Column Kees van Anken – Zo loop je voorop met je neus in de wind en dan ineens slaat de verzuring toe

Foto: Kees van Anken

(Tekst: Kees van Anken)

Toch jammer. Zo loop je voorop met je neus in de wind en dan ineens slaat de verzuring toe. Niet genoeg getraind, te hard van stapel gelopen, niet genoeg gedronken of gewoon een slechte dag. De hele meute stiefelt je voorbij en de bezemwagen zit je op de hielen. Zo moet de nieuwe wethouder sociaal domein van Leeuwarden zich volgens mij een beetje voelen. Het Amaryllis experiment met wijk- en gebiedsteams, waarmee Leeuwarden voorop liep, moet de helft van haar budget inleveren: 5 miljoen euro! Leeuwarden behoort daarmee in gemeenteland in één klap tot de achterhoede.  

In 2009 nam de gemeente het initiatief om tot een totaal andere inrichting van het sociaal domein te komen. Leeuwarden zette de toon in de operatie Welzijn Nieuwe Stijl. Na een lange aanloop ging in 2014 de Coöperatie Amaryllis van start. Helaas na amper 3 jaar moet het alweer op de schop. De oorzaak zat er al vanaf het allereerste begin ingebakken: het Rijk droeg haar taken in 2015 over met een fikse korting. De gemeenten kregen wel de verantwoordelijkheid voor WMO, Jeugdzorg en Participatie, maar niet genoeg geld voor de uitvoering. Ondanks de voorkennis daarover ging Leeuwarden er mee in zee. De aanname, dat in gemeentelijke handen de hulpverlening efficiënter en vooral goedkoper zou zijn, bleek in de praktijk niet te kloppen. En dus dreigen er tekorten.

De korte termijn-oplossing is bezuinigen en hopen op betere tijden. Het nieuwe college, gesteund door een raadsmeerderheid verlegt hiermee de rekening naar de toekomst. De gemeente Leeuwarden heeft bedacht dat ze nu zelf gaat bepalen of een burger in aanmerking komt voor hulp. Met aangehaalde broekriem! Het risico dat noodzakelijke hulp niet meer wordt geboden is levensgroot.

De burger is aangewezen op zelfredzaamheid en hulp uit het eigen netwerk. Maar wat als dat er niet is, moet dan ‘de mienskip’ het maar oplossen?

Leeuwarden heeft een bijzondere relatie met het begrip Mienskip en hoopt er dit jaar goed mee voor de dag te komen. De Spelen Van Leeuwarden worden groots aangezet en voor wie het zich kan permitteren wordt het fantastisch. De stad is bekender en bereikbaarder dan ooit. Gehoopt wordt dat LF2018 een economische en een culturele boost oplevert. Het mag ook niet bij dat ene topjaar blijven: die €72 miljoen die er in worden geïnvesteerd moeten wel worden terugverdiend.

Intussen volg ik ademloos de belevenissen van de bewoners in de Wielenpôlle bij de publieke omroep. Kosten nog moeiten worden gespaard om hen tijdens de verbouwing van de wijk te begeleiden. In Schieringen- Heechterp, ook een van de armste wijken van Nederland, wordt druk gewerkt aan activering en Mienskipsvorming. Sociaal werkers doen er alles aan om dat te stimuleren en te organiseren.

Investeren in sociaal kwetsbare burgers, in jongeren die niet mee kunnen komen en mensen die buiten de boot vallen, is minstens zo belangrijk en minstens zo rendabel als in een mooi cultureel programma en een nieuw Europaplein. Het is een kwestie van prioriteiten stellen.

Jammer dat Melina Mercouri, de bedenker van Kulturele Hoofdsteden er niet het woord ‘Sociaal’ aan heeft toegevoegd. Maar dat biedt ook de kans om daar zélf mee aan de slag te gaan. Loop je toch ineens weer voorop.

Kees van Anken

Kees van Anken