Wethouder Tjeerdema wekt de ongelukkige indruk dat het haar nu allemaal maar overkomt

‘Sociaal domein: er is een monster gecreëerd’

(Van een medewerker)

Binnenlands Bestuur is een gezaghebbend blad voor gemeentelijke ambtenaren en lokale bestuurders. De hoofdredacteur Hans Bekkers veegt in het laatste nummer de vloer aan met de gemeenten die sinds 2015 het ‘sociaal domein’ onder hun beheer hebben gekregen. Er is veel mis, vooral financieel. Op dit moment staat de jeugdzorg prominent in de belangstelling. Gierende tekorten bij veel gemeenten.

Rapport KPMG ontoegankelijk

Friesland werd opgeschrikt door een rapport van KPMG over de kostenontwikkeling in de jeugdzorg in 2018. Niet dat KPMG erg exact aangeeft hoe hoog de tekorten zijn – terwijl 2018 alweer een half jaar achter ons ligt. Veel gegevens zijn nog niet beschikbaar. In elk geval is sprake van sterk toegenomen kosten vergeleken met 2017. In 2017, en daarvoor, was het ook al zorgelijk, maar er schijnt in 2018 nog veel meer mis te zijn gegaan. Als een van de oorzaken wordt genoemd een verandering van ‘systeem’ – ingevoerd per 2018. In welke mate daar de schuld ligt – dat weet KPMG niet precies. En de twee ingestelde werkgroepen van gemeentelijke ambtenaren (Taskforce Jeugdzorg) kunnen het ook niet aangeven. Wel zitten we nu met talloze aanbevelingen rond het KPMG-rapport – de twee ambtelijke werkgroepen zijn daarin haast onuitputtelijk. Hoe doelgericht al die aanbevelingen zijn – er heersen links en rechts sterke twijfels. Ze hadden beter kunnen zeggen ‘wij weten het ook niet meer’.

Wethouder Tjeerdema overtuigt niet

En hier mogen dan de gemeenteraden straks weer over delibereren. Nog niet zo lang geleden stond in Leeuwarden de jeugdzorg ook op de agenda van de raad. Het bekende patroon: veel vragen, weinig antwoorden van de wethouder Tjeerdema. Zij schrijft nu ineens wel in een brief naar aanleiding van het KPMG-rapport, dat we door moeten gaan met het ‘nieuwe systeem’. Dat nieuwe systeem leidt weliswaar tot uit de hand lopen van de kosten, maar “het moet de kans krijgen om tot wasdom te komen”. Dat belooft nog wat. Tjeerdema is nieuw als wethouder. Als fractieleider van D66 in de vorige periode een van de meest kritische raadsleden – met name als het ging over het sociaal domein. Ze wekt de ongelukkige indruk dat het haar nu allemaal maar overkomt.

Gemeenteraden en colleges het spoor bijster

Binnenlands Bestuur – Hans Bekkers – windt er in zijn commentaar geen doekjes om. Hij stelt dat sinds 2015 de klacht uit de gemeenteraden is dat ze geen grip hebben op de uitgaven in het sociaal domein. De oorzaken: een te complexe materie en een gebrekkige informatievoorziening vanuit het dagelijks bestuur. Bekkers voegt er aan toe: “De almaar stijgende uitgaven – en daarmee tekorten – voor jeugdzorg laten zien dat in verreweg de meeste gemeenten ook het college niet meer in control is. Dat is volgens Bekker eigenlijk nog te eufemistisch uitgedrukt. Gezien de hoogte van de tekorten zou je “beter kunnen stellen dat ze het spoor bijster zijn”. Bekkers meent dat de oplossing zo simpel niet is. “Er is niet minder dan een monster gecreëerd. De bestrijding ervan kan niet bij de gemeenteraden alleen worden gelaten. ……. Er lijkt ook iets grondig mis met het stelsel als zodanig, waarbij het scheppen van aanbod automatisch vraag creëert.”

De NRC had maandag j.l. een uitgebreide rapportage over de jeugdzorg. “Gesprekken met gemeenten gaan alleen nog over geld”. “De stijgende kosten in de jeugdzorg zorgen voor controle- drift bij de gemeenten, tot frustratie van hulpverleners”. ”Ambtenaren van de gemeenten vinden het ook vreselijk, maar kunnen geen kant op.”

Iedereen zit in zak en as.

Maar de Friese colleges – althans ‘centrumgemeente’ Leeuwarden – schrijven vrolijk dat dit systeem eerst maar eens tot verdere wasdom moet komen.

Wat gaan de Leeuwarder raadsleden zeggen? En het college? Laten ze eerlijk toegeven dat Binnenlands Bestuur gelijk heeft: de raadsleden kunnen het allang niet meer bijhouden en de colleges zijn allang niet meer ‘in control’. De schijnvertoning heeft nu lang genoeg geduurd.

foto: Harrie Muis