Kees van Anken over de ‘nieuwe schaarste’

Foto: Kees van Anken

In de nabije toekomst is sprake van een nieuw soort schaarste: er is gebrek aan werk. Als je de krant van de laatste dagen erop naslaat zou je dat niet geloven. In de zorg, de bouw en de ICT krijgt men de vacatures niet opgevuld. Maar dat gaat volgens de voorspellingen in rap tempo veranderen.

Of een gebrek aan werk een ramp of een zegen is staat nog te bezien. Volgens de één is minder werken het nieuwe paradijs, anderen zien het als de hel op aarde: ledigheid is des duivels oorkussen en hoe kom je de dag door als je geen baan hebt.

Meestal leidt schaarste tot prijsstijgingen, maar bij werk is het tegenovergestelde het geval. Weinig werk betekent een ruim aanbod van werkenden en biedt werkgevers de gelegenheid de besten uit te kiezen tegen een lage prijs.

Het hebben van werk en dan vooral een hele drukke baan is een statussymbool. Je onderscheidt je ermee van al die lanterfantende medeburgers die zonder zitten. Je behoort evenmin tot de beklagenwaardige categorie van deeltijdwerkers die de helft van de tijd thuiszitten. Jij Hebt Het Druk en daarom Doe Je Er Toe.

De vakantietijd moet voor deze categorie veelwerkers dan ook een gruwel zijn. Hoe vul je de dagen waarin niet je agenda, het geren en gevlieg door de dag en de avond, je tempo bepalen. Heel simpel, door je vakantiedagen lekker vol te plannen, je van de ene bezienswaardigheid naar de andere te slepen en intussen permanent on-line te zijn om maar niets te missen van wat er tijdens jouw afwezigheid op het werk gebeurt. Dankzij de nieuwe Europese roaming regels kan dat bijna gratis. (tekst gaat verder onder de foto)

Foto:: popculturegeek.com Bewerking KP

‘Veel werken’ geldt helaas niet alleen voor de Belangrijke Banen maar is ook een fenomeen dat aan de onderkant van de arbeidsmarkt voorkomt. Soms is het niet de status die telt, maar de overleving. In de schoonmaakbranche zijn de lonen zo laag dat je van één baantje niet rondkomt. Dus heb je er twee of drie. Na een late dienst dóór naar een nachtdienst in de bewaking en in het weekend bijspringen in de horeca. Een uitputtingsslag zonder eind. De absolute wereldkampioen ‘veelwerken’ woont in Japan. Soms zo extreem dat het een dodelijke afloop heeft.

Voorlopig lijkt het er niet op dat er te weinig werk is. Iedereen kan aan de bak. Een beetje scheef verdeeld misschien en wat ongelijk betaald, maar voort de rest geen vuiltje aan de lucht, toch?

Helaas we houden onszelf voor de gek, de economische opleving, de openstaande vacatures, het lijkt allemaal mee te vallen. Maar door verdergaande robotisering en automatisering is dat van tijdelijke aard. De eerste woningen rollen al uit de 3D printers en ook de gezelschaps- en zorgrobot is in opmars. Voor een veelheid van taken worden mensen overbodig.

Het vraagstuk van de toekomst wordt, hoe gaan we het weinige werk dat straks nog rest een beetje eerlijk verdelen, hoe gaan we ons (basis)inkomen regelen en wat gaan we met al die vrijkomende tijd doen? Misschien is het antwoord wel dat we allemaal verplicht vrijwilligerswerk moeten gaan doen. De vraag naar mensen die zich voor sport, cultuur, begeleiden van nieuwkomers, etc. willen inzetten is onverminderd hoog. Er is nog veel te doen en we hoeven ons, als we eenmaal de kwestie van het inkomen geregeld hebben, geen minuut te vervelen.

Kees van Anken

Kees van Anken