Friezen tsjin nije staveringsregels Frysk

(tekst: persbericht)

In beslút fan de provinsje Fryslân om de offisjele stavering fan it Frysk te wizigjen hat makke dat in stjalpweach fan krityk ûntstien is. In oprop fan in aksjegroep oanProvinsjale Steaten om de maatregel werom te draaien krijt stipe fan tsientallen Fryske pommeranten út wittenskip, ûnderwiis, kultuer en literatuer.

Op 24 april ha Provinsjale Steaten besletten om de besteande stavering fan 1980 op in stikmannich punten te wizigjen. It wurdt “ieu” (eeuw), bygelyks, wurdt tenei skreaun as “iuw” en it wurd”útnoegje” (uitnodigen) as “útnûgje”. Tagelyk ha de Fryske Steaten de Fryske Akademy yn Ljouwert frege om in standertwurdlist te skriuwen. Wurden dy’t net yn ‘e list opnaam wurde, binnetenei net langer tastien yn offisjele stikken en yn ûnderwiismateriaal. Sa sil de Akademy fan lykweardige wurden lykas “romte” en “rûmte” (ruimte) of “lilk” en “lulk” (boos) ien útkieze dy’t yngebrûk bliuwe mei.

Nei it beslút kamen der op it internet en yn ‘e Fryske kranten fûle en tagelyk ynhâldlike útfallen nei it beslút fan de provinsje. De opstellers fan de oprop meitsje ûnder oaren beswier tsjin de kosten fan de wiziging, de feroaring fan it wurdbyld en de twongen kar tusken lykweardige taalfarianten. De Grinzer heechlearaar Fryske taal- en letterkunde Goffe Jensma is ien fan ‘eûnderskriuwers. Hy seit foar Omrop Fryslân dat “sommige minsken tinke dat it Frysk mear in echte taal wurdt ast de taal fierder standerdisearrest”. Neffens Jensma sit de krêft fan it Frysk yn itferskaat dat yn de taal bestiet.

It Frysk is de Twadde Rykstaal fan Nederlân. Sûnt 1985 ha it Frysk en Nederlânsk yn it provinsjaal bestjoer deselde status. Sa’n trije kwart fan ‘e Friezen skriuwt Frysk, in treddepart kin de taal op syn minst “frij aardich” skriuwe.

PERSBERICHT

Leeuwarden, 19 mei 2013

Friezen tegen nieuwe spellingregels Fries

Een besluit van de provincie Friesland om de officiële spelling van het Fries te wijzigen heeft een storm van kritiek doen losbarsten. Een oproep van een actiegroep aan Provinciale Staten om de maatregel terug te draaien, krijgt steun van tientallen vooraanstaande Friezen uit wetenschap, onderwijs, cultuur en literatuur.

Op 24 april hebben Provinciale Staten besloten de bestaande spelling van 1980 op een aantal punten te wijzigen. Zo wordt het woord “ieu” (eeuw) voortaan als “iuw” geschreven en het woord “útnoegje” (uitnodigen) als “útnûgje”. Tegelijk hebben de Friese Staten de Fryske Akademy in Leeuwarden gevraagd een standaardwoordenlijst te schrijven. Woorden die niet in de lijst worden opgenomen, zijn voortaan niet meer toegestaan in officiële stukken en in onderwijsmateriaal. Zo zal de Akademy van gelijkwaardige woorden als “romte” en “rûmte” (ruimte) of “lilk” en “lulk” (boos) er een uitkiezen die in gebruik mag blijven.

Na het besluit werd er op internet en in de Friese kranten fel en tegelijk inhoudelijk uitgehaald naar de beslissing van de provincie. De opstellers van de oproep maken ondere andere bezwaar tegen de kosten van de wijziging, de verandering van het woordbeeld en de gedwongen keuze tussen gelijkwaardige taalvarianten. De Groningse hoogleraar Friese taal- en letterkunde GoffeJensma is een van de ondertekenaars. Hij zegt voor Omrop Fryslân dat “sommige mensen denken dat het Fries meer een echte taal wordt als je de taal verder standaardiseert”. Volgens Jensma zit de kracht van het Fries in de variatie die er binnen de taal bestaat.

Het Fries is de Tweede Rijkstaal van Nederland. Sinds 1985 hebben het Fries en Nederlands in het provinciaal bestuur dezelfde status. Zo’n drie kwart van de Friezen spreekt Fries, een derde kan de taal tenminste “vrij aardig” schrijven.

cultuur middenstanders zakelijk