Dagboek van een burgemeester 4 – Ik volg de lijn van Maxime Verhagen. Die zei altijd: hoe minder het CDA beweegt, hoe kansrijker zijn positie

Dagboek van een burgemeester 4

Woensdag

Eigenlijk modderen we in de gemeente maar wat aan. Het zijn de kleine geneugten tussen al dat gemodder door, zoals het bezoek aan de 100-jarigen, die mij bij tijd en wijle vreugde schenken. Voor de rest herschik je hier en daar wat, het mag geen naam hebben. De ene afdeling bekvecht met de andere. De afdeling met het hoogste budget voert het hoogste woord en vormt zo een staat in de staat. Ik troost me met de gedachte dat het elders niet anders zal zijn. Een gemeente is één grande façade en daarvan ben ik het boegbeeld, zo nu en dan de paljas, soms ook de kwaaie pier. Ik volg de lijn van Maxime Verhagen. Die zei altijd: hoe minder het CDA beweegt, hoe kansrijker zijn positie. Kijk nu eens naar Bontenbal, als een komeet schiet hij omhoog. Wat heeft hij dat ik niet heb? Verhagen verkondigde na een verkiezingsdebacle vroom: ons past bescheidenheid. Laat de anderen maar druk doen. Wij wachten af en openen pas de poort als hierop geklopt wordt. Die Maxime toch, leer mij die papen kennen.

Eens in de zoveel tijd pomp ik mezelf op om de vergadering van de Veiligheidsregio voor te zitten. Het is een illuster gezelschap van bestuurders, sereen afwachtend, die ervoor zorgen dat het materieel goed gepoetst blijft. Daar zitten we dan met een kopje koffie voor onze neus keurig de agenda af te werken, hopend op de ramp die niet komt. Dit alles overziend vraag ik me echter af of we hier de oorlog mee gaan winnen. Zijn wij in staat om op het moment suprême een deuk in een pakje boter te slaan? (Even terzijde: de prijs voor zo’n pakje is opgelopen tot boven de 3 euro. Waar gaat het naartoe?) We zijn met zo’n vergadering een halve dag zoet in de wetenschap dat als de nood aan de man komt, we nauwelijks een bijdrage zullen kunnen leveren. Bij een calamiteit van enige omvang is het natte vingerwerk. We sturen er zoveel mogelijk manschappen op af om in ieder geval niet later het verwijt te krijgen dat we met de handen over elkaar in de kazerne zijn blijven zitten. Al is dit laatste in sommige gevallen een betere aanpak. De manschappen klagen, al blèrend in hun walkie-talkie, steevast dat ze elkaar voor de voeten lopen. Ach, ik zou soms willen ruilen met mijn vrouw die hoog en droog in het bestuur van het Old Burgerweeshuis zit. Een beetje de centen van anderen verdelen, zonder een ravijnjaar dat als een zwaard van Damocles boven je hoofd hangt.

Tijdens zo’n vergadering dwalen mijn gedachten onvermijdelijk af naar de Haagse Denneweg. Ik zie me dan lopen langs hotel Des Indes in de richting van de Javastraat. O, wat een heerlijk verzorgde omgeving. Noem mij een straat in Leeuwarden die hierbij in de buurt komt. Het kenmerkende van de stad waarvan ik nu bestuurder ben is, als je met mij vraagt, een gebrek aan ambitie. Al mag je dat als burgemeester natuurlijk nooit hardop zeggen. Als bestuurder kun je struikelen over een bananenschil, al denk ik dat een hele doos Fyffes mij hier niet ten val brengt.

Erger nog: ik constateer tot mijn schrik in de wandelgangen een stevige onderstroom die dit gebrek aan ambitie koestert. Jawel: koestert! In een eerder dagboek sprak ik al over het ontbreken van een poelier. Ja, hoor ik dan, we kopen de ingrediënten voor onze coq au vin op de markt. En als we eend willen eten, dan bestellen we die een week tevoren. Niet dat wij nu iedere dag in huize Pelikaan canard à l’orange uitserveren, de gedachte is dat je dat à la minute zou moeten kunnen, mocht je daar trek in hebben.

