De nieuwe Amerikaanse president gaat voor ‘Made in America’, wij gaan natuurlijk voor ‘Made in Friesland’. Zonder ambities geen vooruitgang, je moet toch ergens beginnen met het ontdoen van de Friese suikerbroodmentaliteit. Het provinciebestuur heeft hoge verwachtingen van het Innovatiecluster Drachten, bedrijven moeten meer innoveren en exporteren. Recentelijk zag ik op de website van de regionale omroep een verontrustend berichtje voorbij komen, dat cluster krijgt extra subsidies van de provincie en de gemeente Smallingerland.
Dat woordje extra doet vermoeden dat het bovenop de subsidie komt van meer dan twintig miljoen euro van vorig jaar. Het Innovatiecluster Drachten participeert in een door de NOM geleid project genaamd Region of Smart Factories. Lange tijd kon ik niet achterhalen wat dat project omvat, sinds kort is er een website http://www.rosf.nl waar we iets wijzer van kunnen worden. Belangrijke speler in dat project is een bekende fabrikant die scheerapparaten maakt, de duurdere modellen steeds in Drachten en de goedkopere aanvankelijk in China. De goedkope Chinese handjes zijn vervangen door assemblagerobots in Nederland, het fenomeen staat wel bekend als ‘reshoring’ het terughalen van werk uit landen met lage lonen. Dat is wat Donald Trump ook wil voor zijn land, wees niet verbaasd wanneer hij een kijkje komt nemen. Hij weet de weg een beetje, Makkum weet hij te liggen. Wellicht zijn die extra miljoenen bedoeld voor het opwaarderen van vliegveld Drachten zodat zijn Airforce One daar kan landen. Anders moet hij uitwijken naar Groningen Airport Eelde en dat komt de Friese uitstraling niet ten goede.
Of de hoge verwachtingen aangaande dat project RoSF terecht zijn waag ik te betwijfelen. Ook op andere plaatsen in de wereld worden vergelijkbare initiatieven ontplooid, bij onze oosterburen wordt het Industrie 4.0 genoemd. Je zou verwachten dat er een analyse heeft plaatsgevonden naar kansen en bedreigingen. Het heeft geen zin wat te ontwikkelen als een ander dat ook doet. Het heeft geen zin om een Fries frutseltje te bedenken in de veronderstelling daarmee de wereld te veroveren. Op belangrijke vragen heb ik nog steeds het antwoord niet kunnen vinden, welke kennis wordt gegenereerd waar andere Friese bedrijven iets aan kunnen hebben? Onder welke voorwaarden wordt die kennis beschikbaar gesteld, kortom hoe zit het met de intellectuele eigendomsrechten? Er is in ieder geval al gekozen voor een stuk software van een klein Gronings bedrijf voor het vastleggen van data. Als bedrijven ergens een hekel aan hebben dan is het wel afhankelijk te moeten zijn van een klein bedrijf. Andere internationale initiatieven kiezen daarom voor open (industrie)standaarden en open source software met een commercieel vriendelijke licentie. Dat is software waar je aan de broncode mag sleutelen zonder die aanpassingen te moeten delen met anderen. Veel van die (Big Data)software is ondergebracht bij de Apache Software Foundation ( http://www.apache.org ) en de Eclipse Foundation ( http://www.eclipse.org ). Beide organisaties staan bekend om hun governance aangaande intellectuele eigendomsrechten, bedrijven zitten niet te wachten op juridisch gedoe over patenten.
Projecten die bij deze organisaties zijn ondergebracht lenen zich goed voor innovatie door kruisbestuiving. Zoals bekend doet het Amerikaanse NSA aan Big Data, de gebruikte software hebben ze gedoneerd aan de Apache Foundation, http://accumulo.apache.org . Anderen kunnen er leuke dingen mee doen, bij de Eclipse Foundation is een project ondergebracht met de naam GeoMesa ( http://www.geomesa.org ) dat voortborduurt op een aantal andere open source projecten. Leuk project in het kader van slimme steden. Omdat er over de projecten rond het Innovatiecluster Drachten te weinig bekend is om er een oordeel over te vellen laat ik dat na. Initiatieven van (semi-)overheidswege zijn zelden succesvol, of ‘Made in Friesland’ het gaat maken is derhalve twijfelachtig.
