Joep Leerssen over sport en cultuur-nationalisme

(tekst: persbericht)

Sporthistorisch Congres

‘Van Buorskip tot Global Village’

Het Koninklijk Fries Genootschap organiseert in samenwerking met het Mulier Instituut op 10 februari 2017 een congres te Leeuwarden, over sport en identiteit. De geschiedenis van sport laat zien dat wat wordt voorgesteld als nationale cultuur vaak sterk verweven is met regionale of lokale tradities. Joep Leerssen, een internationale autoriteit op het gebied van nationalisme-onderzoek zal tijdens het congres als eerste spreken. In zijn lezing geldt sport als één van de velden voor een ‘cultivering van cultuur’: de neiging om de identiteit van de natiestaat rond ‘oeroude’ culturele symbolen op te bouwen en de bevolking te doordringen van het essentiële belang van deze ‘nationale’ cultuur. Dit cultureel nationalisme kwam in de 19e eeuw overal in Europa op. De vooraanstaande rol van sport en lichamelijke opvoeding in dit nationalisme laat zien dat het nationalisme werd gevoed door transnationale netwerken en ideeënuitwisseling.

Tijdens het congres zal de rol van sport in verschillende schalen van identificatie centraal staan: van lokaal, regionaal en nationaal tot transnationaal. Philip Dine zal laten zien dat organisaties in Bretagne met moeite de eigen sportieve tradities levend hielden in de sterk gecentraliseerde Franse eenheidscultuur. In Vlaanderen geldt het veldrijden als de meest eigen sport, maar hoe breed is dat gedragen onder de Vlaamse bevolking? De verering van nationale sporthelden laat zien hoezeer hun betekenis wordt bepaald door context: Abe en Atje wekken in Friesland andere associaties dan in de rest van Nederland. Soms leidt de omarming van een sterk geglobaliseerde sport als voetbal tot een uitvergroting van de lokale of regionale identiteit. Jon Verriet laat zien dat dit het geval is bij de Friese en Gelderse profclubs met hun felle onderlinge rivaliteit.

Overal in Europa – en daarbuiten – werkt nationalisme weer als een ontembare stemmenmagneet en kritische beschouwing en een beter begrip ervan zijn urgent. Sport biedt een grote variatie aan gedeelde – nationale? – ervaringen met een intense symboliek. Voor allerlei gemeenschappen wordt door sport de saamhorigheid en eigen uniciteit onderstreept, vooral als er veel (internationaal) prestige op het spel staat.
Datum en tijd: vrijdag 10 februari 2017, 09.00–17.00 uur

Locatie: Historisch Centrum Leeuwarden, Groeneweg 1, 8911 EH Leeuwarden

Organisatie: Koninklijk Fries Genootschap / Mulier Instituut

Voertaal: Nederlands / Engels

Kosten: 12,50 voor leden en 17,50 voor niet-leden (incl. lunch)

Aanmelden: fries.genootschap@tresoar.nl