Donderdag

Mijn inzichten inzake de vergadering van de Veiligheidsregio lopen parallel met die op mijn raad of college. Je hebt het er maar mee te doen als burgervader. Die opgewonden standjes van collegeleden begin ik soms knap te irritant te vinden. Altijd overdreven blij wanneer ze op de foto in de krant staan. Of het geklaag dat iemand ze voor de voeten loopt. Het is zo klein en beperkt van visie, zo weinig mondiaal van uitstraling. Wethouder Abel, die een terrasboot uit de gracht verwijderd wil zien, met als gevolg de teloorgang van dat bedrijf, en tegelijkertijd staat te stralen bij een samenwerkingsverband van andere bedrijven. Hoe vertel ik dat aan mijn collegae? Het woord samen is een aanslag op mijn oren. Ik kan het woord gewoonweg niet meer horen! En dan moet ik veinzen dat zo’n samenwerkingsverband nut heeft terwijl er tegelijkertijd kostbare banen in de dienstverlening verdwijnen?

In het debat is eloquentie, voor zover je hier sprake van is, ver te zoeken. Ik moet mijn gezicht in de plooi houden, hetgeen steeds meer moeite kost. Nooit hoor ik een verwijzing naar een van onze nationale literatoren of historici, noch een terugblik op waarden en gebruiken. Er moeten er toch een of twee ooit een boek hebben gelezen, mag ik hopen. Al zou ik ruw uit mijn schemertoestand ontwaken als er onverhoopt een strofe van J.C. Bloem voorbij zou komen.

Ik kan het nog altijd niet uitstaan dat mijn voorstel om het Wilhelmus bij aanvang van de schoollessen met volle borst aan te heffen is afgeschoten. Soms schrik ik wakker in de nacht en hoor dan mijn vrouw vermanend roepen: weer dat Wilhelmus! Het laat me echter niet los. Dat kinderen staand het volkslied zingen heeft alles in zich: orde, gezag, normen en waarden. De kans dat ze hierdoor wegblijven van het verderfelijke gebruik van drugs kan dan alleen maar toenemen. Misschien zou ik ermee kunnen beginnen in ons eigen stadhuis? Dat we met het college uit volle borst gezamenlijk op de statige trappen van ons bestuurscentrum iedere morgen om half negen het Wilhelmus aanheffen? Misschien samen, oei, nou begin ik er zelf over, met de 100-jarigen? Even bij Erik K. in de week zetten.

===============

Dagboek van een burgemeester 3 

Maandag

Ik kan me wel voor het hoofd slaan dat ik het eerste exemplaar van mijn boek Samen kunnen we meer heb uitgereikt aan Sywert van Lienden. Dit boek is een ode aan het prachtland Nederland. Een land waarin we omzien naar anderen en bouwen aan de toekomst. Een land dat we graag ook zo willen houden. Waarom heb ik mijn pennenvrucht nu uitgerekend aan die non-valeur gepresenteerd? Ik kan wel allerlei excuses aanvoeren zoals het imago van Van Lienden als vlotte jongeling met oplossingen voor allerhande problemen en dat het in 2012 een andere tijd was, maar au fond blijft het toch een inschattingsfout van jewelste. Een fout die een bestuurder van mijn statuur niet moet maken vanwege het risico dat men er tot in lengte van jaren op wordt afgerekend. Ook aan Jan Slagter van Max heb ik een exemplaar uitgereikt, achteraf gezien een bijna even onfortuinlijke keuze. In het licht van mijn in opwaartse richting bewegende bestuurlijke carrière had dit niet mogen gebeuren. Ik mag hopen dat deze faux pas niet van invloed zal zijn bij het oordeel over de verlenging van mijn termijn als burgervader van deze stad. Maar misschien zie ik te veel apen en beren. De spade wordt hier niet al te diep gestoken. Wat zal de vertrouwenscommissie aan te merken hebben? Een onsje meer zichtbaarheid, daar zal het wel op uitdraaien. Misschien heeft Eric K. nog een 100-jarige in de aanbieding, dan is die kritiek ook weer gepareerd. Toch: die hele heisa rond Sywert en zijn compagnons is mij niet in de koude kleren gaan zitten.

Vanmiddag heb ik mij voorgenomen maar weer eens een bezoek te brengen aan ons familiegraf in Weidum, de ideale plek om ongestoord bij de zaken des levens stil te staan. Een geneugte waarop ik mij al vanaf de vroege ochtend kan verheugen. Op het werkfront loopt alles naar behoren en mijn collega-collegeleden beginnen al een beetje in de verkiezingssfeer te komen. Dit moet hun oogstjaar worden. Daarom ook was wethouder Hein in zijn nopjes met de mogelijke komst van een knarrenhofje, een aardige woonvorm voor jong en oud. Hij had in eigen persoon de initiatiefnemer benaderd, zo mocht de dienstdoende verslaggever van de Grote Krant optekenen. Heel bijzonder: na een druk op de knop staat het journaille op je stoep en noteert vervolgens precies wat verlangd wordt. Een kleine kanttekening: met dat knarrenhofje had Hein tien jaar geleden al moeten komen.

