GroenLinks-wethouder Faber als loopjongen van ambtenarenbaas Zondervan

10 juli 2020 Actueel, Politiek

Wethouder Faber als loopjongen van ambtenarenbaas Zondervan

Gemeentesecretaris Pieter Zondervan in Súdwest-Fryslân is zijn politiek verantwoordelijk wethouder Erik Faber (GroenLinks) van interne bedrijfsvoering de baas. Faber eet uit de hand van Zondervan. De macht van de ambtenarij stijgt daarmee uit boven die van de politiek. Dat is een onjuiste gang van zaken in onze democratie. Ook op het gemeentelijk niveau.

Wethouder Faber treedt in het bestuurlijke theater aan de Sneeker Marktstraat op als uitblinkend acteur van politiek vluchtgedrag. In dit spektakel is Zondervan zowel zijn regisseur als souffleur.

Liwwadders.nl schetst een reconstructie van de politieke werkelijkheid met als centraal thema het eerder genoemde tevredenheidsonderzoek. Onderdelen daarvan worden op enkele plaatsen met andere thematiek kort herhaald. De voorgaande artikelen staan onderaan deze tekst.

2019: Beknopte voorgeschiedenis

Tegen de zomer van 2019 wordt onder ambtenaren een tevredenheidsonderzoek afgenomen. De resultaten worden na de zomer bekend. Het is zelfs dé vraag of Zondervan dan GroenLinks-wethouder Faber in kennis stelt van het rapport. Uit onze analyse blijkt dat Faber pas in het voorjaar van 2020 van het rapport hoort. Pas in juni 2020 ontvangt de raad een samenvatting van het onderzoek en niet de totale weerslag. Wethouder Faber is daarvoor verantwoordelijk.

Donderdag 28 mei 2020: Faber te afhankelijk van Zondervan

In de digitale raadsvergadering van 28 mei komt de aanvraag van het onderzoek door raadsleden aan de orde. Faber zegt dat hij zich richt tot gemeentesecretaris Zondervan en daarna ontvangt de raad, onder embargo en rekening houdend met privacy, het onderzoek. De wethouder vindt namelijk dat het onderzoek niet zomaar openbaar kan worden en beroept zich op de privacy van ambtenaren. Op de website van onderzoeksbureau Effectory staat daarentegen:

‘Uw medewerkers doen anoniem mee aan het onderzoek. Ze kunnen volledig eerlijk zijn en hoeven daarbij niet bang te zijn dat hun antwoorden persoonlijk terug te herleiden zijn.’

Faber probeert ook artikel 169 van de Gemeentewet te omzeilen, waarin heel duidelijk staat dat het college de raad dient te informeren. Er staat in dat er een uitzondering kan zijn in geval dat het openbaar belang in het geding is. Maar daar is binnen de context van dit afgenomen tevredenheidsonderzoek helemaal geen sprake van.

Al met al bevestigt Faber zijn onderdanige rol. Als verantwoordelijk wethouder hoeft hij zich niet te richten tot Zondervan. Ook schiet Faber tekort aan kennis ten aanzien van het onderzoek, want Effectory bewaakt de privacy van ambtenaren. Tenslotte is Faber niet op de hoogte van de inhoud van artikel 169 van de gemeentewet. Een wethouder dient daarvan wel te weten.

2-5 juni: Faber wijst informeel overleg af

Liwwadders.nl spreekt graag informeel met wethouder Faber om elkaar beter te begrijpen. Op dinsdag 2 juni fungeert GroenLinks-raadslid Rowdy van der Veen als tussenschakel om met hem in contact te komen. Het raadslid meldt aan ons dat Faber informeel contact afwijst en dat hij wil worden benaderd via de afdeling voorlichting. Faber kiest voor een formele opstelling. Op vrijdag 5 juni probeert ons team telefonisch via de gemeentelijke voorlichting met Faber in contact te komen. Ook langs dit kanaal ontvangen we helaas geen reactie.

18 juni: Faber en Heeg

Op donderdag 18 juni vindt een informerende bijeenkomst plaats voor raadsleden over het tevredenheidsonderzoek van 18.45 tot 19.45 uur. Wethouder Faber houdt een korte introductie. Vervolgens geven een professional van onderzoeksbureau Effectory en Griet Heeg, vanuit de directie, toelichting over het onderzoek. Zondervan is er niet bij.

Effectory en Heeg overschrijden de tijdslimiet. Heeg spreekt bekend jargon van managers. In haar betoog benadrukt ze dat de directie hard werkt aan een onvoldoende score om die te verbeteren en ze is opgetogen met een ruime voldoende.

PvdA-fractievoorzitter Feenstra, FNP- fractievoorzitter Bergstra, Lijst Semplonius en Lijst De Wind vinden dat er weinig gelegenheid is tot het stellen van vragen. Daarom komt er na de zomervakantie weer een informatieve bijeenkomst. Lijst De Wind zegt dat de toelichting van de directie, (directielid Heeg, red.) weinig toevoegt. Daarentegen vindt Bergstra (FNP) dat Heeg een goede uitleg geeft. Lijst Semplonius:

‘Het is voor aanwezige raadsleden niet mogelijk te beoordelen hoe goed de organisatie nu daadwerkelijk functioneert, want het gepresenteerde verhaal was veel te algemeen.’

18 juni: Opzienbarend slotwoord

Faber doet het slotwoord van de bijeenkomst. Hij zegt dat ‘de ambtelijke organisatie staat als een huis’. Daarnaast stelt hij dat het college leiding geeft aan de ambtelijke organisatie ‘en in de praktijk is dat weer door gedelegeerd aan de gemeentesecretaris’. Faber vertelt dat deze een ‘simpele opdracht’ heeft en die luidt: ‘zorg dat die organisatie goed functioneert en laat er zo min mogelijk last van hebben’. Faber relativeert dat in elke gemeentelijke organisatie wel wat loos is. Volgens hem is in Súdwest-Fryslân het resultaat ‘per saldo’ goed. De uitsmijter komt aan het einde als Faber tegen de raadsleden zegt, dat zij inzake het tevredenheidsonderzoek:

‘Commotie veroorzaken terwijl dat eigenlijk niet nodig is.’

