De gemiddelde Nederlander heeft vaak een abominabel niveau van rekenvaardigheid

Wethouders Henk Deinum en Friso Douwstra

Zo’ n 20 jaar lang was ik op vrijwillige basis bestuurslid van een particuliere stichting tot schuldhulpverlening, de eerste jaren penningmeester en later voorzitter.
In die periode heb ik veel geleerd over de oorzaken, waardoor mensen (uit vrijwel elke inkomenscategorie) in de schulden komen.

Soms kwam dat door domme pech, vaak uit naïviteit, overschatting van eigen mogelijkheden, opbieden bij de buren, spilzucht, koopziekte etc. Dat men niet wilde rekenen of ze zich bepaalde uitgaven wel konden veroorloven en geen idee van eigen inkomsten en uitgaven had, was bij dit alles de grote gemene deler, om maar een rekenkundige term te gebruiken. De gemiddelde Nederlander heeft vaak een abominabel niveau van rekenvaardigheid, om over hoofdrekenen maar te zwijgen. Het contentieus bijhouden van een simpel kasboek kan in dat soort gevallen wonderen verrichten, aangevuld met de discipline om de tering naar de nering te zetten. Om definitief uit de schulden te blijven, is gedragsverandering nodig. Helaas leerde de praktijk, dat velen, na te zijn geholpen, na verloop van tijd in herhaling vielen, zodat hun financiële positie structureel slecht bleef. Schuldhulpverlening is daarom vaak een erg ontmoedigende bezigheid met erg weinig positieve resultaten.

Afgelopen zomer waren de meeste verkiezingsprogramma’s voor de Tweede Kamer verkiezingen bekend gemaakt en werden we weer verrast door talloze vergezichten op een betere toekomst voor de doelgroep en bij sommigen zelfs voor “heel Nederland”. Prachtig natuurlijk, die vele wensenlijstjes en al dat idealisme.

Het is altijd zo, dat de politiek veel wensen heeft, omdat men denkt daarmee het volk een plezier te doen, maar het is ook maar al te vaak gebleken, dat veel van die wensen niet uitvoerbaar zijn. Gevolg van dit alles zijn gedesillusioneerde kiezers, die het vertrouwen in de politiek, met zijn vele onvervulde beloftes kwijtraken.

Nou verwacht ik niet, dat het verkiezingsspel met zijn vele beloften snel zal veranderen, maar het minste wat partijen de kiezer verplicht zijn, is m.i. dat duidelijk wordt gemaakt wat de consequenties van al hun wensen zijn. Met andere woorden: dat men het verkiezingsprogramma door laat rekenen door het Centraal Planbureau. (CPB). Helaas hebben veel partijen dat niet gedaan en dus nemen ze m.i. de kiezer bepaald niet serieus.

Het CPB heeft een lange geschiedenis met dit soort van modellen, die begon in 1945 toen onder leiding van Prof. Dr. Jan Tinbergen, de eerste winnaar van de Nobelprijs voor de economie, werd begonnen met de bouw van macro-economische modellen. Tinbergen wordt wereldwijd gezien als een pionier op dit gebied.

Uiteraard worden de CPB-modellen steeds aangepast aan voortschrijdende maatschappelijke ontwikkelingen en ook op basis van nieuwe inzichten in de economische wetenschap.
Het spreekt vanzelf, dat geen enkel model in staat zal zijn de uitkomsten van overheidsbeleid tot op 2 cijfers achter de komma juist te voorspellen, maar doorrekening door het CPB geeft wel het best mogelijke inzicht in de financieel-economische gevolgen van het voorgestelde beleid op korte en middellange termijn en ook, wat er qua belastingen van de diverse groepen uit de samenleving wordt verwacht.

Dit jaar waren er diverse partijen die hun verkiezingsprogramma niet door lieten rekenen door het CPB, want dan zou er alleen maar naar de financiële uitkomsten worden gekeken en niet naar eventuele “andere effecten” van hun plannen. Nou, beste politici, die materiele uitkomsten lijken mij uiterst belangrijk, want uiteindelijk heeft elk plan financiële consequenties, waarvoor de belastingbetaler direct of indirect mag opdraaien. Bovendien zijn de zgn. “andere effecten” ook vaak lang niet duidelijk, gezien de vele miskleunen van de overheid. Die “andere effecten” leven vaak alleen in de fantasie van een bepaalde ideologie.

Wat mij betreft is het niet laten doorrekenen van een verkiezingsprogramma een geweldig teken van zwakte, pure volksverlakkerij en een vorm van kiezersbedrog. Het lijkt allemaal erg veel op de burgers, die niet willen weten welke kant het met hun inkomsten en uitgaven uit gaat. Och, we kunnen op termijn natuurlijk altijd aankloppen bij het IMF voor schuldhulpverlening….
Partijen, die hun plannen niet door laten rekenen, hebben kennelijk iets te verbergen en vallen bij mij dan ook subiet af als een reële mogelijkheid voor mijn stem. Dat scheelde al behoorlijk bij het kiezen tussen al de tientallen partijen die op het verkiezingsbiljet stonden.

Klaas Elgersma, Stiens