Mad men en de vrije pers – Of retteketet naar beter bed!

MAD MEN & DE VRIJE PERS

Of retteketet naar beter bed !

Heel lang was het een gelukkig huwelijk, dat tussen de krant en de reclame. De krant had abonnees, die maandelijks betaalden, en had kleine advertenties voor de koopjes en een paar grotere voor de winkeliers, de plaatselijke middenstand dus. Het mes sneed aan twee kanten: door de advertentie inkomsten hadden kranten meer budget voor de nieuwsvoorziening, en door de vaste advertenties hadden reclame bureaus een redelijk zeker bestaan.

Er is zelfs jarenlang een regeling geweest tussen kranten en bureaus. Omdat beide belang hadden bij een regelmatige advertentie plaatsing was er de zogenaamde Rota regeling. Oorspronkelijk waren de kranten hierin de sterke partij, zij verstrekten een korting van 15 % aan de erkende reclame adviesbureaus.

Op 1 Januari 2018 is die regeling opgehouden te bestaan, de regeling was alleen voor gedrukte media. Maar ook al in de jaren daarvoor veranderde de verhouding. Kranten kregen het moeilijker door het aanbod van nieuws op internet. Het aantal abonnees liep terug, en kranten bogen zich steeds meer over nieuwe verdienmodellen. Ook de reclamebureaus kwamen onder druk te staan. De bedrijfstak die nog niet zo lang geleden met flitsende pakken en lease auto’s de wereld verrijkte met slogans en soundbites wankelde. Veel jonge en pas afgestudeerde communicatiestrategen vormden netwerken en namen door de snel veranderende media-mores grote stukken van de markt over.

In de randstad was het traditionele reclamebureau al enige tijd op z’n retour en de regio volgde. En zoals dat gaat in tijden van naderend onheil, de oude reclamebureaus en de kranten groeiden naar elkaar toe. Zeker toen veel kranten bij de benoeming van een nieuwe directeur eerder naar commerciële vaardigheden gingen kijken dan naar een passie voor journalistiek. En daarin schuilt gevaar.

Onze Commissaris van de Koning heeft recentelijk zijn zorgen uitgesproken over een kwalitatief goede nieuwsvoorziening, zeker in de regio ; de heer Brok is liberaal en werkte lang bij het Thorbecke instituut. Hij weet als geen ander dat het vergaren van nieuws vrij moet zijn van belangen. Dat kritiek en opinie nooit op een zakelijke basis mag rusten, en dat democratie niet zonder vrije en onafhankelijke journalistiek kan. De commissaris pleit voor meer geld voor vrije media. Hulde, absoluut !

De grootste uitgever van kranten in het Noorden slaat een andere weg in. Zij nam kort geleden een compleet reclamebureau over uit Heerenveen. CMCG. Vormgevers en copywriters die kortgeleden nog fietsen, verwarmingsketels en vloerbedekking aanprezen gaan nu de Noordelijke Dagblad Combinatie helpen om de van de resterende lezers klanten te maken. Verdienmodellen ontwikkelen om het marktbereik optimaal te benutten. U ziet het wel voor zich roodkapje loopt door het steeds kouder wordende bos, en opeens is ie daar: Retteketet naar Beter Bed ! Reclame maakt al heel lang meer kapot dan u lief is.

Denk aan Camel en aan Marlboro ! Friesland is een provincie waarin taal belangrijk is, waar een enorme traditie is in de journalistiek, waarin het vrije woord heel veel in beweging heeft gebracht, in oorlog en in vredestijd. Laten we waakzaam zijn voor de vervlechting tussen markt en democratie !

In vredesnaam.

Willem Brand

media