B. Agricola: Waarom zou Akkermans het beter weten dan die andere experts?

Schilderij Jan Blanken (door Jean Augustin Daiwaille, publiek domein/Wikipedia Commons)

(Ook in deze zomer weer enkele warme verhalen uit ons archief, 2010)

Rapport Akkermans over cultuur in Leeuwarden

Rapport Akkermans sterk bepaald door bezuinigingswens van gemeente en daarom dubieus.

Akkermans vraagt brede publieksparticipatie op terrein van cultuur. Totstandkoming van zijn eigen rapport is daarmee in tegenspraak.

Rapport schiet volstrekt tekort wat betreft De Harmonie; door wethouder toegezegde informatie wederom niet gegeven.

Behandeling van rapport, en overige informatie, vraagt meer tijd dan nu voorzien.

Goede besluitvorming door gemeenteraad vergt bredere advisering.

De bepleitte brede publieksparticipatie maakt ook ruimere oriënteringsperiode noodzakelijk.

Het bureau BMC is eindelijk van zijn rapport over de cultuur, en vooral de bezuinigingen daarop, in de gemeente Leeuwarden bevallen. Er staan veel interessante beschouwingen in het rapport. Er blijft ook heel veel mistig. Het gaat vooral over cultuureducatie, terwijl het veel meer over cultuur in Leeuwarden, en Fryslân, had moeten gaan. Het heeft lang geduurd voor het rapport is verschenen. Dat wijst op de complexiteit van het onderwerp, en waarschijnlijk ook op de sterk sturende rol van de gemeente (het halen van de beoogde bezuinigingen). Daarmee is het een enerzijds interessant rapport, en anderzijds volledig ontoereikend, en zelfs “vals“ rapport. Vals omdat het rapport pretendeert vanuit de breedte de analyse te maken (culturele missie), maar anderzijds in de praktijk alleen beoogt de – redelijk onberedeneerde – bezuinigingen op cultuur te legitimeren.

Het rapport mag ook vals genoemd worden, gelet op de eerdere beoordeling van de culturele instellingen in Leeuwarden door hetzelfde bureau. Die beoordeling kwam er op neer dat Leeuwarden erg weinig geld in de cultuur stak, en er een goed product voor terugkreeg. Het bureau adviseert nu het wegbezuinigen van Parnas – volgens de eigen beoordeling van BMC een goed functionerende instelling. Daarvoor in de plaats komen wat modellen – onuitgewerkt, waarbij volstrekt onduidelijk blijft of scholen en wijken in staat en bereid zijn met zeer beperkte middelen de cultuureducatieve taken goed te vervullen.

Het is in het rapport aardig om te lezen, dat cultuur een brede publieksparticipatie beoogt en veronderstelt. In dit opzicht is de totstandkoming van het rapport – in voor het bredere publiek volstrekte geheimzinnigheid – een voorbeeld van hoe het niet moet.

Een belangrijk onderdeel van de cultuur in Leeuwarden en Fryslân is de schouwburg De Harmonie. Er was in 2010 nogal wat commotie in de Leeuwarder politiek in verband met grote tekorten bij de Harmonie. Het ging om de tekorten, maar ook om het langdurig verzwijgen daarvan door de verantwoordelijk wethouder, mevrouw Diks. In de gemeenteraad volgde daarover een interpellatiedebat. Dit debat ging voornamelijk over de procedure (verzwijgen belangrijke informatie, en niet voldoen aan de voorgeschreven actieve informatieplicht). De wethouder overleefde dit. In het najaar van 2010 volgde een vergadering van een raadscommissie, waarin de inhoudelijke problematiek van de Harmonie op de agenda stond. Voor deze bijeenkomst was door de wethouder geen actuele informatie toegezonden. Oppositiepartijen, waaronder de VVD, vroegen om meer informatie, zo nodig via onderzoek. De coalitiepartijen blokkeerden dit. Klaas Zwart van de PvdA verklaarde dat er al genoeg onderzoek werd gedaan. Hij doelde op het werk van de kwartiermaker Akkermans. De wethouder zei in deze vergadering ook, dat de raad nog met een stortvloed van informatie zou worden geconfronteerd. Zij doelde eveneens op het werk van de kwartiermaker. D66 merkte naar aanleiding daarvan op: “it better be good‘.

Wat heeft het werk van Akkermans ten aanzien van de kwestie De Harmonie nu aan verheldering – zoals toegezegd door de wethouder – opgeleverd? Wel, de conclusie kan kort zijn, niets.

