Gemeente Súdwest-Fryslân: bedreiging, lichamelijk geweld, intimidatie en gedwongen ontslagen

Augiasstal Súdwest-Fryslân

• bedreiging met steekwapen
• beschuldiging seksuele intimidatie
• lichamelijk geweld
• kosten gedwongen vertrek ambtenaren: 1 miljoen euro

Een journalistiek team van Liwwadders doet onderzoek naar de ambtelijke en politieke cultuur in de gemeente Súdwest-Fryslân, SWF ofwel Súdwest. Inmiddels zijn zeven artikelen gepubliceerd. Gemeentesecretaris Pieter Zondervan uit Jorwerd is een van de hoofdrolspelers.

Ambtenarenbaas Zondervan komt na de zomervakantie van 2015 in dienst van de gemeente Súdwest-Fryslân. Stap voor stap ontvouwt zich hoe hij te werk gaat. Zijn werkwijze leidt tot een angstcultuur in het ambtelijk apparaat. Hij saneert het team communicatie, waaronder de persvoorlichting. Vier mensen verlaten dat team min of meer gelijktijdig.

Sfeer

Er is een duidelijk onderscheid tussen het werken onder gemeentesecretaris Johan Krul (2011-2015) en diens opvolger Zondervan, aldus een voormalig ambtenaar. Deze bron vermeldt dat er tijdens Krul een zekere sfeer van openheid is. Met het aantreden van Zondervan behoort dat tot het verleden. Het is onder hem niet meer echt mogelijk ergens een praatje te maken met een collega. Daar word je op aangesproken, aldus de bron. Een ambtenaar wordt zonder goede reden naar huis gestuurd en krijgt ruim een jaar volledig doorbetaald. Deze ambtenaar gaat in bezwaar tegen alle besluiten die Zondervan neemt en wint alle ingezette bezwaarzaken. Uiteindelijk verlaat deze ambtenaar met een vergoeding Súdwest.

De Zondervan-norm

1. Benoeming vriendin Griet Heeg tot mededirecteur

Een gepensioneerd ambtenaar maakt gewag van de benoeming van Griet Heeg door Zondervan in 2018 tot mededirecteur van de gemeentelijke organisatie. Er gaat geen sollicitatieprocedure aan vooraf. ‘Er is namelijk nergens een vacature zichtbaar geweest binnen en buiten de organisatie’, aldus de bron.

In dit kader is het noemenswaardig dat Heeg sedert een reeks van jaren een goede vriendin is van Zondervan. Dat wordt duidelijk uit ontwikkelingen in Jorwerd omtrent dorpsherberg ‘It Wapen fan Baarderadiel’, waar Zondervan op 1 januari 2008 eigenaar van wordt. Heeg neemt in dit verhaal de leiding op zich van de lokale commissie ‘Jorwert ûnder dak’ om het café onder te brengen in een stichting en dorpshuis ‘Ons Huis’. Tijdens Heegs samenwerking vanuit deze commissie met cafébaas Zondervan huurt ze een woning van hem in dit dorp.

De benoeming van Heeg tot mededirecteur lijkt op een vriendendienst van Zondervan. De aanstelling voldoet niet aan de regels binnen de gemeente Súdwest-Fryslân. In het geval er intern een vacature is, ‘wordt deze eerst intern opengesteld’, aldus woordvoerder en bestuursadviseur Louis Westhof. En: ‘Pas als er intern geen geschikte kandidaat beschikbaar is, wordt de vacature extern opengesteld.’

2. Ontslag directeur Cynthia van Keulen

De oud-ambtenaar vertelt ook over het vertrek van vier gemeentelijk directeuren tijdens het bewind van Zondervan. Een van hen is directeur Cynthia van Keulen. Ze wordt in augustus 2017 door de gemeentesecretaris als tijdelijk directeur aangesteld. In de zomer van 2018 wordt dat een vaste benoeming. Zondervan wijzigt zijn opstelling in december 2018. Hij informeert Van Keulen dat ze niet goed functioneert en verder kan als ketenregisseur, dat is een ambtenaar die functioneert als eerste aanspreekpunt vanuit een groep managers voor de directie. Van Keulen gaat daarmee niet akkoord en vertrekt met een zak duiten uit de gemeentekas na het ondertekenen van een vaststellingsovereenkomst waarin opgenomen een geheimhoudingsverklaring. Deze affaire krijgt een extra tint, doordat Zondervan aan Heeg opdraagt het vertrek van Van Keulen aan het college mede te delen. Heeg doet dat. Op dat moment geniet Zondervan van een wintersportvakantie.

3. Negeren advies Ondernemingsraad OR

De bron, inmiddels dus gepensioneerd, haalt verder aan dat Zondervan het advies van de OR negeert inzake het evalueren van adviesbureau BMC in het veranderingsproces van het Sociaal Domein. BMC is het managementbureau dat vanaf 2015 de decentralisatie van dit domein uitvoert. Het bedrijf krijgt de opdracht van Zondervan het eigen werk ook te evalueren, een geval van de slager die zijn eigen vlees keurt.