Ook de andere wethouders zijn druk in de weer met plannetjes die de burger blijdschap verschaffen: de een met stukjes groen bij de Beurs en de ander weer met de inrichting van schoolpleinen. Fijne overzichtelijke projecten die geen ophef veroorzaken, in tegenstelling tot de grote energieprojecten in het verleden.

Zou het een gek idee zijn om mijn collegae uit te nodigen mij te vergezellen naar de voorstelling Bureau Buitenschot, met als thema consultants? Dit slag volk wordt er weggezet als handige harry’s die sneue rapporten schrijven vol uiterst voorspelbare aanbevelingen. Onwillekeurig moet ik toch weer aan die ellendige Sywert denken. De Sywerts onder ons zijn nooit ver te zoeken.

==

Donderdag

Af en toe moet ik terugdenken aan het goede voorbeeld van President Roosevelt, die informele ‘praatjes bij de haard’ hield met het doel zijn beleid nader toe te lichten. Zou ik dat hier ook kunnen doen? Of beginnen mijn collega-bestuurders dan gelijk te steigeren? Misschien passen dergelijke fireside chats meer bij de ambiance van mijn geliefde Hofstad. Ik wil te allen tijde voorkomen dat ik onbedoeld de plank missla. Ik zou bijvoorbeeld een prikkelende verhandeling kunnen houden over het locale justitiële apparaat, oftewel, in gewone mensentaal, wat er in onze gemeente speelt rond justitie en politie. Een pikant onderwerp zou het stadion van Cambuur kunnen zijn, waar ouderen slechts met moeite de sta-tribunes kunnen bereiken omdat de noodzakelijke ondersteunende voorzieningen nog niet zijn geplaatst. Het gemor hierover wordt steeds luider, en terecht, lijkt mij. Gelukkig houdt de Grote Krant zich tot nu toe muisstil over de mankementen van het stadion. Maar wat als straks dat vervelende huis-aan-huiskrantje Liwwadders ermee op de proppen komt? Dan zijn de rapen gaar.

Een andere prangende kwestie lijkt mij ook zeer geschikt voor het haardvuur. In het driehoeksoverleg heb ik herhaaldelijk aangekaart dat burgers schrikken wanneer een politieauto zonder toeters en bellen vanuit de verkeerde richting hun straat binnen komt rijden. Dit probleem, hoe futiel ook, lijkt schier onoplosbaar. Dat mijn macht beperkt is, zou ik tijdens zo’n ‘praatje bij de haard’ kunnen verduidelijken. Al is het misschien niet verstandig om uitgebreid de aandacht te vestigen op mijn gebrek aan daadkracht. Misschien moet ik eens af van al die clubjes met gelijkgestemden; de businessclubs en de rotary’s en rotarettes die nauwelijks geïnteresseerd zijn in vrije discussie. Je werpt wat verbale oprispingen de zaal in en raakt vervolgens niemand. Misschien moet ik mij vaker en steviger uiten. Er schijnen burgers te zijn die denken dat de hermandad achter hun gestolen fiets aan gaat. Zou Pikante praatjes een mooie titel zijn? Ik denk er nog even over na.

CDA-watcher Pieter Gerrit Kroeger merkte eens op dat van mij weinig intellectueel initiatief uitgaat. Ik kan dan wel De Tocqueville aanhalen, zoals Kroeger zegt, maar dat leidt niet per se tot een visie of discours dat vernieuwt. Persoonlijk assistent Bart Elsman is zijn ideoloog, meer heeft hij niet nodig, wordt minnetjes over mij gezegd. Wat een belediging! Maar het kan altijd erger. Straks zitten we met de PVV en BBB in de raad. Ik vrees dat we, intellectueel gezien, dan helemaal in een vrije val terechtkomen.

