Elzinga: Leeuwarden in de greep van passiviteitsvirus

(tekst: oud-raadslid D66 Wietse Elzinga op zijn weblog)

3 mei 2009

Pandemie en andere netwerkeffecten
De wereld is in de ban van een pandemie, een wereldwijde epidemie van een griepvirus. Virussen zijn afhankelijk van een gastheer en muteren om die reden: voordat de gastheer resistent is geworden voor een bepaalde variant moet het virus een andere gedaante aannemen om te kunnen overleven. Voor (griep)virussen zijn twee dingen doorslaggevend, de besmettelijkheid en de agressiviteit. Het Ebola-virus is zeer besmettelijk maar zo agressief dat de gastheer het loodje legt voordat het virus zich kan verspreiden. Gelukkig voor ons is het Ebola-virus geen slim virus.

Een epidemie of pandemie is een mooi voorbeeld van wat bekend staat als netwerkeffect. Iets begint klein, een virusvariant of een idee, en groeit uit tot iets groots, een pandemie of een hype, omdat mensen een hecht netwerk vormen zodat snelle verspreiding mogelijk is. In plaats van netwerkeffect wordt er ook wel gesproken over sneeuwbaleffect. Netwerkeffecten doen zich ook dicht bij huis voor, of juist niet. Normaal gesproken vindt de grootste groei in werkgelegenheid plaats waar de meeste werkgelegenheid is. Leeuwarden heet de banenmotor van Friesland te zijn en de grootste groei in werkgelegenheid zou in die stad moeten plaatsvinden. Dat is – heel zorgwekkend – niet het geval, het netwerkeffect blijft uit.

Dat laatste is niet geheel verbazingwekkend wanneer je bedenkt dat Leeuwarden, maar ook de provincie Friesland, nog nooit economisch beleid van enige betekenis heeft gevoerd. In Leeuwarden zit veel werkgelegenheid in de financi�le sector en bij overheids- en onderwijsinstellingen, en relatief weinig bij ‘gewone’ bedrijven met groeipotentieel. Bij schaalvergroting en concentratie van overheidsinstellingen is Leeuwarden altijd de klos, als gevolg van het netwerkeffect is de stad Groningen al snel favoriet als nieuwe vestigingsplaats: er is al het nodige waarbij aangehaakt kan worden.

Je zou verwachten dat bestuurders en beleidsmakers in Leeuwarden en Friesland dat netwerkeffect ook eens gingen benutten. Kennelijk continu geveld door een vooralsnog onbekend passiviteitsvirus gebeurt dat niet. Zo heeft de provincie Groningen het initiatief genomen voor een digitaal sociaal netwerk voor Groninger ondernemers, zie www.groninc.nl . Heel simpel, kleine moeite maar ik zie het in Friesland niet snel gebeuren.

Een sneeuwbaleffect krijg je natuurlijk alleen wanneer je begint met het maken van een sneeuwbal, en daar moet je wel iets voor doen. In deze contreien loopt men liever als gevolg van dat passiviteitsvirus te jammeren en te snotteren over wat er in Groningen w�l gebeurt. Dat schiet allereerst niet op en kennelijk is men zich hier onvoldoende van bewust dat het netwerkeffect zich ook in negatieve richting kan ontwikkelen. Leeuwarden vertoont de verschijnselen van een beginnend economisch griepje en dat zou bij ongewijzigd economisch beleid weleens erger kunnen worden.