Gert-Jan Segers: Barmhartigheid heeft ook haar grenzen

Foto: Simon van der Woude

(tekst: Sytze Faber in het Friesch Dagblad)

Contrapunt

Sytze Faber

Politiek cynisme: tieriger dan ooit

Woensdagavond was de Tweede Kamer druk met het gemankeerde geheugen van premier Rutte over tientallen burgerslachtoffers van een Nederlands bombardement op Hawija in 2015. Eerder door defensieminister Bijleveld in puntgaaf technocratisch jargon bestempeld als ‘nevenschade’. Het debat volgde ik hooguit met een half oog. Het verliep volgens voorspelbare lijnen van coalitie en oppositie.

Boeiender was een interview in NRC dezelfde dag met de Amerikaanse top econoom en schrijver Branko Milanovic (1953). Hij wees erop – ik had er niet eerder bij stil gestaan – dat voor het eerst in de geschiedenis de wereld nu wordt gedomineerd door één economisch systeem, het kapitalisme. Er zijn twee varianten, het politieke (China) en het liberale (westers) kapitalisme. In beide gevallen is maximaal geld vergaren de motor.

Economisch gezien is het wereldwijde kapitalisme een succesverhaal. De andere kant van de medaille is de vervaging van morele grenzen. Mensen zijn gedresseerd dat het in hun belang is om het mondiale kapitalistische systeem in stand te houden. Maximaal geld verdienen is een van de belangrijkste doelen in het leven geworden. Religie fungeert niet meer als corrigerende, dempende kracht. Milanovic: ‘Een opleving van normen en waarden is onverenigbaar met het kapitalisme.’

En inderdaad, na Jan Peter Balkenende, die zelf trouwens niet veel verder kwam dan de kromme slogan ‘fatsoen moet je doen’, vallen in Den Haag woorden als waarden, normen, solidariteit en rentmeesterschap nauwelijks meer. En wat betreft de christelijk angehauchte barmhartigheid heb ik, om een uitdrukking uit het dieventaaltje van Rutte te gebruiken, alleen ‘een actieve herinnering’ aan een zinnetje van Gert-Jan Segers tijdens een recente partijbijeenkomst van de ChristenUnie: ‘Barmhartigheid heeft ook haar grenzen’. Tja.

Rood vlees

Politiek cynisme is tegenwoordig echter tieriger dan ooit. Zie de regeringscoalitie die zich in alle bochten wringt om te verhinderen dat ongeveer vijftig Nederlandse IS-kinderen, vooral baby’s, peuters en kleuters, naar ons land komen. Ze kunnen, zo is de afweging, beter bij voorbaat voor de wolven worden geworpen dan te proberen om van hun toekomst te redden wat te redden valt.
Begin dit jaar leek er ogenschijnlijk iets moois te gebeuren. Dankzij de achterban van het CDA werd toenmalig CDA-leider Buma gedwongen van een Saulus een Paulus te worden. Daardoor kregen dankzij een kinderpardon ongeveer 700 in ons land gewortelde vluchtelingenkinderen en hun gezinsgenoten toch een verblijfsvergunning. Omwille van de coalitievrede werden de tegenstanders, om nogmaals een dieventaaluitdrukking van de premier te plagiëren, twee stukken rood vlees toegeworpen.

In plaats van 750 zal ons land voortaan jaarlijks slechts 500 van de meest beklagenswaardige vluchtelingen van de UNHCR opnemen: lijders aan ernstige handicaps en complexe medische aandoeningen, minderjarige wezen.

Regels kunnen nooit de complexe werkelijkheid dekken. Het grootste recht kan daardoor ontaarden in het grootste onrecht. Daarom had de bewindspersoon voor Asielzaken de discretionaire bevoegdheid om in concrete schrijnende gevallen genade voor recht te laten gelden. Er is een paar honderd keer gebruik van gemaakt. Die bevoegdheid werd door de regeringscoalitie met ingang van 1 mei j.l. getechnocratiseerd en daarmee vrijwel afgeschaft. Zo werd, schreef ik 2 februari, de barmhartigheid maximaal uit het vreemdelingenbeleid geperst.

Dankzij de twee stukken rood vlees zullen de door de gedwongen bekering van Buma verstrekte 700 verblijfsvergunningen aan het eind van de regeringsperiode wel ongeveer ‘gecompenseerd’ zijn. De een z’n brood, werd de ander z’n dood. Kan het cynischer? Het onderstreept het pessimistische gelijk van Milaniovic. Dat hoeft overigens niet te betekenen dat er voor de hand niets meer te vinden is om te doen. Daarover een volgende keer maar eens.

politiek