Voortdurend stress

Een ex-ambtenaar leest onze artikelen en meldt zich bij ons team. De persoon voelt zich beschadigd en ondervindt tot op de dag van vandaag stress in de buikstreek, veroorzaakt door werkervaringen na 2014. Deze informant wordt tijdens het uitoefenen van taken bedreigd met een steekwapen. Een andere keer is er daadwerkelijk sprake van lichamelijk geweld jegens deze ambtenaar. ‘Beide keren krijg ik onvoldoende steun van mijn managers, die ook geen aangifte doen bij de politie.’ Tijdens twee gesprekken windt de geïnterviewde er geen doekjes om, want: ‘Het stinkt aan alle kanten binnen de gemeentelijke organisatie, die gewoon verrot is. En van een herkenbaar personeelsbeleid is geen sprake. Zondervan is voor dit alles verantwoordelijk.’ De bron is inmiddels zijn vaste werk kwijtgeraakt binnen SWF en voelt zich in de steek gelaten.

Zondervan intimideert

Een andere voormalige ambtenaar voelt zich eveneens beschadigd door gemeentesecretaris Zondervan. De betreffende persoon krijgt in zijn loopbaan hartklachten en ondergaat een zware operatie. Op het moment dat er sprake is van re-integratie verneemt hij van collega’s dat ze het merkwaardig vinden dat het werk wordt hervat, want er gaan geruchten dat de ambtenaar door Zondervan wordt beticht van seksuele intimidatie. De betreffende persoon staat perplex. De stressfactor stijgt.

De beschuldiging van seksuele intimidatie wordt omgezet in niet goed functioneren en grensoverschrijdend gedrag. Uiteindelijk wordt de ambtenaar van alles vrijgepleit. De ambtenaar verliest zijn vaste werk en verlaat met een regeling de deur van het bestuurscentrum van Súdwest aan de Marktstraat in Sneek.

Een omweg van Zondervan

Ambtenarenchef Zondervan ontvangt in 2019 klachten van medewerkers uit het Sociaal Domein over hun managers. Daarop volgt een bespreking met ambtenaren, Zondervan en een vertegenwoordiging van de OR. Zondervan geeft daarin aan dat er sprake is van falend management. Hij doet deze uitlating zonder de betreffende managers vooraf in te lichten. Zij raken ontstemd dat de ambtelijk directeur verkondigt dat zij falen. Zondervan stelt een verandermanager aan, waarvan de kosten ruim een ton bedragen. Ook deze inzet is tegen het zere been van de managers.

Kosten vertrek 2016-2020

Zondervan zadelt in vier jaar tijd, 1 juni 2016-1 juni 2020, de gemeente op met 1.002.500 euro aan kosten van ambtenaren die gedwongen vertrekken. In deze periode verlaten 165 mensen SWF, waarvan achttien met een afkoopsom. Per vertrokken ambtenaar betaalt de gemeente voor scholing e.d. 16.000 euro gemiddeld per persoon en 34.000 euro als vertrekpremie. Dat is negen ton. Het bedrag aan WW-vergoedingen en bovenwettelijke uitkeringen vanaf juni 2016 tot juni 2020 bedragen 102.500 euro. Jaarlijks lopen deze kosten nog door.

Zelfbeeld

Op 18 augustus 2020 wordt bekend dat Súdwest meedoet aan de uitverkiezing ‘Beste Overheidsorganisatie 2020’. Dit evenement wordt geïnitieerd door de Vereniging voor Overheidsmanagement (VOM) en het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het doel van de uitverkiezing is ‘om goede initiatieven binnen het openbaar bestuur voor het voetlicht te brengen en professionele trots te stimuleren’. Op 8 september 2020 blijkt dat SWF niet doorgaat naar de tweede ronde. Waarom de beauty contest wordt afgebroken blijft vooralsnog gehuld in nevelen.

Onderzoek

Een voormalig hoog ambtenaar uit de Marktstraat stelt ‘dat het een goede zaak is dat de journalistiek zaken van de gemeentelijke organisatie grondig onderzoekt. Als er bijvoorbeeld ambtenaren beschadigd zijn door een bepaalde ingezette koers, kan dat natuurlijk niet.’ En de geraadpleegde persoon brengt naar voren: ‘Dat, indien er misstanden zijn binnen de interne organisatie het college een onderzoek dient in te stellen of de beweerde zaken in gepubliceerde artikelen juist dan wel onjuist zijn.’

Samenvattend

De gang van zaken, zoals geschetst in dit artikel, is binnen een gemeentelijke organisatie ongebruikelijk. Zondervan handelt te veel op basis van omstreden machtsmotieven. Hij houdt zich niet aan regels door een vertrouweling, Griet Heeg, zonder sollicitatieprocedure tot mededirecteur van de gemeentelijke organisatie te benoemen. Daartegenover staat het onprettig relaas van vertrokken ambtenaren. Deze ervaringen en mededelingen van gepensioneerde ambtenaren zijn meermalen gecheckt.

Bij de samenstelling van deze bijdrage is rekening gehouden met de kwetsbaarheid van personen. De namen van geraadpleegde mensen zijn bij de redactie bekend.

Reactie gemeente Súdwest-Fryslân: De inhoud van het meegestuurde artikel hebben we voor kennisgeving aangenomen.

Eerder gepubliceerd over dit onderwerp:

https://www.liwwadders.nl/groenlinks-wethouder-faber-als-loopjongen-van-ambtenarenbaas-zondervan/

Veel interne kritiek op hoogste ambtenaar Súdwest-Fryslân

Vriendjespolitiek in ambtelijke top gemeente Súdwest-Fryslân

Ambtelijke top gemeente Súdwest-Fryslân scoort 3,4

Wat is er aan de hand in Súdwest-Fryslân?