Directies regionale omroepen moeten hun functies ter beschikking stellen

© Keimp

De directies en hoofdredacties van de regionale omroepen RTVNoord, Omroep Drenthe en Omrop Fryslân zouden hun functies ter beschikking moeten stellen. Ze kennen hun eigen spelregels niet.

Onlangs ontving ik een brief van de commissaris van de Koning van Groningen, René Paas (ooit in de race voor het burgemeesterschap van Leeuwarden). Dat was bijzonder. Je ontvangt niet iedere dag een brief van de commissaris. Van onze eigen commissaris John Jorritsma heb ik nog nooit een brief ontvangen.

Commissaris van de Koning René Paas moest eraan te pas komen om de directies en de hoofdredacties van de drie noordelijke regionale omroepen te wijzen op de regels die voor de regionale omroepen gelden. In een, voor zover mij bekend, uniek persbericht liet Paas de directies en hoofdredacties weten dat ze met het beschikbaar stellen van zendtijd aan het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zonder zelf de teugels in handen te houden hun boekje ver te buiten gingen. Je mag hopen dat Paas ook op andere activiteiten van de omroepen de vinger legt en niet afwacht in te grijpen. Het gaat tenslotte niet om niks: de regionale omroepen krijgen afzonderlijk per maand (!) maar liefst één miljoen euro.

Wat is er aan de hand? Waarom voelde Paas zich geroepen deze brief te schrijven? Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland, de lobbyclub voor het noorden, had de directies van de omroepen (en de hoofdredacties; ze zitten tegenwoordig bij elkaar op schoot) warm gekregen voor een gezamenlijke uitzending rondom de landelijke verkiezingen in maart a.s. en was daarbij brutaalweg op de stoel van de omroepen gaan zitten. SNN zwaaide met een geldbuidel en hoopte zo het programmabeleid te bepalen. Het stond allemaal in de krant. Het plan werd ondersteund door Jacques Tichelaar, de commissaris van de Koning in Drenthe.

Voor het grote geld zijn sommige bestuurders, ook al vervullen zij een maatschappelijke functie die binnen de wet omschreven staat, gevoelig. Als iemand met de buidel zwaait, is het beleid uit zicht. Het zou ook gemakkelijk andersom geweest kunnen zijn: de omroepen hadden het SNN kunnen verleiden om de beurs te trekken. Op jacht naar de schat gebeuren er vreemde dingen.

De consensus tussen SNN en de omroepen was snel gevonden. SNN en de omroepen zeiden hetzelfde belang na te streven: allen voor het Noorden. Wie kan daar nou tegen zijn? De vlag kon bijna in top. De marketeers van SNN roffelden zich al stevig op de borst. Gedoe ontstond er pas toen SNN net iets te luidruchtig met de promo-vlag voor het Noorden zwaaide en en passant kritiek uitte op de magere journalistieke prestaties bij eerdere, vergelijkbare uitzendingen. Dat zou SNN geheel anders gaan aanpakken. Dat werd de omroepen net iets te gortig. Niet dat ze zich en masse terugtrokken uit het project, wat natuurlijk had gemoeten, nee, het werd nog doller. Ze gingen op hun rug liggen. Verblind door die geldbuidel zeiden de omroepen: u (SNN) zoekt het verder maar uit; wij zenden het wel uit.

Daarnee is maar weer eens vastgesteld dat omroepdirecties over soepele rugwervels beschikken. De omroepen kwamen er, ondanks het ongetwijfeld vele vergaderen, tamelijk laat achter, dat ze louter als faciliteitsmedewerkers door SNN werden beschouwd. Ze mochten wat SNN had bedacht uitvoeren en daarmee basta! Maar misschien waren ze aan dat patroon van faciliteren wel een beetje gewend geraakt door de vele andere promo-samenwerkingsverbanden waarbij de subsidieeuro’s klaterden en particuliere ondernemers het nakijken hadden. In Friesland herinneren we ons nog de opening van het provinciehuis.

Zo kwam het tenminste bij de lezer over, die bovendien uit de krant vernam welke positie commissaris Jacques Tichelaar van Drenthe had ingenomen. Tichelaar (PvdA) was even vergeten dat hij als provinciaal bestuurder de belangen diende van álle Drentenaren en niet alleen de sociaal-democratische. De provincie bestuurder bleek zich duchtig te hebben bemoeid met de inhoudelijke samenstelling van de uitzending. Ook Tichelaar lijkt betoverd door het in zwang geraakte ‘we doen het, omdat het kan’, en werd betrapt met zijn vingers in de suikerpot.

Dat commissaris Paas moest ingrijpen is onthutsend en ontluisterend tegelijk. Onthutsend omdat nu ook bestuurders – in navolging van sommige zakenlieden – hun taak te beperkt vinden en kijken hoe ver ze kunnen gaan. Ontluisterend is zijn actie voor de directies en de hoofdredacties van de drie publieke omroepen die te koop bleken terwijl ze op de rug lagen. Door hun passieve opstelling hebben de directies de regionale publieke omroepen weer een stukje dichter naar de afgrond geduwd. Niet eerder werd de geldlust zo pijnlijk zichtbaar als tijdens de voorbereidingen van deze gezamenlijke verkiezingsuitzending. Als burger zou je verwachten dat al dat geld – één miljoen euro per omroep per maand – tot geweldige journalistieke producties zou leiden. Maar bij het onderwerp onderzoeksjournalistiek valt tijdens al dat vergaderen binnen de regionale publieke omroep steevast een grote stilte.

Andries Veldman

media