopdracht van de agent.
De onderlinge discussie die voor beide partijen meer duidelijkheid had moeten opleveren over de feitelijke situatie heeft daar, door het emotionele gedrag van beiden, niet toe geleid. Dat heeft de hiervoor genoemde gevolgen gehad.
De Commissie is van oordeel dat het van belang is dat beide betrokken functionarissen alsnog een beter inzicht krijgen in wat er bij het incident voor ieder van hen speelde en dat zij daarbij begrip tonen voor elkaars posities. Tegen deze achtergrond kan de slechte onderlinge relatie die is ontstaan uit de wereld geholpen worden.

De Commissie heeft het gewaardeerd dat door beide betrokkenen is voorgesteld om samen te spreken in aanwezigheid van hun beider leidinggevenden.

Op 22 november 2010 heeft tussen betrokken partijen het hiervoor bedoelde gesprek plaats gehad. De twee functionarissen hebben begrip getoond voor elkaars situatie. Zij betreuren het ontstaan van het incident en de gevolgen er van en zijn van mening dat het kan worden gesloten. De brugwachter zegt toe af te zien van het starten van een formele klachtenprocedure. De agent benadrukt dat hij achter het eventueel intrekken van de vervolging door het Openbaar Ministerie van de brugwachter staat.

Conclusie

De commissie is van mening dat het een goede en sterke zaak is dat de twee betrokken functionarissen hun onderlinge probleem zelf hebben opgelost. In aansluiting daarop beveelt de commissie aan dat de in gang gezette justiti�le vervolging van de brugwachter wordt be�indigd. De commissie vraagt zich, achteraf gezien en met de wetenschap die zij nu heeft,
af of de aanhouding wel passend was bij de zwaarte van het incident en een minder ingrijpend optreden niet meer op zijn plaats was geweest. Het ging tenslotte om twee ambtelijk functionarissen die beiden naar eer en geweten hun werk deden. De commissie heeft op basis
van haar bevindingen gemeend enige aanbevelingen voor de toekomst te doen.

3

Aanbevelingen

Brugwachter-reglement

Er moet duidelijkheid komen over de maximale tijd dat een brug open mag zijn. In de interne richtlijn voor brugwachter staat vermeld �De brug mag niet langer dan vijf minuten (netto tijd) voor het scheepvaartverkeer geopend zijn�.

Op de gemeentelijke website staat in artikel 4
�Een brug mag niet langer dan tien minuten achtereen voor de doorvaart van vaartuigen geopend zijn, behouden in geval van bijzondere doorvaarten�. De gemeente zal hierin duidelijkheid moeten geven, regels aanpassen en daarover met betrokkenen communiceren.

In het brugwachter-reglement moet verduidelijkt worden wie er verantwoordelijk is voor beslissingen omtrent het langer open houden van de brug bij noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden. Hierbij moet er een afweging worden gemaakt of dit de taak is
voor de brugwachter of voor de dienstleiding (Gemeente Leeuwarden). Het voorstel zou kunnen zijn om bij onderhoudswerkzaamheden met een uitvoertijd van maximaal 5 minuten dit over te laten aan de brugwachter.

Hierbij is het aan te bevelen dat er contactmogelijkheden zijn tussen de brugwachter en de
betrokkenen (monteurs of wegwerkers). Bij een crisissituatie kan er dan door de brugwachter
worden ingegrepen zonder dat de veiligheid van onderhoudsmedewerkers in gevaar komt. De Commissie beveelt aan daarvoor voorzieningen te treffen.

Bijeenkomst brugwachters

De onderzoekscommissie acht het verstandig dat er regelmatig een bijeenkomst voor de brugwachters wordt belegd om gewijzigde werkinstructies en ervaringen met elkaar te bespreken. Hierbij dienen de Politie en de andere hulpverleningsdiensten betrokken te worden.

Gebruik C2000 systeem of systeem wat hetzelfde doel benadert

Het is wenselijk dat door Politie (net als door Brandweer en Ambulance) gebruik wordt gemaakt van het C2000 systeem. Op deze manier krijgen de brugwachters op hun pager de melding dat er een hulpverleningsvoertuig onderweg is. Door de Politie is echter aangegeven dat dit systeem voor Politie lastig te hanteren is. Er wordt daarom voorgesteld te kijken naar
een procedure voor het instellen van een belronde naar de brugwachters door de meldkamer. De Politie moet hiervoor een oplossing zoeken.

Tot slot

De grote aandacht in de media die dit incident heeft gekregen heeft de brugwachter in diskrediet gebracht. Dat heeft hem en zijn gezin zeer geraakt. De commissie stelt voor dat beeld in een persbericht te herstellen. O.a. dient daarin naar voren te komen dat er nimmer
sprake is geweest van het op non-actief stellen of zijn van de brugwachter. Hij draaide ook na het incident zijn diensten op de Hermesbrug.

Aldus opgemaakt te Leeuwarden, 23 november 2010.

wg

mr. J.J.H. Pop mr. A.G. Bosch