==========

Dagboek van een burgemeester 2

Woensdag

Geen idee wat deze dag zal brengen. Het kan vriezen en het kan dooien, dacht ik, toen ik mij naar het stadhuis voortsleepte. Nu zit ik achter een leeg bureau een beetje te doedelen. Twee meter verderop staat er een overlegtafel waaraan ik gasten ontvang. Ook dat tafelblad is helemaal leeg. Gelukkig is het aantal bezoekers beperkt en valt er nauwelijks iets te overleggen. Vaak zit ik een beetje voor het raam te mijmeren. Af en toe doe ik het licht uit en kijk dan naar buiten over het Hofplein in de hoop dat er een geniale gedachte bij mij ontspruit. De Oranjeboom staat er weer mooi bij. Ik zou rustig tijdens de werkdag de Donald Duck kunnen lezen, niemand die me tegenhoudt. Bestond de Eppo nog maar! Bij collega’s zie ik soms het standaardwerk van Johan Huizinga op tafel liggen. Daar moet ik altijd een beetje om gniffelen. Hebben ze die gelezen dan? Ik vrees van niet. Mijn collega uit Breda is van een andere orde. Die heeft zijn hele kantoor ingericht met langspeelplaten van artiesten. Bespottelijk! Wethouder Jacobse gebruikt historische plattegronden als wanddecoratie. Een interessante keuze. Dat wegdromen in historische structuren spreekt mij zeer aan.

Gisteren werd ik tot mijn grote vreugde weer eens gebeld door de redactie van een talkshow. Even een verzetje. Toen de redactie me vroeg of ik bereid zou zijn wat te vertellen over Bundeskanzlerin Frou Angela Merkel (dit naar aanleiding van haar biografie), veerde ik op. Ik ben haar weleens tegengekomen tijdens een Europabijeenkomst, maar het is niet zo dat ze mij begroette met ‘Herr Sybrand, Sie auch hier?’ Laat staan dat er ooit van substantieel overleg sprake is geweest. Het is wel een eer om voor het oog der natie de persoonlijkheid van deze markante vrouw (door Time Magazine uitgeroepen als persoon van het jaar) tegen het licht te mogen houden. Ik begrijp dat zelfs een coryfee als Mark maar zijdelings voorkomt in haar biografie. Maar ik moet eerlijk bekennen dat er betere kandidaten zijn om het fenomeen Merkel te duiden. Anderen zouden er in zo’n geval voor kiezen de verleiding te weerstaan; voor restaurant De Jonge Haan of Jan Tabak hoeft men immers ook al niet meer naar Hilversum of Bussum. En toch vind ik het moeilijk om aan een dergelijke verleiding weerstand te bieden. Nu ben ik ook al Merkel-deskundige. Ondanks het feit dat mijn bijdrage beperkt was, zat Tim de Wit mij tijdens mijn betoog bewonderend aan te staren. Ik zag hem denken: die wil ik ook in mijn programma. Ook de andere tafelgenoten aten zonder tegenwerping uit mijn hand. De kleine grapjes, door de media verzameld onder de noemer Bumor, heb ik beperkt gehouden. In de taxi terug heb ik aan de chauffeur gevraagd om niet te veel tegen mij te praten. Het is linksom of rechtsom toch eervol om voortaan als Merkel-deskundige door het leven te gaan.

Dinsdag

Het zitten achter mijn lege bureau zou ik als een van de hoogtepunten uit mijn bestuurlijke carrière willen omschrijven. Dit is een kwestie waar ik vaker over mijmer. Eindbaas te zijn over een gemeente; men past in feite op de winkel en als die een beetje naar behoren marcheert, waar zou een mens zich dan nog druk om maken? Ook wethouder Kramers heeft tegenwoordig een lekker leeg bureau vanwege het terug over de schutting kieperen van de jeugdzorg. We maken onderling wel opmerkingen over wie het leegste bureau heeft. Ik win meestal. Voor de pret leg ik wel eens een kleine notitie op het hare. Op de bureaus van de andere wethouders liggen allemaal papieren, die zijn juist bezig met wie het het drukst heeft. Eigenaardig.

Enfin, aan dat lege bureau zit ik nu in contemplatie over een lezing die ik binnenkort zal geven over mijn voorvaderen. De organisatoren van Cultuurpodium Dorpskerk Huizum hebben mij daartoe uitgenodigd. Er zit weinig sjeu aan dat verhaal. Integendeel zelfs, maar waarschijnlijk is het toch spannender dan de bijdragen van de overige sprekers. Dat kan al gauw, fijn dat er nog interesse voor bestaat.

De organisatoren van het Cultuurpodium Dorpskerk zijn met een nieuw thema op de proppen gekomen: wie was de grootste Leeuwarder uit de negentiende eeuw? Wat voor belang dient dit? Zo plat! En wat deed die betreffende Leeuwarder dan met die invloed? Werd die ten goede aangewend? Die nabeschouwingen en overleveringen pakken altijd positief uit, anders had men er nooit meer iets over gelezen. Ik zou liever andere onderwerpen op de agenda van die Dorpskerk zien. Bijvoorbeeld een smeuïg verhaal over Mata Hari. Dat lijkt me pas interessant en vermakelijk. Of over Max Blokzijl, ik noem maar een dwarsstraat. De invloed van Wim Hora Adema lijkt mij stukken interessanter dan dat geneuzel over die onbekende personen uit de negentiende eeuw. En dan maakt het podium zich ook nog druk over wie er op één, twee of drie staat, alsof het om een Songfestival gaat. Laat die beker alsjeblieft aan mij voorbijgaan. Ik mag hopen dat het bestuur van het Old Burgerweeshuis een stokje steekt voor het financieel ondersteunen van dergelijke malligheid.