Het rapport beperkt zich, naast enkele technische verhandelingen in de bijlagen over huisvestingskosten c.a. van de Harmonie, tot 21 regels op pag. 38 en 39 van het rapport. Die regels gaan over de Podiumkunsten: De Harmonie en Romein. Ze signaleren de bekende knelpunten – zonder aan te wijzen, dat er in jarenlang overleg tussen gemeente en Harmonie steeds sprake is geweest van ingewikkelde discussies over gebrekkige outillage, personeelstekorten, en gebrek aan mogelijkheden. Hier toont een bureau als dat van Akkerman zijn partijdigheid. Tekortschieten van de gemeente zelf komt hier en elders niet ter sprake. Zo krijgen we dus geen goed beeld van wat er aan de hand is, en waar remedies moeten plaatsvinden. Het blijft opmerkelijk. De wethouder ontloopt voortdurend vragen, en zinnige antwoorden op die vragen, met verwijzing naar een toekomstig rapport. En dan komt het rapport, en hult het zich in vaagheden, of verzwijgt de vragen.

Als tussenbalans valt hier te constateren, dat – met als voorbeeld de werkwijze in het rapport ten aanzien van De Harmonie – in meer algemene zin een second opinion, en liefst ook een third en fourth opinion, over het cultuurbeleid in Leeuwarden gewenst en noodzakelijk is. Wie de ontwikkeling overziet van de nota Cultuurvuur tot en met dit rapport wordt bevangen door het benauwde gevoel dat ten aanzien van het verleden geen schoon schip wordt gemaakt, en dat eigen gemeentelijk falen moet worden weggewerkt via een alleen door bezuinigingsdrift ingegeven reorganisatiebehoefte.

De cultuur, en het cultuurbeleid in Leeuwarden en Fryslân, zal een grondiger analyse moeten ondergaan. Het rapport Akkermans schiet op essentiële punten tekort, en verraadt wel heel opvallend de financiële wensen van de opdrachtgever.

In de komende hoorzitting over dit rapport zal het nodig zijn de genoemde beperkingen in het rapport naar voren te brengen.

Daarbij moet in ogenschouw genomen worden de samenhang van cultuur en cultuurbeleid met het economisch beleid. In Fryslân een serieus te nemen thema. Ten behoeve van innovatie, ontwikkeling van nieuwe producten, en nieuwe visies, is de culturele sector (architectuur, design, grafische technieken, etc.) van eminent belang. In het rapport Akkermans ontbreekt elke verwijzing naar deze samenhang. Terwijl er wel sinds medio 2010 een onderzoek beschikbaar is naar de creatieve industrie in Leeuwarden en Fryslân. De relatie tussen provinciale instellingen (Keunstwurk, Tresoar, etc.) komt in het rapport enkele malen ter sprake. Helaas in heel oppervlakkige zin (meer samenwerking).

Het rapport Akkermans is veel later opgeleverd dan de bedoeling was. Dat plaatst het geheel onder tijdsdruk. Dat is vervelend en betreurenswaardig. Het houdt het levensgrote gevaar in, dat de gemeenteraad de behandeling van het rapport moet afraffelen, geplaagd als men toch al is door tijdvragende onderwerpen als de Jaarstukken 2010, de kwestie Caparis, de kwestie Proloog, het convenant van VNG en rijksoverheid, en wat dies meer zij.

Vandaar het advies van het Observatorium: til dit onderwerp minimaal over de vakantie heen. Gemeenteraadsleden, laat u niet opjagen. Het rapport geeft aanleiding tot talloze vragen die nooit binnen twee maanden adequaat zijn te beantwoorden. Roep vooral ook – vanuit de gemeenteraad – het advies van deskundigen in. De VVD ging hierin voor met een expertmeeting. De visies van die experts (helemaal geen notoire VVD-ers, voor wie dat mocht denken) was op veel punten negatief ten aanzien van de voornemens van de gemeente. Akkermans onderschrijft die visies waar het gaat om de BV-benadering. Het zou goed zijn om met betrekking tot de benadering van cultuur – educatie – en het vraagstuk van de centrale of decentrale aanpak daarvan – nog eens te rade te gaan bij die experts. Waarom zou Akkermans het beter weten dan die andere experts?

Akkermans verraadt zichzelf als hij op bladzijde 70 in de bijlagen ineens schrijft: “Het verdwijnen van de functie van het gebouw van Parnas en het ineenschrompelen van de organisatie betekent een aantasting van het culturele klimaat.” Akkermans wil daaraan tegenwicht bieden door Leeuwarden via een “Popprofiel” interessante mogelijkheden te bieden. Vrolijk schrijft Akkerman: “Aan de kwartiermaker kan de opdracht worden gegeven om hier werk van te maken, daarbij gesteund door een denktank”.

Als het aan Akkermans ligt zal het werk voor de gemeente Leeuwarden nog lang niet ophouden. De rekeningen gaan naar wethouder Diks. Samen maar weer eens uit eten?

Observatorium Politiek Leeuwarden

Projectleider B. Agricola