40 jaar in de Leeuwarder politiek en Gijs verlangt naar kroketten

(tekst: ingezonden)

40 jaar later. Terugverlangen naar kroketten?

Het is vandaag, 28 januari 2021, veertig jaar geleden dat ik actief werd in de lokale politiek van Leeuwarden. Hoe ik dat zo weet? Ik heb vrijwel al mijn agenda’s bewaard en die geven de informatie waar ik de afgelopen decennia ben geweest. Voordat ik actief werd in de gemeentelijke politiek was ik al eventjes in de landelijke politiek actief. 

In 1981 was Brandsma burgemeester van Leeuwarden en werd Leeuwarden bestuurd door twee partijen de PvdA (17 zetels) en het CDA (13 zetels). De VVD had 4 zetels, Pal 2 zetels en D66 1. Met 5 partijen een overzichtelijke raad. Overigens zaten VVD, PAL en D66 er vooral. Er werd niet naar hen geluisterd. Alles werd door PvdA en CDA van te  voren dichtgetimmerd. De Pree, Ten Brug en de onlangs overleden Gijs de Vries waren de wethouders namens de PvdA en Eijgelaar en Rijpma waren de wethouders voor het CDA. Ik heb deze bestuurders nauwelijks of niet gekend. Pas na de verkiezingen van 1982 (PvdA 15, CDA 10, VVD 6, PAL 4, D66 1 en GPV/RPF/SGP 1) kwam er een college en gemeenteraad die ik leerde kennen. Met het verschuiven van de verhoudingen werd de dominantie, en daarmee ook de arrogantie, van de PvdA groter. Leeuwarden moest gesocialiseerd worden zal ik maar zeggen. Men zat nog stevig vast aan (oude) socialistische dogma’s.  De veranderende verhoudingen maakte vooral het CDA zwakker. De PvdA kon makkelijker “over links”.

Het was een tijd waar de raad nog monistisch was en de raadsvergaderingen werden voorbereid in een groot aantal commissies en secties. Een gemeenteraad die vooral bestond uit (wat oudere) mannen die hun bestuurlijke sporen reeds verdiend hadden. Het zijn van raadslid was een eer en partijen hadden nog een ruime keus. De vergaderingen waren uiteraard nog in wat we nu De Oranjezaal noemen en de wethouders zetelden in het stadhouderlijk hof. Naarmate je langer in het college zat kreeg je daar een mooiere kamer als wethouder. De boekhouding was nog niet geautomatiseerd en dat betekende dat men maar weinig zicht had op wat men uitgegeven had. Grote overschotten en tekorten, die pas jaren later bekend werden, waren niet ongebruikelijk.

De instrumenten van de raad werden zelden gebruikt. Schriftelijke vragen waren er wel, maar zeer gering in aantal. Hetzelfde gold voor moties, laat staan amendementen. Tijdens de gemeenteraadsvergadering was het muisstil in de zaal. Je mocht nog niet eens fluisteren of de voorzitter keek je berispend aan. Er moest staande gesproken worden. Daarvoor had ieder raadslid een microfoontje met een koortje om zijn nek. Er werd nauwelijks van papier gesproken, men ging staan, begon te spreken, en je wist nooit wanneer men ophield. Raadsleden die geen woordvoerder bij het agendapunt waren lazen stukken, boeken of deden puzzels. Een zak met dropjes of zo bij de hand (en die werd ook nog wel eens doorgegeven).

Vergaderingen duurden soms tot diep in de nacht. Maar gelukkig waren daar de gevulde koeken voor bij de koffie (toen nog een bijzonderheid) en om elf uur kwamen er kroketten. Een heel enkele keer dreigde de vergadering voor elf uur afgelopen te zijn maar dan waren er altijd wel raadsleden die iets langer spraken om de krokettentijd te halen. Er is toch wel veel veranderd in 40 jaar. Je hoeft naar veel zaken van toen niet terug te verlangen, maar …… die kroketten……

foto: Simon van der Woude