En de winnaar is? De rommelige ‘prijsvraag’ rond Zalen Schaaf

Foto: Liwwadders

Gepubliceerd op 19 maart 2021 (Lees ook: Verbazing (of eigenlijk ook weer niet) alom bij nieuwe aflevering Zalen Schaaf)

En de winnaar is? Turfmarkt BV! Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid is nu al te voorspellen dat de prijsvraag voor een nieuwe bestemming van Zalen Schaaf in Leeuwarden wordt gewonnen door bouwconsortium Turfmarkt BV, een van de drie te beoordelen plannen. Turfmarkt BV, gelieerd aan bouwbedrijf De Vries, projectontwikkelaar Blue Banner Red en architectenbureau Broor Adema, werd al vroegtijdig door wethouder Hein de Haan (wonen, PvdA) op de schouders getikt om een plan in te dienen. De jury heeft inmiddels het hoogste cijfer uitgedeeld aan Turfmarkt BV, een 7,5. Frans van den Borg, een van de gebruikers van Schaaf: ‘Dit deugt niet. Het is het oude liedje: je wordt op achterstand gezet.’ Het woord is nu aan de raad.

Volgens directeur Albert Adema van bouwbedrijf De Vries werd hij vorig jaar benaderd door De Haan met de vraag of er bij het bouwbedrijf ook belangstelling was voor Zalen Schaaf. De Haan wil telefonisch niet reageren maar laat zijn woordvoerder het volgende mailen: Er is geen enkele specifieke organisatie namens de gemeente of een bestuurder verzocht een inschrijving te doen voor de prijsvraag. Het is een openbare prijsvraag waarvan de leidraad vooral is vastgesteld door de gemeenteraad. Dit is een volledig transparant proces. Er is een algemene oproep gedaan aan eenieder (via diverse media) om mee te doen aan de prijsvraag en eenieder mocht hierop inschrijven. Verschillende partijen zijn op de prijsvraag geattendeerd in lopende contacten. Niet meer of minder. Van den Borg is niet overtuigd van de reactie van wethouder De Haan: ‘Hier is van te voren gestuurd.’

Naast Turfmarkt BV, een verwijzing naar de verbouw van de voormalige panden van het Fries Museum aan de Turfmarkt, een eerder project van het bouwconsortium, dingen de projecten Stichting Agora (Annemarie Lindeboom) en Zalen Schaaf blijft! in beweging (Bobby Veenstra en Steven de Jong) mee naar de ‘prijs’.

Wia van Gelderen, betrokken bij de huidige organisatie en woordvoerder van de Stichting Vrienden van Zalen Schaaf, ziet een verband tussen de bemoeienis van de wethouder en een bezoek op 7 december vorig jaar van Eric Schot, directeur van projectontwikkelaar Blue Banner Red, aan Zalen Schaaf, waar ze een onplezierig gevoel aan overhield. ‘Ik dacht dat zijn bezoek aan Zalen Schaaf ging om inzicht te krijgen in de exploitatie, maar het bleek een verkapte kijkdag te zijn. Bij het tweede bakje koffie heb ik het gesprek beëindigd.’

Van den Borg vermoedt vals spel bij de ‘prijsvraag’. Van Gelderen zegt: ‘Turfmarkt BV was van veel ins en outs op de hoogte. Van den Borg: ‘Er werd bij ons de indruk gewekt dat het project hen al in de schoot was gevallen.’ Nu wethouder De Haan actief het bedrijf blikt te hebben benaderd vallen veel zaken op hun plaats, aldus Van den Borg.

Ook de samenstelling van de jury die inmiddels de cijfers heeft uitgedeeld roept vragen op bij de Vrienden van Schaaf. De jury wordt gevormd door Willem Smink (PvdA, oud-wethouder van Groningen, interim-directeur bij de Fryske Akademy, oud-voorzitter van het college van bestuur van de NHL en onlangs ter zijde geschoven als sollicitant voor eerste man bij de Noordelijke Rekenkamer), Robert Bangma (cultuurdeskundige), Loes Oudenaarde (stedenbouwkundige), Rob Reichhardt (lid bewonerscommissie; buurman Zalen Schaaf) en Lolke Lindeboom (adviseur vastgoed; gemeenteambtenaar Leeuwarden). De twee laatsten (Reichhardt en Lindeboom) worden door de Vrienden gezien als tegenstanders van het huidige Zalen Schaaf. ‘Hoe kun je deze vooringenomen personen in zo’n jury zetten? Oud-wethouder Deinum heeft ons verzekerd dat er sprake zou zijn van een onafhankelijke jury. Dit lijkt er geenszins op. De samensteller van de jury had wijzer moeten wezen.’

Het idee dat er sprake is van doorgestoken kaart wordt door de woordvoerder van De Haan terzijde geschoven. ‘De prijsvraag met leidraad (spelregels) is vooral door de gemeenteraad vastgesteld. Het is een volledig transparant proces. Op basis van het rapport van de selectiecommissie en de informatieavond doet het college van b. en w. een voorstel aan de raad voor een gespreksvolgorde met initiatiefnemers. De gemeenteraad stelt deze rangorde al dan niet gewijzigd vast. Het is daarmee in handen van de gemeenteraad. Met de samenstelling van de selectiecommissie (jury) en het door hen geschreven rapport is geen bestuurlijke bemoeienis geweest. Het rapport is pas na de opstelling ervan onder ogen gekomen van de bestuurder.’

Van Gelderen is nog iets anders opgevallen in de plannen van Turfmarkt BV dat de verontrusting bij haar achterban verder aanwakkert. Turfmarkt BV lijkt bij voorbaat al te anticiperen op een financiële bijdrage van de gemeente Leeuwarden. ‘In de plannen wordt gesproken van een ‘maatschappelijk aanvangsrendement’ en een oplossing die gevonden moet worden voor ‘onrendabele investeringen’. Zelf heeft Turfmarkt BV daar al een oplossing voor gevonden: door kostendragers toe te voegen die helpen bij het exploitabel en toegankelijk krijgen en houden van de totale locatie.’ Van Gelderen: ‘Volgens mij past deze opstelling, waar men om geld vraagt, niet binnen de criteria van de prijsvraag.’ Van den Borg: ‘Dat maakt de hele gang van zaken discutabel.’

Bij Turfmarkt BV maakt de historische zaal van Zalen Schaaf grotendeels plaats voor ateliers en werkruimtes. Agora gaat uit van een plek voor ontmoeting waar experimenteren, ondernemen en leren centraal staan. Het PvdA-raadslid Durk Visser lijkt gecharmeerd te zijn van de plannen van Agora. Visser schuift regelmatig aan bij de plannenmakers. Tijdens de nazit, voor de lockdown, in café de Strohoed is ook organisator Jan Gaastra vaak van de partij. Bij Zalen Schaaf blijft! wordt de laagdrempelige culturele voorziening in standgehouden aangevuld met het filmbedrijf van Steven de Jong. De historische zaal blijft gehandhaafd. Muziek en toneel blijven de boventoon voeren. Mogelijk wordt er een semipermanente Mata Hari-musicalvoorstelling, geënt op het langlopende evenement Soldaat van Oranje bij Katwijk, ontwikkeld.