Neemt er ook iemand die wormenreactor in productie?

(tekst: oud-raadslid D66 Wietse Elzinga op zijn weblog)

5 december 2010

Het noordelijk krimpspook

Sinds enige tijd hoor ik op gezette tijden zo’n lekkere plof op de deurmat: het blad ‘Kijk op het noorden’ wordt bezorgd. Geen idee waar ik dat lijvige blad vol advertenties van noordelijke bedrijven aan te danken heb, ik blader het altijd even door. Altijd leuk om te weten waar noordelijke bedrijven zich mee bezig houden. Af en toe lees ik het hoofdredactioneel commentaar – als weblogger ben je ook een soort van hoofdredacteur en beschouw je andere hoofdredacteuren toch een beetje als een collega – en de laatste keer werd een oproep aan creatieve geesten in Noord-Nederland gedaan om het krimpspook te verjagen.

Het probleem is vermoedelijk bekend, in sommige delen van het land waaronder Noord-Nederland begint de ontvolking van het platteland vervelende vormen aan te nemen. In veel gevallen is het achterliggende probleem een gebrek aan passende werkgelegenheid voor de wat hoger opgeleiden. De trek naar de stad en die van Noord-Nederland naar de Randstad is van alle tijden terwijl dat laatste niet meer zou hoeven. In deze regio is net als in andere delen van het land het probleem dat de vertaalslag van wetenschappelijk onderzoek naar producten die bij het doorsnee bedrijfsleven geld in het laatje brengen niet wordt gemaakt. Zodoende leveren bedrijven weinig toegevoegde waarde, blijft de welvaart achter en is er voor veel mensen geen passend werk. Gevolg: mensen verhuizen.

Twee voorbeelden ter illustratie van het achterliggende probleem. Recentelijk was ik in het WTC te Leeuwarden bij een congres van Sensor Universe over sensortechnologie. Lekker gemaakt door de vette kop ‘Honderd miljoen beschikbaar voor het noordelijk bedrijfsleven’ had ik mij ingeschreven voor de betreffende workshop. In plaats van lullige weblogstukjes schrijven wil je ook weleens ouderwets binnenlopen. De aanwezige vertegenwoordigers van wetenschappelijke instellingen in de regio die zich bezig houden met astronomie zoals het Drentse Astron waren teleurgesteld in de opkomst van het bedrijfsleven. Het beschikbare werk wordt Europees aanbesteed maar belangstellende bedrijven kunnen zich melden zodat er voorgesorteerd kan worden. Een bedrijf uit Leeuwarden levert elektronica voor Lofar, de gedistribueerde antenne, en dat is het wel zo’n beetje. Regionale bedrijven laten veel hoogwaardig werk en geld liggen, workshopdeelnemers stelden vast dat een (kennis)makelaar node wordt gemist.

Een wormenreactor is geen alledaags verschijnsel. Bij Wetsus, het instituut in Leeuwarden dat zich bezig houdt met watertechnologie, is iemand gepromoveerd op zo’n reactor. Voor uw beeldvorming, overal waar voedingsproducten worden gemaakt wordt (proces)water gebruikt. Dat water moet gezuiverd worden, ontdaan worden van de vaste bestanddelen om het eenvoudig te houden. Het resultaat is afvalslib dat verbrand moeten worden, en dat kost geld. Een Wetsus-promovendus heeft ontdekt dat sommige wormen gek zijn op het slib en het aanzienlijk in volume weten te reduceren. Dat moet ergens geld op kunnen leveren – er moet een verdienmodel voor industri�le wormenreactoren te vinden zijn – en derhalve stelde ik Wetsus-mensen eens de hoogst onwetenschappelijke vraag:’Gaat er ook iemand die reactoren in productie nemen?’ Ik zie graag mensen ergens op een industrieterrein in Leeuwarden met gereedschap in de weer om die dingen te maken, maar ze keken mij aan alsof ze water zagen branden. Op het onlangs gehouden jaarcongres van Wetsus had ik het genoegen kennis te mogen maken met de gepromoveerde jongedame die onderzoek doet naar de haalbaarheid van industri�le wormenreactoren ten behoeve van de reductie van afval(water)slib. Er wordt vooruitgang geboekt, maar het kan allemaal stukken beter.

Mogelijkheden genoeg voor nieuwe werkgelegenheid, je moet ze natuurlijk wel willen en kunnen zien en er iets mee doen. Voor het verdrijven van het krimpspook zijn zoals de hoofdredacteur van ‘Kijk op het noorden’ het stelt geen creatieve geesten nodig, maar mensen die de kloof tussen de academische wereld en het noordelijk bedrijfsleven weten te overbruggen. De krimp in deze regio is het gevolg van een beperkte kijk op het noorden.