Babyboomers onder een lege hemel

Foto: A. Keikes

(tekst: kunsthistoricus Huub Mous)

Babyboomers onder een lege hemel

Tot het einde der tijden zullen goed en kwaad fundamenteel verankerde tegenpolen zijn. Tenminste, dat is lang gedacht.  De Perzen dachten zo, de gnostici en de manicheeërs. Het was ook een geruststellend idee. Twee polen bepalen het leven, zoals er ook op de aardbol een noord- en zuidpool bestaat. Plus en min, goed en kwaad, de duivel en God. Maar als geen religieuze of mythische fundering meer voorhanden is voor het fundamentele onderscheid tussen goed en kwaad, dan hoeven morele keuzes niet langer te beredeneren of te herleiden zijn. Goed en kwaad worden dan relatief. Er is geen natuurlijke grond meer voor het kwaad, zoals ook het bestaan van een natuurwet een primitieve illusie was van de mens. 

Alle wetten worden door mensen bedacht en als er andere wetten moeten komen dan zijn die even legitiem als wat ooit een door de natuur of godheid gegeven wet was. Er zijn geen tien geboden meer. Maar wie bepaalt dan de wet? De grootste gemene deler van het volk of een verlichte despoot? Geen van beide opties is uiteindelijk ideaal, want ook het volk kan morele dwaalwegen inslaan. Er bestaat immers geen natuurwet, ook niet voor het volk. Er is ook geen Heilige Geest die leiding geeft aan een democratisch proces. Wetten maken is en blijft mensenwerk.  Kortom, als de hemel en hel zijn verdwenen, dan  kiezen we uiteindelijk op goed geluk. Want gezond verstand is niet een eigenschap van het volk. ‘Wat wil het volk? Niet veel goeds, dat is zeker,’ schreef Gerard Reve.

Lees hier verder