Ministerie: leraren moeten zelf beter leren

(tekst: Ministerie van Onderwijs)

Ruimte voor professionalisering leraar niet altijd benut

4 oktober 2013

De ruimte voor leraren om te professionaliseren wordt lang niet door iedereen benut. Dit geldt nog het meest voor de leraren die het hardst aan hun kwaliteit moeten werken. Het leren van leraren heeft over het algemeen te weinig focus en is te weinig gericht is op concrete doelen om het eigen onderwijs te verbeteren. Leraren ervaren wel voldoende ruimte om zelf initiatief te nemen voor hun eigen professionalisering, al vormen de werkdruk en het vrijmaken van tijd in de organisatie regelmatig een belemmering. Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek “Professionalisering als gerichte opgave, verkennend onderzoek naar het leren van leraren”.

Dit onderzoek dat de Inspectie van het Onderwijs heeft verricht naar de professionalisering van leraren, heeft minister Bussemaker van OCW vrijdag 4 oktober aan de Tweede Kamer gestuurd.

Toezicht op kwaliteit Leraren

De Inspectie van het Onderwijs speelt sinds 2012 een toezichthoudende rol als het gaat om de kwaliteit van leraren. De wijze waarop de inspectie toeziet op de kwaliteit van leraren wordt vastgelegd in de diverse toezichtkaders. In verband met de ontwikkeling van de toezichtkaders heeft de inspectie in 2012 een verkennend onderzoek gedaan naar een belangrijk aspect van leraarkwaliteit: de wijze waarop leraren zich professionaliseren, in relatie tot schoolverbetering. Het onderzoek is uitgevoerd in vier sectoren: primair onderwijs, voortgezet onderwijs, expertisecentra (speciaal onderwijs) en beroeps- en volwasseneneducatie (bve/mbo). De centrale onderzoeksvraag luidde: hoe werken scholen aan schoolverbetering door middel van professionalisering van leraren?

Soms onvoldoende zicht op kwaliteit leraren

Het beeld dat naar voren komt is dat er op alle aspecten van professionalisering ruimte is voor verbetering. Zo heeft de schoolleiding niet altijd systematisch zicht op de sterke en zwakke punten van leraren. Leraren hebben soms een te positief beeld van hun eigen kwaliteiten. Bovendien is niet overal afgesproken of vastgelegd welke eisen de school stelt aan goed lesgeven. Gevolg hiervan is dat professionalisering niet altijd gericht is op de ambities van de school, of op het verbeteren van de zwakke pedagogische en didactische vaardigheden van leraren. Leren door leraren is niet hetzelfde als het volgen van scholing; daar zijn vele vormen voor mogelijk, al dan niet in teamverband. Dit laatste komt in het basisonderwijs en speciaal onderwijs regelmatig voor; daarbuiten minder. Bij andere voorbeelden van leren gaat het om coaching on the job, intervisie, herontwerpen van het onderwijs, lesbezoek met feedback bij elkaar, et cetera.

Rol leidinggevenden cruciaal

Scholen die onvoldoende investeren in hun eigen leerproces hebben moeite om zich aan de veranderende omgeving aan te passen. De rol van leidinggevenden is daarin cruciaal. Het gaat om een gerichte opgave voor zowel leraren als hun leidinggevenden. Op dit moment onderzoekt de Onderwijsinspectie het onderwijskundig leiderschap op scholen juist vanuit dit perspectief. In 2014 zal de Onderwijsinspectie als vervolg op dit onderzoek en het rapport professionalisering als gerichte opgave verdiepend onderzoek uitvoeren naar de ontwikkeling van lerarenteams en de wisselwerking met de school en het schoolbeleid.