Lammert van Raan (Partij voor de Dieren): Leuke mensen die CDA’ers, maar het systeem dat ze in stand houden is verwerpelijk

Foto: Simon van der Woude

Ook in deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief, maart 2021

(tekst: advertorial)

‘Eigenlijk bedenk je als partij maar heel weinig zelf. Als Partij voor de Dieren kijken wij vooral naar wat er al bedacht is. Dan noem ik als voorbeelden Silent Spring, een boek over de milieuproblematiek geschreven door de Amerikaanse bioloog Rachel Carson uit 1962 en het rapport van de Club van Rome uit 1970.’ De gezaghebbende werken die Lammert van Raan, Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, hier aanhaalt houden de mensen een spiegel voor. ‘Je ziet dat veel andere partijen delen van ons programma overnemen. Dat vinden wij prima. Het gaat ons vooral om invloed uit te oefenen, minder om macht.’

De Amsterdammer Van Raan komt uit een in Friesland bekende wasserijfamilie. Hij groeide op in Harlingen. Zijn vader en oom hadden wasserijen in de tijd dat iedere stad van enige omvang zo’n instelling had, die vooral actief was voor ondernemingen. Oudere Leeuwarders kennen nog altijd wasserij Rapenburg die gevestigd was in het zuiden van de stad bij het Van Harinxmakanaal. Later verhuisde het bedrijf naar Harlingen, waar het verder ging onder de naam van de eigenaren; na een fusie werd het Hokatex.

‘Ik was lange tijd VVD-stemmer. Begin jaren negentig begon ik met zweven totdat ik me aansloot bij de Partij voor de Dieren. Mijn keuze voor een partij hing af van het soort verkiezingen. Als het ging om gemeenteraadsverkiezingen dan stemde ik vaak GroenLinks. Ik keek naar de mensen die in de raad zaten. Landelijk ging ik meer richting VVD. Dan liet ik als bedrijfskundige de economie prevaleren. Europees maakte ik de keuze voor de PvdA omdat ik solidariteit in Europees verband belangrijk vind.’

Het bedrijfsleven ligt hem, komende uit een ondernemersfamilie, na aan het hart. ‘Ik heb veel bewondering voor pioniers. Er wordt te weinig bij stilgestaan dat je als ondernemer heel veel geluk moet hebben. Je kunt nog zo je best doen en je plannen op orde hebben, zonder geluk lukt het niet. Het gaat dan om net dat goede product dat je in handen hebt of die juiste persoon die je tegenkomt. De factor geluk bij ondernemen wordt zwaar onderschat.’

Zijn omzwervingen als zwevende kiezer zijn nu achter de rug. ‘Het is mooi thuiskomen na een tocht door de wildernis.’ Ook Lammerts moeder, die binnen de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen emancipatoire zaken op de agenda plaatste, gold als inspiratiebron. Binnen de Partij voor de Dieren staan de begrippen vrijheid, duurzaamheid, verantwoordelijkheid en compassie centraal. ‘De ecologische schuldenberg is het grootste probleem, groter dan de financiële schuldenberg. Hoe jij en ik leven, dat is het probleem. Zoals wij leven, hebben we drie aardbollen nodig. Tegelijkertijd besef ik dat ‘het begint bij jou, Lammert’ niet eenvoudig is. Journalist Jaap Tielbeke schreef het boek Een beter milieu begint niet bij jezelf. Hij ontmaskert het systeem zonder jou als individu een schuldgevoel aan te willen praten. Dat vind ik een goede benadering. Het is als goedwillend individu bijna niet te doen om je voor honderd procent in te zetten voor wat zou ‘moeten’.’

Volgens Lammert van Raan moet het gehele systeem waarin wij functioneren op de schop. ‘Wij maken ons als partij zorgen over de jongeren die zich in de schulden moeten steken om een woning te kopen. Vroeger kon je met één salaris een woning kopen, nu laden jongeren een enorme schuld op hun dak. Dat kun je ze niet aandoen. We moeten snel terug naar de studiebeurs.’

‘We hebben meer filosofen en kunstenaars nodig die ons de weg wijzen.’ Zet drie economen bij elkaar en je krijgt vijf verschillende meningen. ‘We moeten toe naar meer rust, meer aandacht voor elkaar en oog hebben voor ander mensen buiten onze bubbel.’ We moeten volgens de Partij voor de Dieren ook strenger kijken wat we consumeren en in welke hoeveelheid. ‘Het is wel eens uitgerekend hoeveel mensen, zeg maar gerust slaven, er voor ons aan het werk zijn om bepaalde producten zo goedkoop mogelijk in onze winkels te krijgen. Dan gaat het om 13,8 miljoen moderne slaven!’

Grosso modo zijn de pijlen van de Partij voor de Dieren vooral gericht op het beleid van de VVD en het CDA. Van Raan: ‘De tragiek van het CDA is dat de partij veel leuke en verstandige mensen kent, maar het systeem dat ze in stand proberen te houden is verwerpelijk.’ CDA’ers keren op latere leeftijd vaak op hun schreden terug. Van Raan noemt Wijffels, oud-topman van de Rabobank, als voorbeeld. Ook boerenvoorman en oud-minister van landbouw Cees Veerman kan in dit verband worden genoemd.

‘Er stoppen veel boeren met hun onderneming. Dat komt niet door de Partij voor de Dieren, maar omdat ze bedrijfseconomisch zijn uitgeput. Ze hebben braaf het beleid gevolgd van de Rabobank en zitten gevangen. Het aantal boeren is dramatisch gedaald terwijl de veestapel gelijk gebleven is.’ Ook dit systeem kent wonderlijke uitwassen. ‘Zeventig tot tachtig procent van de opbrengst wordt geëxporteerd. De grondstoffen worden geïmporteerd. Er wordt gefokt als een gek. We blijven met z’n allen achter met een enorme hoeveelheid mest. Kortom: de boer zit in een klem. De maatschappij zit met de stront. De handelaar profiteert. Degene die over vijftig jaar terugkijkt naar deze situatie zal dat met groot ongeloof doen. Die zal zeggen: waar waren ze mee bezig?’

‘We steken nog altijd onze kop in het zand. We kijken naar onze bestuurders als naar de stewardessen in het vliegtuig: als die rustig blijven is er niks aan de hand. Wat mij verontrust zijn de wetenschappers die zeggen: ik stop ermee want ik kan er niet meer tegen.’

foto: Simon van der Woude

pvdd verkiezingen