============================================

Dagboek van een burgemeester 1

Donderdag

Ik moet nog vaak denken aan de woorden van CDA-watcher Pieter Gerrit Kroeger, die ooit schreef dat voor mij als aanvoerder van het CDA een eervolle aftocht werd bereid omdat geen nieuwe politieke impulsen en ideeën meer van mij verwacht werden en ook omdat mijn electorale magnetisme al niet te hoog werd ingeschat. Nu loop ik weer met een knoop in mijn maag naar het stadhuis. Ik hoop maar dat mijn onvolprezen assistent Eric de informatie voor mij heeft klaargelegd over weer een honderdjarige die ik met een bezoek zal gaan vereren. Ik kan in dit dagboek moeilijk verhelen dat de tocht naar het stadhuis mij steeds moeilijker valt. Hoe moet ik verder in deze kille stad? Steeds dwalen mijn gedachten af naar de warmte van Den Haag, de stad waar ik als gezaghebbend gold en waar men, vooral de media, om mijn mening stond te springen. Daarnaast kon ik zo naar Dungelmann in de Hoogstraat lopen voor een versnapering. Of naar de Wiener Konditorei om een heerlijk stuk Sachertorte. Als ik het gewild had, kon ik met Rob Jetten aan de Gedempte Burgwal een portie bami gaan eten. Als ik het gewild had, zeg ik er met nadruk bij.

Maar nu zit ik in een stad waar ze niet eens een poelier in de benen kunnen houden. Wat stelt in vergelijking met de Haagse markt zo’n vrijdagmarkt hier nu helemaal voor? Kroeger schreef met nauw verholen leedvermaak over hoe ik mezelf al in het Torentje zag zitten maar uiteindelijk Leeuwarden als troostprijs in ontvangst moest nemen. Hij heeft het goed gezien, die Kroeger. Chapeau!

Wel gek dat ik eerder aan Eric heb gevraagd of de leeftijd van de 100-jarigen aan wier jubilea ik persoonlijk luister moet bijzetten ook naar 105 zou kunnen worden opgetrokken en of dit in VNG-verband aan de orde zou kunnen worden gesteld. ‘t Is me wel een gedoe. De oudjes vertellen ook allemaal dezelfde verhalen en de familie zit erbovenop om te controleren of ik goed genoeg heb opgelet en op het juiste moment met een reactie kom. Het voorstel was als een grapje bedoeld, maar eerlijk gezegd verlang ik nu zelfs naar het bezoek aan die 100-jarigen. Laat ze maar komen! Het zijn dit soort kleine geneugten die me hier in mijn nieuwe domicilie op de been houden.

Vrijdag

Alles gaat z’n gangetje. Op weg naar het stadhuis bedacht ik dat ik Friso maar eens moest bellen. Even lunchen en de stand van zaken doornemen. Friso is altijd wel in voor iets dergelijks. Ik zou ook Arno kunnen bellen om over wat dan ook te overleggen. Er speelt altijd wel iets in Den Haag dat een voorbereidingslunch rechtvaardigt. Veel zal ook Arno toch niet om handen hebben? Misschien kunnen we beiden daarna even afreizen naar Den Haag. Even bij Paagman kijken hoe de boeken erbij liggen en daarna door de Passage slenteren. Misschien nog iets op kookgebied meenemen voor mijn vrouw? Heeft ze wel verdiend na die enerverende vergaderingen van het Old Burgerweeshuis. Toch opmerkelijk dat je hier louter op grond van ‘de positie als vrouw van de burgemeester’ in het bestuur van dat prestigieuze gezelschap terecht kunt komen om vervolgens andermans geld te verdelen. Niet te veel natuurlijk, en ook niet aan de verkeerde personen of instellingen. Je moet daarbij goed uitkijken wat je in dat gezelschap zegt. Afwachten, aftasten en op het juiste moment een voorstel poneren. Ach, was het maar weer vier uur! Wat zit ik tegenwoordig toch vaak naar de klok te turen. Een half uur later kan ik met goed fatsoen richting Pelikaanstraat.