Liwwadders in de top relevante landelijke nieuwswebsites

Liwwadders wordt prominent vermeld in het rapport Op het tweede gezicht, een onderzoek naar de regionale en lokale media in opdracht van toenmalig staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Sander Dekker. Liwwadders wordt genoemd in een lijst met DUIC (Utrecht), GIC (Groningen), Vers Beton (Rotterdam) en Alphens (Alphen aan de Rijn). Dit zijn de hyperlocals die ertoe doen in ons land. Het onderzoek kwam tot stand vanwege de malaise in medialand. Of, zoals Dekker het verwoordde: ‘een breed gedragen gevoel dat het journalistieke aanbod op lokaal en regionaal niveau verschraalt’. Het onderzoek, dat deze maand werd gepubliceerd, is uitgevoerd door krantenprofessor Piet Bakker en Quint Kik, onderzoeker bij het Stimuleringsfonds voor de Pers. Bakker en Kik onderzoeken al geruime tijd de stand van zaken binnen de vaderlandse media.

Dat het niet goed gaat met de vaderlandse media is genoegzaam bekend. Dat partijen, zoals de gemeente Leeuwarden, hierin een belangrijke rol spelen en hieraan iets zouden kunnen doen – al was het zorgen voor een actieve dienstverlening – wordt steeds duidelijker. Dat Liwwadders.nl in bovengenoemd rijtje staat zien wij niet als een toevalligheid. De rij bestaat uit actieve, eigenzinnige hyperlocals (zelfstandige nieuwssites) die met diverse journalistieke activiteiten hun sporen inmiddels hebben verdiend en projecten van grote uitgevers (Dichtbij.nl van TMG) met miljoenenbudgetten achter zich hebben gelaten.

De hyperlocals Liwwadders, DUIC, GIC, Vers Beton en Alphens zijn in staat gebleken om interessante journalistieke podia op te richten en in de lucht te houden. Liwwadders bestaat al bijna 20 jaar. Ondanks alle inspanningen die Liwwadders verricht moeten we helaas constateren dat het op lokaal-bestuurlijk niveau nogal eens ontbreekt aan medewerking. We kunnen ook rustig spreken van obstructie en onwil. Hoe de gemeente Leeuwarden met informatievoorziening omgaat doet bij ons regelmatig de wenkbrauwen fronsen. Liwwadders heeft bijvoorbeeld het selectieve uitnodigingsbeleid aan de orde gesteld. Ook dienden wij een officiële klacht in nadat wij onvoldoende antwoord hadden gekregen op vragen die we stelden. Bij de publieke omroep Omrop Fryslân vingen we bot toen we informatie opvroegen over hoe de omroep omgaat met de Dichter fan Fryslân. In een volwassen democratische samenleving zou zoiets niet mogen voorkomen.

Wat staat er in het rapport van Bakker en Kik?

Over de hyperlocals zijn ze duidelijk: er is te weinig kennis aanwezig om zich hierover duidelijk uit te spreken. Hoewel de onderzoekers deze websites over een lange periode volgen, durven ze er nog geen steekhoudende conclusies aan te verbinden. Veel sites zijn aggregatiesites, dat houdt in dat het nieuws via automatische zoekacties wordt overgenomen van andere websites, zonder enige toevoeging of duiding. Interessanter zijn de hyperlocals met eigen nieuws en onderzoek zoals Liwwadders. Wel spreken zij zich uit over de bezoekers. De 30 tot en met 49-jarigen maken in verhouding het meest gebruik van de informatie verzorgd door hyperlocals. De hyperlocals zijn voornamelijk actief in plaatsen waar het media-aanbod er redelijk sterk voor staat. Over de exploitatie zeggen de onderzoekers (n.a.v. onderzoek) het volgende: vrijwel alle hyperlocals hebben een kleine staf, veel vrijwilligers en onbetaalde krachten en genereerden een bescheiden omzet. De sites zijn daardoor relatief kwetsbaar.

Hoe de hyperlocals zich inhoudelijk ontwikkelen is onduidelijk omdat gegevens hierover niet systematisch worden bijgehouden. Op grond van eerder onderzoek (Kik, Bakker en Buijs, 2013) bleek dat het aanbod van digitale media voor een belangrijk deel bestond uit sporadisch actieve sites, vooral aggregatiesites. De in de eerste zin genoemde hyperlocals die al jarenlang bestaan (Liwwadders.nl sinds 1998) vormen hierop de uitzondering.

Traditioneel mediagebruik op lokaal niveau staat onder druk, niet alleen door verschuivingen in het aanbod, maar vooral doordat printmedia en omroepen jongere generaties moeilijk weten te bereiken. Online neemt het gebruik toe, ook onder jongeren en jongvolwassenen. Het aanbod in kleine gemeenten is duidelijk schraler dan dat in grote gemeenten. Alles wijst erop dat deze trends zich in de toekomst gaan voortzetten. Het huis-aan-huisblad blijkt een belangrijke rol te spelen in de informatievoorziening, vooral bij oudere lezers.

Verder rapporteerden de onderzoekers het volgende: de oplage van de regionale dagbladen daalde tussen 2000 en 2017 met bijna 50 procent. Printmedia nemen een aanzienlijk deel van het lokale nieuws voor hun rekening. Maar wie zijn de lezers en hoeveel zijn dat er? In 2005 las 37 procent van de Nederlanders van 13 jaar en ouder een regionale krant, in 2017 was dat 23 procent. De totale printoplage van regionale dagbladen daalde tussen 2000 en 2017 van 2,3 miljoen naar ruim 1,2 miljoen. Kranten worden vooral gelezen door ouderen. Slechts 16 procent van de lezers is jonger dan 35 jaar. Bij Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant is de groei er bij de digitale oplage er helemaal uit.

Regionale radio bereikt in 2017 minder dan 10 procent van de Nederlanders, in het noorden van het land en in Zeeland ligt dat gebruik fors boven het gemiddelde. Ouderen voeren ook hier de boventoon.

Lokale omroepen zijn erg kwetsbaar. Een goed functionerende lokale omroep zou moeten beschikken over een budget van 800.000 euro per jaar (NPLO, 2017; Leeuwarden: +/- 150.000 euro). Het aanbod aan politiek nieuws wordt gedomineerd door lokale politici en woordvoerders van gezagsdragers. Betrokken burgers zien zichzelf sporadisch terug in het nieuws, zij worden vaker opgevoerd in de meer passieve hoedanigheid van ooggetuige of toevallige voorbijganger.

Over de cijfers van bezoekers aan websites die hier en daar worden genoemd, zeggen de onderzoekers: een miljoen unieke gebruikers per maand klinkt indrukwekkend maar het zegt weinig zonder gegevens over het aantal dagen dat mensen gemiddeld sites bezoeken en de tijd die ze op die site doorbrengen.

Lees ook: Burgemeester Crone: wellicht althans diverse keren geprobeerd 

Dossier Liwwadders