Friese media lieten zich met politie-inval voor de kar spannen

In Leeuwarden vond afgelopen dinsdag een merkwaardige politieactie plaats. Via de vooraf opgetrommelde media kregen inwoners van Leeuwarden een inkijkje hoe de politie te werk gaat wanneer er vermoedens bestaan van witwassen, handel in drugs en het misbruik maken van een uitkering.

De Leeuwarder teamchef Cor Reijenga kon na afloop melden dat er op vijftien locaties in Leeuwarden en Goutum onderzoek was verricht. Acht personen waren aangehouden en er waren daarnaast enkele vuurwapens in beslag genomen. Maar liefst 170 personen (politie, gemeente, Belastingdienst, OM en Defensie) hadden deelgenomen aan de actie.

De Friese media berichtten ruimschoots over de actie – ze waren, zoals gezegd, vooraf ingeseind – maar ’s avonds miste ik Staf Depla, de burgemeester van Breda, in Nieuwsuur om voor meer geld voor opsporing van drugscriminelen te pleiten. Depla is een graag geziene gast in de nieuwsrubriek, mede omdat je bij hem maar op een paar knoppen hoeft te drukken om de gewenste antwoorden te krijgen. Zijn teksten zijn (kort samengevat): het is verschrikkelijk met de drugs en we moeten meer geld. Van mij had ook onze eigen burgemeester Ferd Crone mogen opdraven in de nieuwsrubriek. De politie-inval was een ogenschijnlijk krachtdadig slotstuk in zijn aanpak van de criminaliteit in zijn stad.

Maar onze bestuurders zaten er niet.

Ik neem aan dat de 170 mannen en vrouwen die deze week in actie kwamen er met veel enthousiasme tegenaan zijn gegaan. Met zo’n stormram losgaan op een plastieken voordeur, wie zou dat nou niet willen. Maar heeft het allemaal zin? Zet het zoden aan de dijk? Teamchef Cor Reijenga repte van tien panden ‘die in beslag zijn genomen’ met een gezamenlijke WOZ-waarde ‘van één miljoen euro’. Reijenga leek er maar wat trots op. Een beetje vastgoedjongen zal het tafereel echter met verbazing hebben bekeken. Er werden ook contant geld, vijf ‘dure’ auto’s, een jetski en een zeven meter lange speedboot in beslag genomen. In het milieu waar honderden miljoenen euro’s omgaan zal deze verdachte beschouwd worden als een kleine vis. Een vis die met geavanceerde afluisterapparatuur uit zichzelf in het net zou zijn gezwommen en waarschijnlijk op uitnodiging van de politie vrijwillig de gang naar het bureau had gemaakt.

Ik neem aan dat in de zogenaamde driehoek (burgemeester van Leeuwarden, officier van justitie en korpschef van politie) de aanval op de vermeende criminelen zorgvuldig is voorbereid en beoordeeld, maar op welke gronden de keuze is gemaakt blijft onduidelijk. De driehoek zal uiteraard op de hoogte zijn van de activiteiten van andere vermeende criminelen in deze regio en zou zich wel eens mogen uitspreken waarom die met rust worden gelaten. Waarom zijn de verdachten die dinsdag zijn opgepakt nu juist zo belangrijk?

Ons land is een door vriend en vijand geaccepteerd drugsland. Ook als het gaat om het faciliteren van brievenbusfirma’s scoren we in de hoogste regionen. Het laatste lijkt nu een klein beetje te worden beperkt, maar de toppositie als drugsland schijnen we te willen behouden. Niets wijst erop dat hier verandering in gaat komen. Alle deskundigheid ten spijt – onderzoek wordt op onderzoek gestapeld – is er nog geen begin van een oplossing in dit dossier, dat door vele lagen van de bevolking doorettert. In dit licht is het eigenlijk onverantwoord van bestuurders om hun ambtenaren in actie te laten komen.

De Brabantse recherche-chef Rienk de Groot sprak onlangs in NRC Handelsblad over de georganiseerde misdaad in Nederland als ‘een robuust professioneel systeem’ dat een cruciale positie inneemt op criminele markten voor wiet, xtc en cocaïne. Volgens De Groot treden steeds meer (jonge) criminelen toe tot de cocaïnemarkt. ‘Eenmaal in die markt is de kans dat ze ooit nog op een normale manier hun geld verdienen erg klein.’ De zware georganiseerde misdaad is niet te bestrijden met meer repressie alleen, aldus De Groot.

Wie in Leeuwarden als leek om zich heenkijkt, kan zo de panden aanwijzen waar op zijn minst het etiket ‘verdacht’ op kan worden geplakt. Het zijn panden waarin de uitbater in de business die hij drijft onmogelijk zijn eigen broek op kan houden. Het begrip ondermijning, waarbij de onder- en bovenwereld zich met elkaar vermengen, doet opgeld. De Leeuwarder teamchef Reijenga denkt door een vuist te maken de handel in toom te kunnen houden. Burgemeester Crone van Leeuwarden valt zijn teamchef bij door te stellen dat ‘ondermijning niet loont’ en ‘uiteindelijk weten we de daders te vinden.’ Het zijn de standaardteksten die bij gelegenheid worden uitgesproken. Het klinkt allerminst overtuigend. In Leeuwarden staat het festivalseizoen weer voor de deur. De uitbater van een coffeeshop in de binnenstad organiseerde enkele jaren geleden een buslijn tussen het festivalterrein en de coffeeshop. Hij achtte de sfeer in Leeuwarden zo ontspannen dat hij dacht dat dit wel kon. Gebruik en handel werden als oké beoordeeld, maar een buslijn was net een brug te ver.

De Friese media lieten zich deze week voor de kar van de politiek spannen en toonden bestuurders die een boodschap hadden te verkopen: er gebeurt echt wel wat. Actie van de politie is natuurlijk prima, maar de politie-inval deze week in Leeuwarden, hoe fors ook, toont aan dat deze bestuurders geen idee hebben hoe ze dit probleem moeten aanpakken.

Andries Veldman