Liwwadder activist en politicus Piet van der Wal invloedrijke informele bestuurder

Oud-raadslid voor PAL/GroenLinks Piet van der Wal is donderdagochtend overleden. Van der Wal was al geruime tijd ziek.

Piet van der Wal (1946), geboren in Sneek, heeft zich voor tal van zaken in Leeuwarden ingezet. Het meest memorabel is zijn strijd tegen de afbraak van de historische terp in de binnenstad van Leeuwarden. Het in de jaren zestig door de PvdA gedomineerde stadsbestuur was van plan om een snelweg aan te leggen vanaf het Schoenmakersperk naar de Sint Jacobsstraat. De terp, met hierop de Pijlsteeg, het woonhuis van Mata Hari (het hoogste punt in de binnenstad) en de Beijerstraat zou deels worden geëgaliseerd. Panden op de hoek van de Pijlsteeg en Schoenmakersperk stonden er al jaren slecht voor in het kader van de gemeentelijke verkrottingstactiek. Van der Wal wist PvdA-wethouder Jacob Vellenga tot inkeer te brengen. Ook andere wegen door de binnenstad werden hierna mede door de acties – Kloppend Hart – van Piet van der Wal een halt toegeroepen.

In 1972 kwam Piet van der Wal voor de groepering Axies in de gemeenteraad. Axies was door hem opgericht, samen met reclasseringsambtenaar Theo van Haren. De partij kwam met twee zetels in de gemeenteraad, die destijds onder leiding stond van burgemeester Brandsma. In de raad maakte Axies zich vooral sterk voor het behoud van de historische binnenstad en culturele manifestaties. Van der Wal was met Sjoerd Cuperus een van de initiatiefnemers van het jongerencentrum Hippopotamus (Hippo). Na lange strijd ontstond er een popcentrum in de voormalige kaaspakhuizen aan de Schoolstraat. Een nieuwe strijd ontstond er tussen Van der Wal en Cuperus, een strijd tussen penningmeester en ideoloog. Ook de strijd rond de popzaal zou zich verder voortzetten. Na Hippo (gesloten wegens geluidsoverlast) ontstonden Hippo Rockbeurs (in de Beurs), Romein (Westerkerk), popzaal Harmonie (nooit echt van de grond gekomen) en Neushoorn. Het laatste podium staat weer volop ter discussie. In maart 2013 waarschuwde Van der Wal op de site Liwwadders: ‘Wij zijn hierover zeer kritisch en zeggen: ja, mits. Zelf heb ik onderzoek gedaan naar nieuwe poppodia in Nederland. Conclusie: de nieuwe poppodia zijn bijna allemaal weer gesloten. Gaat het hier mis met het poppodium zoals dat in het Harmoniekwartier zou moeten komen, dan draaien wij er als gemeente volledig voor op.’ En: ‘Om die plannen in het Harmoniekwartier heeft niemand gevraagd.’ Van der Wal vond dat Zalen Schaaf meer steun verdiende (Skaaf mut blieve!).

Piet van der Wal bemoeide zich het liefst met concrete zaken zoals een nieuwe invulling van de voormalige strafgevangenis en huis van bewaring Blokhuispoort, de brug voor de Blokhuispoort en de beweegbare brug in de Prins Hendrikstraat. Hij zag kans om de Friesland Bank op andere gedachten te brengen toen die een hoog kantoorgebouw wilde laten bouwen achter het Beursgebouw. Het voorstel voor de gerealiseerde koepel kwam van de tekentafel in de Vredeman de Vriesstraat, het woonadres van Van der Wal. De politicus keerde zich fel tegen de winkelgalerij aan het Ruiterskwartier in het plan Nieuw Zaailand maar moest hier zijn verlies nemen. Hij liefst zag hij de grachten van Eewal en Tweebaksmarkt terugkeren. Hij maakte zich sterk – met een actie die het NTS-journaal haalde – voor het behoud van de oostelijke gevel van de Torenstraat.

Piet van der Wal was niet altijd even diplomatiek. De organisatie van een architectuurbijeenkomst over het nieuwe gebouw van Sint Anthoon aan de Groeneweg nam hem kwalijk dat hij tekeer ging tegen de architect, een spreker die zich van geen kwaad bewust was. Ook vrouwelijke politici, waaronder de huidige wethouder Hilde Tjeerdema, voelden zich soms geschoffeerd door het optreden van Van der Wal, die in dit laatste geval zijn excuses aanbood.

Axies ging later op in Progressieve Aktie Leeuwarden (PAL) en verbond zich later met GroenLinks. De club echte PAL’ers bestaat momenteel nog uit zo’n twintig leden.

Piet van der Wal groeide op in de Honthorststraat in Huizum-west. Vader werkte voor farmaceutisch handelsbedrijf Brocades, moeder was huisvrouw. Chris en Paul waren zijn jongere broers. Hij viel op door zijn lange haar en voorkeur voor techniek. Op ’s zomerse dagen kwam het voor dat de jonge Van der Wal zijn manshoge luidsprekerboxen uitprobeerde en die pontificaal naast de voordeur van zijn ouderlijke woning plaatste. De buurt – bewoond door onder meer Oscar Zijlstra (oud-keeper Cambuur), Leendert Plaisier (schrijver van historische boekwerken) en de familie Oudendag (van vuurwerkfabriek Schuurmans) – vond het allemaal zeer vermakelijk. Eveneens toen Van der Wal, in de ban van de cultfilm Easy Rider (1969), met een chopper in de straat arriveerde. Zijn technische kwaliteiten kon Piet van der Wal kwijt achter het mengpaneel van de Leeuwarder popgroep Pugh’s Place.

Van der Wal werd leraar elektrotechniek (later docent industriële automatisering) aan de (pas afgebroken) LTS aan de Nijlânsdijk en aan de MTS aan de Hempenserdijk. Na de grote scholenfusie kwam hij terecht onder het bewind van het Friesland College, waar hij moest toezien hoe zijn vak tot op het bot werd uitgekleed. In zijn hobby’s stoomtechniek en verzamelaar van vliegtuigjes zette hij zijn vak voort. Van lokale omroep Mercurius, de voorloper van LEOMiddelsé, was Van der Wal in de jaren negentig korte tijd hoofdredacteur.

Het activisme bij het raadslid Van der Wal (hij zat tussen 1972 en 2017 verschillende perioden in de Leeuwarder raad) was de laatste jaren danig getemperd. De fut leek er wat uit. Van der Wal bleef loyaal aan zijn wethouders die vooral de milieutrom roerden. In 2013 vlamde Van der Wal nog even toen hij zich als eenling in de verkiezingsstrijd wierp, nadat hij door de sollicitatiecommissie onder leiding van Ineke Verdoner wegens te oud op de dertigste plaats was gemanoeuvreerd. Hij toonde zich verbolgen over deze ‘plek voor de eer’ en werd met voorkeursstemmen opnieuw in de raad gekozen.