De slag om de Hounspolder – Wethouder De Haan: Waarschijnlijk zijn hier geen bonnetjes meer van

Foto-Weidevogelgebied Hounspolder bron Leeuwarder Courant

De slag om de Hounspolder (eerder gepubliceerd in augustus 2021; vanavond in de gemeenteraad)

door de redactie

Op 7 juli jl. vond in Leeuwarden de raadsvergadering plaats om het stedenbouwkundig plan De Hem vast te stellen, het omstreden plan om vierhonderd huizen te bouwen tegen een uniek vogelbroedgebied, de Hounspolder. De vergadering die plaatsvond in het Provinciehuis was niet voor niets vervroegd naar vijf uur ’s middags, er kwam nogal het nodige aan bod. Vanwege het coronavirus was het voor de vele belangstellenden niet mogelijk om het debat op de publieke tribune bij te wonen. Zij moesten genoegen nemen met een livestream waarvan het geluid van erbarmelijke kwaliteit was.

Een van de eerste sprekers was Jan Willem Tuininga van de FNP die een ordevoorstel deed, ook namens de Partij voor de Dieren en Gemeentebelangen, om het plan niet in behandeling te nemen in verband met nieuwe gegevens waar hij nader over geïnformeerd wilde worden. In een brief ondertekend door de Molenstichting, Dorpsbelang Goutum, Vereniging Milieudefensie Leeuwarden en Klimaatcoalitie Fryslân werden de nodige vraagtekens gezet bij de informatie die het college aan de raad had verstrekt.

Volgens de brief had wethouder De Haan (PvdA) in de raad gesteld dat er 4,5 miljoen aan weidevogelcompensatie betaald was. Dit was echter volledig rijksgeld. Er werd dan ook opheldering gevraagd aan het college wat de gemeente zélf aan de Provincie had betaald aan weidecompensatiegelden. Verder werd er volgens de brief door de wethouder beweerd dat er door het onbebouwd laten van De Hem er een verlies zou optreden van 20 miljoen, terwijl er voor de aankoop van de grond nog geen acht miljoen betaald is. Er werd dan ook gevraagd om het verschil van twaalf miljoen nader te specificeren.

Het ordevoorstel van Tuininga haalde het niet, alleen de indieners waren voor.

Daarna volgden er nog drie moties.

De eerste was van Gemeentebelangen. Hierin werd verzocht om het plan De Hem op te schorten en eerst andere plan-locaties te realiseren. Verder om regelmatig een onderzoek naar de woningbehoefte te doen. En mocht er toch bebouwing plaatsvinden om dan wel de 300 metergrens te respecteren.

Alleen de Partij voor de Dieren en Gemeentebelangen waren voor, Tuininga was tegen omdat die helemaal geen bebouwing wenste, ook niet in de toekomst. De rest van de raad was tegen omdat ze tegen uitstel van woningbouw was.

De tweede motie van GroenLinks, mede ingediend door de coalitiepartijen (het Leeuwarder college bestaat uit PvdA, CDA, D66 en GroenLinks)  plus de VVD en Christen Unie, had betrekking op het beheer van de bufferzone tussen de nieuw te bouwen woningen en de Hounspolder en werd breed aangenomen.

In de derde motie van de PvdA, mede ingediend door de coalitiepartijen en de VVD, werd verzocht om te onderzoeken hoe de weidevogelgebieden op dit moment functioneren. Daarnaast om met de Provincie voorstellen voor verbetering van de weidevogelcompensatie uit te werken. Ook deze werd met ruime steun aangenomen.

Na deze stemmingen was het voor de tegenstanders van de bouw duidelijk wat het eindresultaat van de vergadering zou zijn. Bebouwing zonder de 300 metergrens te respecteren en twee boterzachte moties van de coalitiepartijen die, geschrokken door alle ophef, met een doekje voor het bloeden komen waar we waarschijnlijk nooit meer iets van zullen vernemen.

Aan het eind van de bijeenkomst kwam wethouder De Haan aan het woord. Er was nog wat gesleuteld aan de bufferzone. Er kwam nog een tiental meters bij, bij lange na niet genoeg om ook maar in de buurt te komen van de 300 meter bufferzone. Wat de kritiek betrof op het feit dat de weidevogelcompensatie mislukt was, verwees de wethouder naar de Provincie die hiervoor door de gemeente betaald was. Wat de gemeente aan de Provincie had betaald was volgens De Haan moeilijk te achterhalen. “Waarschijnlijk zijn hier geen bonnetjes meer van.“ Werken de meeste gemeentes in Nederland met een geavanceerd boekingssysteem met een zoekfunctie waarbij je zo’n betaling meteen boven water hebt, in Leeuwarden wordt nog met bonnetjes gewerkt. Hoe gaat zoiets: De bode wordt op pad gestuurd met een envelop met geld en geeft die af aan de gedeputeerde die al in de deuropening van het Provinciehuis staat te wachten? Vervolgens krijgt hij daar een ontvangstbewijs voor die met een kroontjespen in het grootboek wordt bijgeschreven.

Het vervelende met bonnetjes is echter dat ze de eigenschap hebben dat ze makkelijk zoek raken, zodat we waarschijnlijk nooit zullen weten wat de gemeente aan compensatiegeld aan de Provincie betaald heeft. Vervolgens liet de wethouder de drie ingediende moties de revue passeren. De moties van de coalitiepartijen kregen, hoe kon het anders, zijn volledige steun. De motie van Gemeentebelangen om de bouw voorlopig uit te stellen werd ontraden. De wethouder had hierbij ook nog een vraag aan de partijen die tegen het plan voor bebouwing waren. “Hoe gaat u om met het prijskaartje? Daar heb ik weinig over gehoord. Het is een aanzienlijke afboeking die we dan moeten doen.” Wat het prijskaartje betrof had Tuininga direct daarna een interessante vraag.

