Meer zelfstandigen in Friesland

Foto: A. Keikes

(tekst: UWV)

Meer zelfstandigen in Friesland

In juli daalde het aantal WW-uitkeringen in Friesland verder. Wanneer het economisch goed gaat, grijpt een groter deel van de WW’ers de kans om als zelfstandige aan de slag te gaan. Van alle WW’ers in Friesland die aan het werk gaan is dat 2,8 procent. UWV ondersteunt hen daarbij. Ruim 1 op de 4 banen in Friesland is van een zelfstandige.

Ruim 1 op de 4 banen in Friesland van een zelfstandige

Friesland telt bijna 99.000 banen van zelfstandigen; dit is maar liefst 26% van alle banen. In Nederland zijn er in 2023 ruim 2,5 miljoen zelfstandigenbanen (22% van het totale aantal banen). Dit is flink meer dan tien jaar eerder, toen er net geen 2 miljoen zelfstandigenbanen waren. Een verklaring voor het hogere aandeel zelfstandigen in Friesland is dat de regio relatief veel banen heeft in de landbouw, de (zakelijke) diensten en de bouw. In deze sectoren werken in verhouding veel zelfstandigen. Ook in sommige beroepen werken mensen vaak als zzp’er (zelfstandige zonder personeel). Dit geldt bijvoorbeeld voor tuinders, akkerbouwers & veetelers, kunstenaars en sportinstructeurs.

Aandeel banen voor zelfstandigen per sector, Friesland 2023

Aantal zelfstandigen neemt naar verwachting toe

UWV verwacht dat het aantal banen van zelfstandigen in Nederland in 2024 met 0,9% en in 2025 met 0,8% toeneemt, naar 2,6 miljoen banen in 2025. In Friesland is de groei met 0,7% per jaar iets lager. Zowel landelijk als in Friesland groeit het aantal banen voor zelfstandigen harder dan de werknemersbanen. De meeste zzp’ers worden zelfstandige om positieve redenen, zoals meer vrijheid in het werk of het zoeken van een nieuwe uitdaging. Ruim acht op de tien zelfstandigen willen over 5 jaar hun huidige werk als zelfstandige nog doen. Op de vraag of ze liever in loondienst of als zelfstandige willen werken, geven bijna negen op de tien zzp’ers aan het liefst als zelfstandige te werken.

Ontwikkeling banen voor zelfstandigen Friesland, 2018 t/m 2023 en prognose 2024 en 2025

WW’ers grijpen vaker hun kans als zelfstandige als de economie gunstig is

Voor een deel van de mensen met een WW-uitkering biedt zelfstandig ondernemerschap een goede kans op werk. In economisch gunstige tijden en op een krappe arbeidsmarkt – met grote personeelstekorten – zet een groter deel van de WW’ers de stap naar zelfstandig ondernemerschap. Van alle mensen in Friesland die in de eerste helft van 2023 vanuit de WW weer aan het werk gingen, zette 2,8% (81 mensen) de stap naar zelfstandig ondernemerschap. Dat doen zij voornamelijk als zelfstandige zonder personeel.

Zo ook Jelmer Stelpstra. Sinds 2021 is hij trotse eigenaar van het succesvolle watersportbedrijf BOWT in Burgum. “Het water heeft me altijd getrokken. Dat wilde ik graag combineren met mijn ondernemersinstinct” aldus Stelpstra, die op zijn veertiende al rubberbootjes uit het buitenland kocht om ze in Nederland voor een hoger bedrag door te verkopen. “Ondernemerschap zit bij mij in de familie. Mijn opa had vroeger een autobedrijf. Toen de baan die ik had bij een autodealer in december 2020 ophield te bestaan, was het dus niet zo vreemd dat ik op onderzoek uitging om iets voor mezelf te beginnen.”

Startersregeling

Met de startersregeling mag iemand die een WW-uitkering krijgt 6 maanden alle uren aan het starten van een eigen bedrijf besteden. In die periode ontvangt de WW’er dan 29% minder WW-uitkering, ongeacht hoeveel er met het werken als zelfstandige wordt verdiend. Het aandeel WW’ers dat gebruik maakt van de startersregeling nam tussen 2013 en 2023 toe van bijna 3% naar ruim 5%. Ook steeds meer mensen met een arbeidsbeperking werken als zelfstandige. Vooral de vrijheid, flexibele werkuren en eigen keuze van de werkplek kunnen aantrekkelijk zijn. Maar de keuze kan ook een negatieve reden hebben, namelijk dat het moeilijk is om als werknemer aan de slag te komen.

Voor Stelpstra bracht de startersregeling vooral veel rust in een onzekere periode: “Ik startte met het bedrijf midden in coronatijd. Ik heb bedrijfseconomie gestudeerd, dus ik wist gelukkig wel hoe ik een ondernemersplan kon opstellen. In het begin ben je heel erg bezig met vragen als waar je je bedrijf vestigt en hoe je er bekendheid aan gaat geven. Tijdens die onderzoeksperiode is het heel fijn geweest dat ik gebruik kon maken van de startersregeling van UWV. Ik was 24 en had destijds wat spaarcentjes, maar verder niet veel vet op de botten. Dankzij de regeling kon ik rustig werken aan de opbouw van mijn bedrijf en tegelijkertijd voorzien in het nodige levensonderhoud.”

WW’ers die als zelfstandige gaan werken als aandeel van alle WW’ers die aan het werk gaan, 1e halfjaar per jaar, Friesland

Afname WW-uitkeringen in Friesland

Eind juli ontvingen 5.746 inwoners van Friesland een WW-uitkering. Dat is 1,6% van de Friese beroepsbevolking. In juli nam het aantal WW-uitkeringen in Friesland af met 5,0% (302 uitkeringen). De grootste afname van het aantal WW-uitkeringen kwam vanuit de uitzendsector en bouw. Vooral schilders en productiemedewerkers ontvingen minder uitkeringen. Ook vanuit de overige commerciële dienstverlening en de detailhandel nam het aantal uitkeringen af. Ten opzichte van vorig jaar lag de WW 7,2% hoger in Friesland. Met name vanuit zorg & welzijn, voedingsindustrie en metaalindustrie lopen er meer WW-uitkeringen.

Vergelijkbaar beeld WW in Groningen en Drenthe

In juli nam de WW af in alle drie noordelijke provincies. Ten opzichte van vorig jaar is er overal in het Noorden sprake van een stijging van het aantal WW-uitkeringen.

UWV verstrekte eind juli in de provincie Groningen 5.353 WW-uitkeringen; 5,0% minder dan vorige maand. In Groningen was het aantal WW-uitkeringen eind juli 2,7% hoger dan vorig jaar.
Het aantal WW-uitkeringen in de provincie Drenthe nam in juli af met 2,7% tot 4.449. Ten opzichte van vorig jaar is er in de provincie Drenthe sprake van een stijging van 7,3%.