Hoe mondiger de burgers hoe meer regels er nodig zijn om die mondigheid de kop in te drukken

Een serie artikelen van dr Pieter Lukkes, emeritus hoogleraar geografie, over een zelfstandiger optreden van lagere overheden, geldverspilling en aantasting van onze democratie.

DWANGBELEID: CRISIS- EN HERSTELWET EN RIJKSCOORDINATIEREGELING

Uit de 121 pagina’s tellende Memorie van Toelichting (MvT) bij de Crisis en Herstelwet blijkt dat het doel ervan is om de in 2008 uitgebroken economische crisis te bestrijden. En wel door het aanjagen van grootschalige projecten. Volgens de regering verzandt de uitvoering van die projecten in stroperige procedures. De uitzonderlijke economische situatie rechtvaardigt een ongewone aanpak, ook op het gebied van wet- en regelgeving, aldus deze MvT.

Jammer voor de bedenkers van de wet: een door de vakgroep Bestuursrecht en Bestuurskunde van de Rijksuniversiteit Groningen uitgevoerde studie laat geen spaan heel van de motieven om die wet in te voeren. Haagse regeltjes blijken geen soelaas te bieden voor economische malaise. Het zou een teken van wijs beleid zijn geweest om, dit wetende, de wet in te trekken. Het tegendeel is gebeurd. Want de als tijdelijk gepresenteerde wet (expiratiedatum 1 januari 2014) wordt permanent gemaakt. Met dat permanent maken is al op een verdacht vroeg moment, namelijk al binnen een jaar nadat de wet in werking was getreden, begonnen. Dit doet vermoeden dat “Den Haag” nimmer van plan is geweest om deze wet weer af te schaffen.

Deze gang van zaken laat weinig anders over dan te concluderen dat de Crisis en Herstelwet een manier is om macht naar je toe te trekken maar zeker geen reclame voor de democratie noch voor de geloofwaardigheid van de overheid.

Tekenend voor het democratisch tekort is een nota van het ministerie van Infrastructuur en Milieu getiteld: “Over de Crisis- en herstelwet; voor bestuurders van provincies, voor ontwikkelaars, maatschappelijke organisaties en bedrijven”. (Juli 2013). Hier worden 17 miljoen burgers overgeslagen.

Als “Den Haag” via deze wet macht naar zich toe trekt, dan willen de gemeenten daar ook graag gebruik van maken. In Binnenlands Bestuur van 30 maart 2018 staat te lezen, dat al 125 gemeenten deze wet gebruiken om de inwoners hun wil op te leggen. Alles wijst erop dat de overheid de stelling aanhangt van: “Hoe mondiger de burgers hoe meer regels er nodig zijn om die mondigheid de kop in te drukken”.

De Rijkscoördinatieregeling is een machtsmiddel waarmee veel projecten zoals windturbinecomplexen worden doorgedrukt. Zelfs Natura 2000 gebieden zijn niet veilig, zoals blijkt bij het “Windpark Fryslân” in het IJsselmeer. De Milieu Effect Rapportage (MER) biedt geen bescherming. Dat wordt pijnlijk duidelijk in de MER van het Windpark Noordoostpolder (Oktober 2009). De projectontwikkelaars willen niet dat de onderzoekers het 0-alternatief in de overwegingen nemen!!! Dat wil zeggen dat de onderzoekers niet mogen nagaan of het niet beter is om de bouw van het windpark achterwege te laten. Want dat is voor de initiatiefnemers geen reëel alternatief, zo staat er in het MER-rapport. Het is dus volstrekt logisch dat er nog nooit een “windpark” is afgeblazen vanwege een negatief MER advies. De uitkomst van het MER-rapport staat van tevoren vast.

Aldus bieden de Crisis en Herstelwet alsmede de Rijkscoördinatieregeling de bevolking rechtszekerheid noch bescherming tegen de voornemens van agressieve belangengroepen.