Jongeren in Friese Wouden gebruiken het meest Fries op sociale media
(tekst: Fryske Akademy)
Onderzoek Fryske Akademy: Taalgebruik van Friese jongeren op sociale media
Jongeren in de Friese Wouden gebruiken het meest Fries op sociale media
Fries wordt door jongeren in de Friese Wouden meer gebruikt op sociale media dan door jongeren in andere delen van Fryslân. Dat blijkt uit het onderzoek onder Friese jongeren dat onderzoeker Lysbeth Jongbloed-Faber van Mercator Research Centre van de Fryske Akademy met steun van de Provincie Fryslân en de gemeente Leeuwarden de afgelopen maanden uitvoerde.
Communicatiewetenschapper Jongbloed heeft op 20 Friese scholen in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs onderzoek gedaan naar het taalgebruik van jongeren tussen de 14 en 18 jaar op sociale media. In totaal hebben meer dan 2000 jongeren een vragenlijst ingevuld.
Bijna alle Friese jongeren gebruiken sociale media: 98% is hierop actief. WhatsApp wordt gebruikt door 95% van de jongeren, 86% zit op Facebook en 76% op Twitter. WhatsApp wordt van de drie het meest gebruikt: 47% heeft gekozen voor het antwoord ‘alleen als ik slaap, kijk ik niet op WhatsApp’.
Meer spreektaal dan schrijftaal
In het algemeen kan worden geconcludeerd dat het Fries nog altijd meer een spreektaal dan een schrijftaal is. Hoe formeler een medium wordt, des te minder het Fries gemiddeld wordt gebruikt. Zo wordt in sms’jes en op WhatsApp het Fries door ongeveer de helft van de Friestalige jongeren vaak gebruikt. Op Facebook en Twiter zijn dat nog zo’n 30% en in e-mails ligt het aandeel op 15%, zo blijkt uit het onderzoek van Jongbloed. Dat betekent met andere woorden dat het Nederlands ook onder Friestalige jongeren als schrijftaal dominant is.
Welke taal iemand het liefst spreekt, heeft de grootste invloed op de taal die de persoon ook op sociale media zal gebruiken. Andere factoren van invloed zijn de houding tegenover het Fries, de schrijfvaardigheid en de doorsneehouding tegenover het Fries op school.
In Friesland zijn er grote verschillen gemeten in het gebruiken van het Fries. Zo wordt in het algemeen in de grote steden bijna geen Fries gebruikt, terwijl in de kleinere plaatsen en in Noordoost-Fryslân het Fries op sociale media veel gewoner is. In de Friese Wouden wordt het Fries het meest gebruikt.
Dakjes en streepjes
Het Fries wordt vaak fonetisch geschreven. De meeste jongeren weten dat, maar vinden dat niet erg: “De mensen begrijpen wel wat ik bedoel.” Sommigen vinden het te veel werk om alle dakjes en streepjes te typen, anderen weten niet zo goed wanneer ze die moeten gebruiken. Verder is ook de invloed van het Nederlands goed terug te zien in de schrijftaal van de jongeren, evenals het gebruiken van dialect en typische sociale-media-afkortingen. Ook het met opzet door elkaar gebruiken van verschillende talen komt vaak voor.
Ongeveer een vijfde van de Friestalige jongeren gebruikt het Fries nooit op sociale media. De belangrijkste reden voor hen is dat ze het moeilijk vinden om Fries te schrijven; maar het heeft ook te maken met het niet-Friestalig zijn van hun omgeving en hun eigen houding tegenover het Fries.
Fryske Twitterdei
Op donderdag 17 april a.s. wordt voor de derde keer de Fryske Twitterdei gehouden. Op die dag wordt gepoogd zoveel mogelijk Friestalige tweets de wereld in te sturen. Uit het onderzoek van Jongbloed blijkt dat de Twitterdei een zeer positief effect heeft op het gebruiken van Fries op Twitter door jongeren. Op de afgelopen Fryske Twitterdei van 2013 werd meer Fries dan Nederlands gebruikt door de onderzochte jongeren, maar het aandeel Friese tweets zakte na de Twitterdei weer terug naar het eerdere gemiddelde.
Meer onderzoek
Naar aanleiding van dit onderzoek heeft de Provincie Fryslân een subsidie toegekend aan het Mercator Research Centre van de Fryske Akademy om in 2014 en 2015 meer onderzoek te doen naar het gebruiken van Fries op sociale media; met name naar de vraag waarom de éne persoon op sociale media het Fries el gebruikt, en de andere, die qua competenties en houding met deze overeenkomt, het Fries niet. Met het nieuwe onderzoek zal ook het taalgebruik van andere leeftijdsgroepen worden onderzocht.
