In Leeuwarden bovengemiddeld beroep op jeugdbescherming – Hulp soms te laat en versnipperd

Foto staat los van dit onderwerp: Theo de Witte

(tekst: Rekenkamer)

Leeuwarden, 8 juli 2025

Rekenkamer: Jeugdbescherming in Leeuwarden is complex georganiseerd en nog niet klaar voor de toekomst

De jeugdbeschermingsketen in de gemeente Leeuwarden kent sterke overlegstructuren, korte lijnen en betrokken professionals. Leeuwarden sluit aan bij het landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming , maar loopt daarbij aan tegen de complexe inrichting van de eigen keten. Dat blijkt uit het onlangs verschenen rapport van de Rekenkamer van de gemeente Leeuwarden, die onderzoek heeft gedaan naar de inrichting en het functioneren van de jeugdbeschermingsketen.

In Leeuwarden krijgt 1,7% van de jeugdigen te maken met een jeugdbeschermings-maatregel – aanzienlijk meer dan het landelijk gemiddelde van 1,0%. De gemeente werkt samen met de 17 andere Friese gemeenten aan de organisatie van deze hulp. Betrokken organisaties ervaren de samenwerking in de jeugdbeschermingsketen over het algemeen positief, met korte lijnen en veel betrokkenheid. Maar er spelen ook al langer bekende knelpunten. De hulp aan kwetsbare kinderen en gezinnen in Leeuwarden komt soms te laat, is versnipperd en sluit niet altijd goed aan op wat nodig is. Een specifiek aandachtspunt in het rapport is de rol van het Jeugdexpertteam (JET), dat in Leeuwarden functioneert als gemeentelijke toegangspoort tot specialistische jeugdhulp. De gemeente Leeuwarden heeft het JET opgericht om grip te krijgen op de instroom in de jeugdhulp en om de hulpvraag zorgvuldig te beoordelen. Uit het onderzoek blijkt echter dat ketenpartners het JET in de jeugdbeschermingsketen ervaren als een extra schakel, die in de praktijk nogal eens leidt tot vertraging, onduidelijkheid of verlies van overdrachtsinformatie.

Omdat het huidige jeugdbeschermingsstelsel in Nederland gefragmenteerd en complex is, heeft de landelijke overheid in 2021 het programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming ontwikkeld. Het Toekomstscenario streeft naar een eenvoudiger en meer samenhangend,  systeem. Ook Leeuwarden sluit aan bij het Toekomstscenario. Leeuwarden heeft veelbelovende initiatieven en pilots ontwikkeld, waarin hulpverleners eerder en beter samenwerken om dwangmaatregelen te voorkomen. De inrichting van de keten in Leeuwarden conflicteert echter met de basisprincipes ‘gezinsgericht’ en ‘eenvoudig’ van het Toekomstscenario.

De Rekenkamer roept de gemeenteraad op om zijn rol als kadersteller en controleur actiever op te pakken. De rekenkamer adviseert de raad om specifiek te investeren in het stellen van kaders voor samenwerking binnen de lokale keten, met bijzondere aandacht voor de relatie tussen Gecertificeerde Instellingen, wijkteams en het JET. De basisprincipes van het Toekomstscenario – eenvoud, gezinsgerichtheid, regie en transparantie – zijn sterk verbonden aan de kwaliteit van deze samenwerking.

De Rekenkamer benadrukt dat het onderwerp Jeugdbescherming ingewikkeld is, maar ook van groot belang. “Het gaat om kinderen en gezinnen in kwetsbare situaties. Juist daarom is het belangrijk dat de politiek goed zicht houdt op wat er gebeurt – en wat beter kan.”

De rekenkamer presenteert het rapport aan de raad in de eerste week van september.