ING: Somberheid over aantal banen in de toekomst

Minder banen verwacht in 2024

De Nederlandse economie heeft voorzichtig het pad naar herstel ingezet. Naar verwachting zal de werkloosheid vanaf volgend jaar gaan dalen. Maar over de werkgelegenheid op de langere termijn zijn respondenten op de ING Vraag van Vandaag overwegend somber. Zes op de tien (60%) verwachten dat er over 10 jaar in Nederland minder banen zullen zijn dan nu. Ruim een derde (38%) rekent zelfs op ‘veel minder’ banen. Slechts een kwart (26%) verwacht groei van het aantal banen.

Veertig jaar banengroei

Het verleden biedt de optimisten enig houvast. De afgelopen 4 decennia werden gekenmerkt door vrijwel voortdurende banengroei. Met name in de jaren ’80 en ’90 groeide het aantal banen fors. Jaarlijks kwamen er zo’n 120 duizend banen bij. De laatste tien jaar werden gekenmerkt door twee perioden van economische tegenwind. Hierdoor groeide het aantal banen minder hard: met gemiddeld 20 duizend per jaar.

Zorgen over mondialisering

Mondialisering is een trend die veel respondenten zorgen baart: één op drie (35%) ziet de komst van buitenlandse werknemers naar Nederland als grootste risico voor de werkgelegenheid, één op de zeven (14%) maakt zich zorgen om verplaatsing van werk over de grens. Uit cijfers van het CBS blijkt dat er zo’n 680 duizend buitenlandse werknemers in Nederland werkzaam zijn. Tussen 2006 en 2011 nam het aantal buitenlandse werknemers met 150 duizend toe, met name door instroom van Poolse werknemers.

Mondialisering biedt kansen

Toch biedt mondialisering kansen voor de arbeidsmarkt. Door de toenemende handel tussen Oost- en West-Europa zijn in de periode 1995 tot 2012 bijvoorbeeld 2,3 miljoen banen gecreëerd in het westen van Europa. In Nederland kwamen er in deze periode 120 duizend banen bij, met name in de zakelijke dienstverlening, retail- en groothandel en de agrarische sector. Dit blijkt uit het onderzoek ‘Valuing a close connection’ van het ING Economisch Bureau, in samenwerking met de Universiteit van Groningen.

Eén op tien vreest technologische ontwikkeling

Technologische vernieuwingen hebben de economie de laatste decennia fundamenteel veranderd. ‘Oude’ beroepen zijn verdwenen en nieuwe beroepen zijn ontstaan. Ook het komende decennium zal gekenmerkt worden door veranderingen. Deze zullen het aanpassingsvermogen van mensen op de proef stellen. Eén op de tien (11%) ziet in technologische ontwikkeling en robotisering het grootste risico voor de werkgelegenheid. Volgens het ING Economisch Bureau kunnen technologische vooruitgang en robotisering op de lange termijn juist kansen bieden voor Nederland. Nederlandse bedrijven en burgers benutten technologische innovaties snel, zijn gemiddeld hoogopgeleid en flexibel.

Vijf verschillende werkgevers

De dynamiek op de arbeidsmarkt neemt de laatste jaren toe. Het komt steeds minder voor dat mensen hun hele werkende leven bij dezelfde werkgever blijven. De meeste respondenten verwachten dit ook niet. Gemiddeld gaan zij ervan uit voor vijf verschillende werkgevers te werken. Bovendien denkt driekwart (76%) één of meerdere keren te switchen van branche. Veranderen van baan of werkgever kan aantrekkelijk zijn. Zo kan men in een nieuwe positie bijvoorbeeld nieuwe kennis opdoen en een nieuw netwerk aanboren.