Brandbrief architect Sijtsma: er is een zichzelf met subsidiegeld in standhoudende klasse ontstaan

Hoe moeten wij, hoe moet ik, Fryslân duidelijk maken dat Bouwend MKB de bietenbult op gaat als de onbegrijpelijke aanbestedingen van nu niet stoppen?

Ik zie alleen maar rariteiten om me heen als het gaat om aanbestedingen van overheden, semi-overheden en corporaties. Aannemers durven hun mond niet open te doen en moorden elkaar uit voor het verkrijgen van dat kleine beetje werk om hun mensen maar aan het werk te houden. Ver onder de prijs wordt ingeschreven. Wie heeft de langste adem, wie houdt het vol zijn mensen aan het werk te houden? De boef die vriendjes is met de aanbesteder komt weg met opdrachten, de uitgeslotenen blijven over met niets. En er worden er steeds meer uitgesloten. Fryslân heeft geen aannemer meer die groot genoeg is voor een multifunctioneel centrum in een fries dorp. Een schande is het. Veel van de middelgrote aannemers waar ik regelmatig mee werkte zijn al verdwenen. Voor de groten om me heen in Fryslân ben ik ongerust. Ben ik de laatste der Mohikanen die niet mee doet aan de gekte van oneerlijke aanbestedingen, of nog erger, oneerlijke indieningen? Mijn normopvatting over hoe we in deze wereld netjes en goed met elkaar om gaan stroken niet met de wijze waarop van belastinggeld functionerende instituten hun aanbestedingen en indieningen organiseren. Er wordt, zonder vergoedingen, zonder scrupules, ongegeneerd een enorme hoeveelheden werk van indieners gevraagd voor het doen van een aanbieding. Een aannemer vertelde mij vandaag dat ze een vuistendik document bij een relatief kleine woningbouwvereniging in Fryslân moesten indienen voor klein onderhoudswerkje. De hoeveelheid werk die gratis werd gevraagd was zo enorm, bij de aannemer waren 3 mensen 3 weken bezig geweest met de indiening. En, oh ja, of ze ook nog maar even 25 jaar garantie en onderhoud in hun aanbieding op wilden nemen… De aannemer had het maar gedaan, want niet aanbieden zou hem waarschijnlijk voor altijd als bouwer uitgesloten hebben bij deze woningbouwvereniging.

Een tijd geleden waren aanbestedingen ten minste nog zo eerlijk georganiseerd dat de aannemer tijdens de aanbesteding op kantoor bij de uitschrijver de indieningsprijzen van elke aannemer keurig hoorde voorlezen. Ja, dat lijkt lang geleden, in een tijd dat aanbesteders hun indieners nog recht in de ogen durfden te kijken. Het zijn tegenwoordig indieningen waar op grote schaal na de indiening mee gemanipuleerd kan worden. De werkelijke uitslagen worden niet gecommuniceerd. Het onrechtvaardigheidsgevoel bij de meeste aannemers is groot, heel groot. Maar aannemers staan machteloos tegenover de aanbestedingsbureaus die in opdracht van genoemde instellingen voor te veel geld dergelijke inschrijvingen organiseren. Oh ja, ik neem het nu op voor de aannemers, maar de architecten zijn net zo hard slachtoffer, maar daar neem ik het nu maar niet voor op omdat ik niet voor eigen parochie wil preken.

Onbegrijpelijk zijn ook de enorme kapitalen aan overheidssubsidie die in allerlei door de overheid goedbedoelde maar niet werkende experimenten wordt gepompt. Er komt geen nuttige cent van bij de bouwers en architecten terecht. Er is een nieuwe, zichzelf met subsidiegeld in standhoudende, klasse ontstaan die met dit geld allerlei projecten beginnen waar zijzelf in eerste instantie beter van worden. Het doel van de overheid, veelal het beperken van de energievraag, wordt er niet mee gediend. Massa’s belastinggeld worden opgesoupeerd met vreemde “pitches” en andere vormen van hippe inschrijfmethoden. Eén gek kan meer vragen dan 1000 wijzen kunnen beantwoorden. Dat is een beetje de situatie waarin we terecht gekomen zijn.

Het moet echt anders, het aantal faillissementen dat nog volgt zal dramatische gevolgen hebben voor veel goede vakkundige mensen die hun bestaansrecht ontlenen aan de mooie en nuttige bouwsector.

Ik doe er niet aan mee, aan die manipulatieve inschrijvingen. Aannemingsbedrijven bestaan ook gewoon uit hardwerkende mensen toch? Mensen van vlees en bloed en gevoelens. Mensen die recht hebben op eerlijke kansen en heldere voorwaarden.

Als uitschrijvers van aanbestedingen en indieningen niet meer in staat zijn zelfstandig, zonder onheil prekende aanbestedingsbureaus, eerlijke aanbestedingen te organiseren met eerlijke voorwaarden, kunnen ze beter stoppen met aanbesteden. De bureaus die van de “aanbestederij” leven moet een halt toegeroepen worden. De eisen worden steeds gekker en de immoraliteit steeds groter.
Ik schreef er net al over: 25 jaar garantie vragen! Het is de nieuwste hippe eis die de aanbesteders hanteren. Idioot, andere woorden zijn er niet voor.

Mogen we de moraliteit terug! Mogen we de architect terug die oprechte en eerlijke inschrijvingen organiseert en via een faire vraag een concurrerende prijs voor zijn opdrachtgever bedingt? Eerlijkheid en transparantie is wat weer nodig is. Gelukkig is er in deze tijd nog normaal te werken voor het MKB, de particuliere sector en de oprechte instellingen die er gelukkig ook nog volop zijn. Er is gelukkig nog een sector die wel zelf na kan denken en zich niet bedient van de rare aanbestedingspraktijken waar ik hierboven over schrijf. Gewoon eerlijk rechttoe rechtaan aanbesteden. Zoals het hoort: eerlijk en zonder fratsen.

Lieve beste uitschrijvers, stop met uw rare aanbestedingspraktijken, u weet niet half wat u aanricht. Als we straks geen eerlijke aanbestedingsvaardige architectenbureaus en goede aannemers meer hebben, wat doet u dan? Als het MKB om zeep geholpen is, gaan de aanbestedingsbureaus dan de bouwtekeningen maken en de stenen stapelen?

Dit is een open uitnodiging voor een debat waarin we met elkaar om tafel gaan en deze materie publiekelijk bespreken, met het doel oplossingen te bereiken. Ik wil later niet tegen mijn kinderen hoeven zeggen dat ik het zag gebeuren maar niets heb geprobeerd. In het belang van de vele gezinnen die van de bouw afhankelijk zijn zeg ik: stop met de onzinnige aanbestedingen en laat u niet door misbruikers van de regels zand in de ogen strooien. Sla een andere weg in laat niet de complete bouwsector de bietenbult opgaan. Laten we stoppen met de beschamende eisen aan de ene kant en vreselijke vriendjespolitiek aan de andere kant.

Wie helpt mij het debat te openen en met elkaar een poging te doen wijsheid en verandering tot stand te brengen?

Leeuwarden, 7 februari 2013.

Johan Sijtsma
Architect AVB BNA

cultuur middenstanders zakelijk