Veel interne kritiek op hoogste ambtenaar Súdwest-Fryslân

Ondernemingsraad dringt aan op objectiviteit en onafhankelijkheid

Veel interne kritiek op hoogste ambtenaar Súdwest-Fryslân

WMO-raad: De financiën zullen toch van invloed zijn op de inhoud van beleid?

De stukjes van de legpuzzel in het optreden van gemeentesecretaris Pieter Zondervan in Súdwest-Fryslân schuiven steeds verder in elkaar. Het is interessant te zien hoe hij zijn machtspositie gebruikt ten aanzien van het Sociaal Domein. De gemeentesecretaris geeft daarin opvallend veel ruimte aan BMC, een adviesbureau uit Amersfoort. Verder laat hij adviezen van de Ondernemingsraad links liggen. Dat blijkt uit officiële documenten die Liwwadders.nl heeft ingezien. De hoogste ambtelijke baas van de gemeente weigert vragen te beantwoorden van de pers.

BMC in Súdwest-Fryslân

BMC is de partij die vanaf 2015 ambtenaren in de gemeente Súdwest-Fryslân ondersteunt om veranderingen in het Sociaal Domein door te voeren. Het gaat hier om landelijke taken van jeugdzorg, werk, zorg en inkomen, die voortaan lokaal worden uitgevoerd. Dit proces, dat decentralisatie heet, vindt in alle Nederlandse gemeenten plaats.

Adviseur Machteld Koelewijn is de belangrijkste manager van BMC in Súdwest. De gemeentesecretaris stelt haar aan als interim-directeur van het Sociaal Domein. Koelewijn streeft ernaar om sociale teams anders te laten werken. Er wordt afgesproken dat veranderingen na twee jaar worden geëvalueerd. De dwingende hand van Zondervan wordt zichtbaar als hij ervoor kiest BMC het eigen begeleidingsproces te laten evalueren. Een geval van: de slager keurt zijn eigen vlees.

Het evaluatierapport van BMC, waarvan H.M.H.M. Rijnkels, K.J. van de Werfhorst en M. Koelewijn de opstellers zijn, verschijnt in juni 2019. Afgelopen vrijdagmiddag 12 juni 2020 vertelt Koelewijn Liwwadders.nl een andere versie. Ze zegt namelijk geen inhoudelijke betrokkenheid bij de evaluatie van het Sociaal Domein te hebben. Ze is slechts ‘aangehaakt’. Koelewijn vertelt dat ze haar eigen inhoudelijke rol niet kan evalueren en wijst daarbij op het naleven van de ROA-integriteitscode (Raad van Organisatie-Adviesbureaus). Waarom wordt ze dan genoemd als opsteller van het rapport?

Ondernemingsraad (OR) vindt bepaalde zaken niet logisch

Over het evaluatierapport schrijft de OR op 30 januari 2020 een uitvoerige brief aan de gemeentesecretaris. Daarin staat: ‘Eerder hebben wij aangegeven de keuze voor BMC niet logisch te vinden, vanwege hun betrokkenheid in de opbouw van de organisatie van het Sociaal Domein. Opvallend is dat drs. M. Koelewijn medeauteur is van de evaluatie. Zij heeft in de periode van opbouw zelf leiding gegeven aan het proces. De Ondernemingsraad heeft om die reden ook vraagtekens bij de objectiviteit van hetgeen er ligt.’

Voorzitter Ale Ypma en secretaris Sietse la Roi ondertekenen het schrijven van de OR. Ze bekritiseren de rol van de gemeentesecretaris verder:

‘Je (Zondervan, red.) hebt aangegeven dat urgentie en inzicht in de huidige organisatie rondom het Sociaal Domein het doorslaggevende argument is geweest om voor BMC te kiezen. Voor het vervolg adviseren wij om objectiviteit en onafhankelijkheid leidend te laten zijn boven snelheid.’ Ook betreurt de OR dat hun adviezen niet in de lijst van de geraadpleegde stukken van het rapport staan. Verder vertellen ambtenaren uit het Sociaal Domein aan de OR ‘dat ze een gebrek aan duidelijkheid, grip en sturing ervaren’.