Faber bedrijft politieke marketing. Echter, de situatie binnen het gemeentelijk apparaat is ernstig, zoals het door Zondervan in gang gezette proces ambtenaren dwingen te vertrekken. Wethouder Faber is bijvoorbeeld schriftelijk op de hoogte van het beschadigen van een ambtenaar door Zondervan. Ons team is hier van op de hoogte en beschikt over meer vergelijkbare informatie.

Faber stelt de raad verantwoordelijk voor de ontstane commotie over het tevredenheidsonderzoek. Dat is een discutabele stellingname. De wethouder heeft alle verwarring zelf veroorzaakt. Ook doet de uitspraak afbreuk aan een coöperatieve verstandhouding met de raad.

19 juni: Faber op Omrop Fryslân

Wethouder Faber beantwoordt vragen van de Omrop over het voorbije onderzoek. De Omrop schrijft onder meer: Verantwoordelijk wethouder Eric Faber is tevreden over de uitkomsten van het onderzoek. Hij vindt dat de gemeente er best trots op mag zijn dat ze beter uit de bus komt dan het gemiddelde van de gemeenten in Nederland.

Het onderzoek valt op diverse manieren uit te leggen. Faber kiest ervoor het rapport een positieve draai te geven. Dat mag. Onderaan deze tekst staat de link van een artikel van Binnenlands Bestuur waarin het onderzoek uitgebreid van commentaar wordt voorzien.

29 juni-3 juli: Faber duikt onder

Rond 25 juni ontvangt Faber een aantal vragen van Liwwadders. We willen onder meer weten waarom het onderzoek niet direct in het najaar van 2019 aan de raad is verstrekt. Ook hebben we interesse over wanneer Zondervan Faber informeert over het onderzoek. Op vrijdagmiddag 3 juli ontvangt ons team zijn reactie. De wethouder weigert echter op onze vragen in te gaan.

De reactie vermeldt wel de rol van Faber in de informerende bijeenkomst van 18 juni:

In deze bijeenkomst heeft wethouder Faber uitleg gegeven over het rapport en de vragen van raadsleden beantwoord.’

Dit is onwaar. De uitleg en het beantwoorden van vragen doen een professional van Effectory en directeur Heeg. Faber onttrekt zich hier doelbewust aan democratische omgangsvormen. Faber neemt in de bijeenkomst een korte introductie en het slotwoord voor zijn rekening.

Benoeming Heeg

Ambtenarenbaas Zondervan stelt in 2018 het college voor een voldongen feit door zijn zeer goede bekende Heeg, zonder dat er sprake is van een sollicitatieprocedure, tot mededirecteur te benoemen. Twee raadsleden weten daar informeel van. Lijst Semplonius daarover: ‘Ik weet het al een tijd. En ik heb daar intern vragen over gesteld.’ Lijst De Wind:

‘Ik wist dit al ruime tijd uit de wandelgangen, maar officieel hebben we als raad hier nooit over gehoord.’

Faber staat erbij en kijkt ernaar.

BMC

Zondervan besluit dat BMC het eigen veranderingsproces van het Sociaal Domein evalueert.

Corrie Bergstra, fractievoorzitter FNP, vindt het gegeven dat BMC ‘zichzelf evalueert’ niet juist. Lijst Semplonius stelt dat als BMC die evaluatie echt heeft gedaan, ‘dat natuurlijk niet kan . In dat geval keurt de slager zijn eigen vlees.’

Faber staat erbij en kijkt ernaar.

Resterende reacties

Bertus Walsma van GBTL (Gemeentebelangen-Totaallokaal) geeft te kennen dat zijn partij reageert op interne gemeentelijke perikelen als die ‘op een negatieve wijze breed in de media worden uitgemeten’, omdat ‘dan het ego van onze gemeente in het geding komt’. De fractievoorzitters van de collegepartijen, Douwe Attema (CDA) en Debbie Douwes (VVD), willen momenteel niet reageren op vragen omtrent het tevredenheidsonderzoek, de directiebenoeming van Heeg door Zondervan en het negeren van OR-adviezen door Zondervan inzake de evaluatie van BMC. PvdA-fractievoorzitter Johan Feenstra onthoudt zich van commentaar op BMC.

Tenslotte

Gemeentesecretaris Zondervan heeft wethouder Faber in zijn broekzak. Dat zien we keer op keer in de diverse thema’s. Faber gaat voorbij aan democratische normen van openheid en politieke verantwoordelijkheid. Ook hanteert Faber niet het progressieve gedachtegoed van zijn GroenLinks, zijn eigen partij.

Fabers partijgenoot GroenLinks-Kamerlid Linda Voortman dient samen met D66-Kamerlid Steven van Weyenberg in april 2016 een initiatiefwet voor overheidstransparantie in de Tweede Kamer in. De wet wordt aangenomen. Op de website van GroenLinks staat in dit kader: ‘Informatie van overheden moet wat GroenLinks betreft veel vaker en sneller openbaar gemaakt worden.’ Faber handelt in de politieke arena van de gemeente Súdwest-Fryslân volstrekt anders.

Dit is het vijfde artikel over de ambtelijke en politieke cultuur in Súdwest-Fryslân. Het zesde artikel gaat onder andere in op het optreden van ambtenarenbaas Zondervan ten aanzien van het ambtelijk personeel.

Liwwadders.nl