Het geheim van de grex

In zijn vraag aan de wethouder gaf Tuininga aan dat hij tien dagen eerder met de wethouder had gebeld om inzage te krijgen in de grondexploitatie van De Hem, die als geheim te houden bijlage alleen inzichtelijk is voor raadsleden die dit bij de griffie in kunnen zien. De reden van zijn telefoontje was dat de wethouder had verteld dat bij het onbebouwd laten van De Hem er een verlies zou zijn van twintig miljoen, terwijl onderzoek uit het kadaster door Liwwadders bleek dat er nog minder dan acht miljoen voor de grond betaald was. De wethouder had toegezegd dat hij ervoor zou zorgen dat het rapport bij de griffie zou liggen. Het rapport lag er nog steeds niet. De wethouder antwoordde hierop dat hij Tuininga toen had verteld dat er naast de acht miljoen bijkomende kosten waren zoals rente en plankosten en dat het grexrapport inzichtelijk was voor raadsleden. Tuininga gaf hierop aan dat die bijkomende kosten nooit op een totaal van twintig miljoen uit konden komen en dat hij daarom ook het rapport in wilde zien. In zijn antwoord gaf De Haan aan dat hij een ander beeld had van het gesprek en wat het verschil van die twaalf miljoen betrof verwees hij naar de geheimhouding op de grondexploitatie, in ambtelijke termen de grex. Waarop de voorzitter van de raadsvergadering aan de griffier verzocht om alsnog de stukken beschikbaar te stellen voor inzage door de raad.

De hele gang van zaken tijdens die avond en alles wat hieraan vooraf ging roept zoveel vragen op dat je er met gemak nog een hele raadsvergadering mee zou kunnen vullen. Om te beginnen het grexrapport waar Tuininga om had gevraagd en wat niet bij de griffie lag. De wethouder gaf hier geen verklaring voor. Het is dan ook de taak van de raadsvoorzitter om te vragen waarom de wethouder de griffie hiervan niet op de hoogte gesteld had. Het grexrapport, hoewel vertrouwelijk, maakt wel degelijk onderdeel uit van de informatie waar raadsleden over horen te beschikken.

Als belangrijkste het prijskaartje: een verlies van twintig miljoen bij het onbebouwd laten van De Hem. De gemeente heeft nog geen acht miljoen betaald voor het verwerven van de grond. De wethouder heeft het daarnaast nog over rente en ontwikkelkosten. Dat houdt met een paar ton wel op. Het noemen van de inspiratiedagen is echt een zwaktebod. Die vonden plaats in het informatiecentrum van de Zuidlanden, waar de bezoekers een kopje koffie konden krijgen met een plakje cake. Een echtpaar dat een zaaltje afhuurt voor haar 25-jarig huwelijksfeest is meer kwijt.

Hoe die twaalf miljoen verschil dan te verklaren? Is dat dan winst? Tot nu toe speelt de gemeente ongeveer quitte op alle buurtschappen die ze gerealiseerd heeft. Wanneer er winst gemaakt wordt gaat het om minieme bedragen. Wat wel kan is dat de gemeente verwacht een bedrag van twintig miljoen te incasseren, wanneer ze de grond verkoopt aan een bouwer of projectontwikkelaar, als ze er zelf nog twaalf miljoen in moet steken in het bouwrijp maken van de grond.

Blijft onverlet dat het verlies nog steeds acht miljoen blijft wanneer er niet gebouwd wordt. Wanneer dat het geval is, is de raad verkeerd geïnformeerd en heeft mede op grond hiervan een beslissing genomen. Het raadsbesluit zou dan teruggedraaid moeten worden.

Gelukkig is de grex er nog. Het is allemaal geheim. Opening van zaken hoeft niet gegeven te worden. HET GEHEIM VAN DE GREX. Het lijkt wel de titel van een spannend jongensboek. Het grote geheim van de grex is dat er waarschijnlijk nauwelijks iets in staat wat de moeite van het geheimhouden waard is. Het belangrijkste geheim is al onthuld. De gemeente verwacht een verlies van twintig miljoen wanneer er niet gebouwd wordt en er is acht miljoen voor betaald.

Wanneer er een lening verstrekt wordt aan Cambuur van veertien miljoen wordt dit uitgebreid in de raad besproken en krijgt het volop aandacht in de media. Elke Leeuwarder heeft hier wel een mening over gevormd. In dit geval gaat het om een bedrag van twintig miljoen en hierover mag niets naar buiten komen. Het moet dan ook niet al te moeilijk zijn om met een paar juridische handgrepen een gelegenheidsargument te bedenken om de hele gemeentelijke begroting geheim te verklaren.

Wat zal Tuininga tegenkomen in dit geheime document? Toch nog een onverwachte meevaller voor de gemeente van twaalf miljoen? Iets heel geheimzinnigs waar nog nooit iemand aan gedacht heeft? Of is de raad toch verkeerd geïnformeerd? Arme Jan Willem, hij mag er met niemand over praten.

Lees ook: Open brief aan gemeenteraad over WOB-verzoek grondexploitatie De Hem