Misschien moet de Fietsersbond zich opnieuw uitvinden

Ieder jaar geven de Nederlandse overheden 15 miljard euro uit aan aanleg en onderhoud van wegen. Dat is een beste bak geld. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur becijferde, lees ik in de Volkskrant, dat de overheid hieraan 8,4 miljard euro bijdraagt, de provincies 2,3 miljard euro en de gemeenten 4,3 miljard euro. Ieder jaar opnieuw. Dit heeft ertoe geleid dat Nederland een van de best ontwikkelde mobiliteitsnetwerken van de wereld heeft wat betreft spoor- en snelwegen. De Raad constateert ook dat nog meer investeren in infrastructuur zinloos is. Ook het uitbreiden van het bestaande netwerk helpt de doorstroming maar in beperkte mate en werkt maar tijdelijk. Dit laatste is al vaker gezegd door andere instanties, maar toch gaat er ieder jaar weer 15 miljard euro naar aanleg en onderhoud van wegen.

Op de vrijdagmarkt in Leeuwarden vroeg ik vorige week aan Kees Mourits, het boegbeeld van de Fietsersbond in Friesland: ben jij nou tevreden? Kees bleek redelijk tevreden. Hij zei dat zijn bond regelmatig bij allerlei overleggen wordt betrokken. Helpen doet het niet altijd. Want toen ik erop doorvroeg bleken er nog wel enkele knelpunten te zijn. Die knelpunten zijn voor een belangrijk deel terug te voeren op de onbalans tussen de uitgaven voor de aanleg van infrastructuur voor het autoverkeer en die voor het fietsverkeer. Het deel dat in autoverkeer wordt geïnvesteerd staat in geen verhouding tot de investeringen in infrastructuur voor het fietsverkeer. En eventuele signalen om dit te veranderen worden niet opgepakt.

In Leeuwarden is deze onbalans goed zichtbaar bij de twee aquaducten die nog niet zo lang geleden in Leeuwarden zijn aangelegd. Daar waar honderden (!) fietsers dagelijks (!) fysiek lijden onder de zware klim in het Escher-aquaduct en in het Margaretha Zelle-aquaduct, zoeven de automobilisten een paar meter verderop vrolijk langszij door de tunnel. Een leek kan het verschil aan investering uitrekenen. Nog afgezien van de richtlijn voor afdalingen, die hier niet is opgevolgd, komen de fietsers er bekaaid af.

Het Europaplein mocht zich eveneens verheugen in een fraaie bijdrage uit de infrastructurele subsidiepotten. Maar ook hier rees al snel de vraag: is deze investering verantwoord? Wat eens een visueel tamelijk rustiek ogend en tegelijkertijd een in architectonisch opzicht fraai en robuust geheel (ovale rondweg, breed grasperk, monumentale fontein, galerijflats) vormde, is omgetoverd tot een massief bonk asfalt en beton met grootstedelijke bewegwijzeringsborden (het zicht op de Oldehove vanuit het Eurohotel is verdwenen) waarbij het onduidelijk is of het beoogde doel behaald is. En of dat doel wel een wezenlijk onderdeel uitmaakte van de besluitvorming.

In het collegeprogramma van de gemeente Leeuwarden staan altijd weer fraaie woorden opgenomen over het fietsbeleid waar onze gemeente goede sier mee hoopt te maken. Het is een constante die nog niet heeft geleid tot substantieel meer aandacht voor de fietsers.

Iedere fietser die het Stephensonviaduct wil passeren weet niet wat hem overkomt. Is hem de wirwar van bewegwijzering enigszins duidelijk geworden, dan beseft hij na de klim, dat met de nieuwe armtakken aan het viaduct de fietser weer aan de achterste tiet is komen te liggen. Ik ken geen fietser die zegt: doe het maar zo. Ook bij het hoofdfietspad onder het viaduct moet de fietser nog ouderwets op een knop drukken om het licht op groen te laten springen. Ook hier: wat geeft het, het is de fietser maar. Datzelfde gevoel wordt opgeroepen bij de turbo-rotonde op de Heliconweg voor het WTC. Zelfs geoefende fietsers weten niet meer vanuit welke richting snelverkeer te verwachten is, zoveel passages moet men hier nemen om de overkant te bereiken. Ook op de Leeuwarder ventwegen lijkt het de gewoonte te worden dat het toegestaan is dat verkeer uit beide richtingen kan worden verwacht.

Dat Leeuwarden enkele malen een gooi heeft gedaan naar het predicaat landelijke Fietsstad moeten we maar als een grap afdoen. Maar dat er werk aan de winkel is om de fietsers de positie te geven die ze verdienen (automobilisten zijn ook vaak fietsers) staat als een paal boven water. Laten we beginnen met het opknappen van het noordelijke fietspad op het Vliet. Weer zoiets: het zuidelijke pad is opgeknapt en het noordelijke, och ja, ut blieft Leeuwarden juh!

Met die jaarlijkse 15 miljard kun je leuke dingen doen. En de Raad geeft ook aan waarom dat niet gebeurt. De Raad zegt dat de mindset van betrokkenen sterk bepaald wordt door de gegroeide praktijk. En, zegt de Raad, nieuwe partijen met toekomstgerichte oplossingen komen daardoor moeilijk aan de bak – misschien moet de Fietsersbond zich opnieuw uitvinden?

Wat de Raad constateert zagen we in Leeuwarden al bij het Europaplein. Daar was het: doorrammen onder leiding van de wethouders Koster en Deinum en lukt dat niet, dan schuiven we burgemeester Crone naar voren. Vooral niet luisteren naar de bevolking. Misschien, een geluk bij een ongeluk, dat het Europaplein een gamechanger blijkt te zijn?

Andries Veldman