Meer berichten
- Hoge Raad: Geen parkeergeld betalen? Dan draai je op voor kosten parkeersysteem
- Zouden die nog bestaan, vraag ik een man die het boek ‘Het verhaal van de dienstmaagd’ van de Canadese schrijfster Margaret Atwood koopt
- Dat vrouwen uit de architectuur verdwijnen is niet de kern van het probleem, maar een symptoom van een verziekte branche
- Het was weer een dolle boel tijdens de nieuwjaarsreceptie van de provincie Fryslân
- Burgemeester Buma, hoe zit het met ondermijning vanuit gemeentelijke organisatie? (update)
- ABNAmro: Voor 452.000 woningeigenaren moet het mogelijk zijn denken wij – samen met TNO – om met gesloten beurs te verduurzamen
- Koopwoningen in december bijna 6 procent duurder dan jaar eerder – gemiddelde transactieprijs 480.051 euro
- Werkgevers kunnen online uitingen personeel niet zomaar begrenzen – Efteling mag niet zomaar verbod instellen
- Journalist Ignace Schretlen: Je wordt als senior minder serieus genomen
- Meer arme werkenden in 2024 – Zzp’ers vaker arm
- Politici missen kennis en interesse in de bedreigingen van big tech
- Femke Molenaar moet met de billen bloot – nieuwe partij SLIM is reactie op werkwijze GroenLinks/PvdA
- Je kunt roddelen inzetten voor samenwerking en wedijver
- Raad voor Cultuur roept op tot actieve bescherming van artistieke vrijheid
- VVD wil langere openingstijden horeca tijdens WK voetbal (nu met tip)
- Is het college bekend met de inhoud en problematiek zoals geschetst in de brief van Mixed Hockeyclub Leeuwarden
- Dag meneer Pennewaard, waarom komen mensen die verstand hebben van natuurkunde en kunnen rekenen bijna nooit in de krant aan het woord? (nu met reactie)
- Nieuwe Omroep Hermes in Leeuwarden stelt kwalitatief hoge eisen
- Wethouder Reitsma (CDA) trekt kritiek op Omrop in: Ik had zorgvuldiger taal moeten kiezen
- Grensoverschrijdend gedrag: hulpverleners doen dat toch niet?
- FNP Politiek Café – mechanische gebreken bij Grou mobiel – problemen met Oekraïense vluchtelingen – contact wijkagent Grou moeilijk – fouten bij Mercuriusfontein
- Almachtige PvdA sluit wijkbibliotheek, een bonbondoos met heerlijkheden (uit ons archief)
- Raadsleden op stap met politie in nachtelijk Leeuwarden: alles onder controle
- PEL stelt vragen over woningtoewijzingsbeleid woningcorporatie Elkien
- De vraag waarom bepaalde kiezers in 2021 en 2023 nog wel op Laurens Dassen stemden en nu niet meer, komt niet aan bod
- Streep door Regionaal Opvangcentrum aan de Troelstraweg – FNP: college blijft ongevoelig voor omwonenden
- Professionele podia trekken 10 procent meer bezoek
- Waarde landbouwexport ruim 8 procent hoger in 2025
- Als de mevrouw met haar erotische verhalenboek de deur uit is, zit ik weer een half uurtje alleen
- Huub Mous: Ton Broekhuis (Noorderlicht) schandalig behandeld
- De inspirerende overlevingskunst van het opbouwwerk
- Sietske Poepjes: Ik heb nog nooit zoveel kift meegemaakt
- Volop agressie tegen lokale politici: ‘Na sommige berichten loop ik anders over straat’
- Omrop Fryslân, RTV Drenthe en RTV Noord winnaar van de LangmanPrijs
- Het Heilige Roomse Rijk en de Friese vrijheid
- Nieuwe politiek voor mensen met een arbeidsbeperking?
- Meer bestaande koopwoningen verkocht, minder nieuwbouw
- Iconische slogan Kip, het meest veelzijdige stukje vlees krijgt nieuw leven
- Zevende Dag van de Elfstedentocht in Sneek – Schaatshistoricus Jurryt van de Vooren over de Oranjes en hun warme band met ijs
- Nog een scholenfusie: Voorgenomen bestuurlijke fusie in noord Friesland