Kritiek komt niet alleen van de kant van de OR. Eind oktober 2019 schrijft de WMO Adviesraad van Súdwest-Fryslân aan het college over de evaluatie. De raad gaat in op het vraagstuk van eenzaamheid maar met name een passage over de financiën valt op, want de raad zegt: ‘Het is ons voorts opgevallen dat er geen enkele relatie wordt gelegd met de financiële positie van de gemeente. De financiën zullen toch van invloed zijn op de inhoud van beleid?’ Hierdoor wordt geen inzicht verkregen in bijvoorbeeld de oplopende kosten van de jeugdzorg.

Hosanna

Even terug naar het begin van de zomervakantie van 2019. BMC heeft het evaluatierapport over het Sociaal Domein bekendgemaakt in juni 2019. Op 1 juli 2019 presenteert BMC een positief interview in Uitzicht, de glossy van het bureau, over de integrale aanpak van het Sociaal Domein in Súdwest-Fryslân. De tekst schrijft Riek Lem, die werkzaam is als consultant strategische communicatie voor BMC. Lem gaat in gesprek met de Súdwest-wethouders Gea Wielinga en Stella van Gent. Ook Koelewijn schuift aan. ‘Het weerzien is allerhartelijkst en onmiddellijk spat het enthousiasme over de gemaakte vorderingen eraf’, aldus Lem.

Wethouder Wielinga wijst erop dat er meerdere partijen zijn ‘die enthousiast’ meedoen in het proces van veranderingen. ‘We verdelen de kosten globaal en vertrouwen elkaar daarin. Op landelijke bijeenkomsten merk ik dat we hierin echt vernieuwend zijn’, zegt Wielinga. En: ‘Hier is ons motto doen en daar ben ik trots op. Op dit moment zien we nog veel mogelijkheden om de integrale aanpak in het sociaal domein verder door te ontwikkelen. Dat stimuleert enorm.’

En verder

De gemeente Súdwest-Fryslân noteert in de jaarrekening 2019 een tekort van 9,1 miljoen. Daarin zijn ook de kosten van de jeugdzorg verwerkt, die het evaluatierapport van BMC niet in beeld brengt. Het jaarverslag klachten 2019 vermeldt een toename van klachten over de gemeente Súdwest-Fryslân. In 2017 staan er 158 klachten geregistreerd, in 2018 189 en in 2019 232. Met name die binnen het Sociaal Domein zijn ‘behoorlijk’ toegenomen. In het verslag staat: ‘Deze stijging heeft voornamelijk te maken met de lange wachtlijst en de werkdruk die binnen de gebiedsteams is ontstaan. Er is meer werk voor de gebiedsteams dan ze qua bemensing aankunnen. Dat betekent dat inwoners lang (gemiddeld 6 weken) moeten wachten.’

Eind vorige week richten Zondervan en mede-directielid Heeg zich in een bulletin tot het ambtelijk personeel. Ze halen daarin de artikelen van Liwwadders.nl aan. Het duo schrijft: ‘In de stukken worden diverse beweringen gedaan en zaken aangehaald waarover wij niet zijn bevraagd.’ Het is de omgekeerde wereld. De Marktstraat is momenteel een gesloten vesting voor Liwwadders.nl. Op vrijdag 12 juni mailt Liwwadders.nl aan de gemeentesecretaris vragen over de gang van zaken rondom het Sociaal Domein. Daarop komt geen antwoord. Daarnaast belt een redactielid herhaaldelijk vergeefs met de Marktstraat om informatie te verkrijgen.

In ons tweede artikel noemen we de onderzoekers Linze Schaap en Leon van de Dool, verbonden aan de Universiteit Tilburg. Zij stelden dat in 2014 de ambtelijke organisatie in Súdwest-Fryslân sterk was verbeterd. Nu, zes jaar later in 2020, onder leiding van de huidige gemeentesecretaris Zondervan, lijkt daar nog maar weinig van over.

Dit artikel is het vierde in een reeks over de politieke en ambtelijke cultuur in de gemeente Súdwest-Fryslân.

Liwwadders.nl

Eerder gepubliceerd:

Wat is er aan de hand in Súdwest-Fryslân?

Ambtelijke top gemeente Súdwest-Fryslân scoort 3,4

Vriendjespolitiek in ambtelijke top gemeente Súdwest-Fryslân