Elzinga: Met minder geld zou je betere zorg kunnen realiseren

(tekst: oud-raadslid D66 Wietse Elzinga op zijn weblog)

Hoe markten falen

De ene dag bij een congres over sensortechnologie in het World Trade Center te Leeuwarden en de andere dag bij een bijeenkomst van de lokale PvdA in debatcentrum De Bres. De overeenkomsten zijn groter dan de verschillen. Hoewel de aangekondigde spreker verstek moest laten gaan wegens lichamelijke ongemakken, ontwikkelde zich een aardige avond over zorg en de WMO. En sensortechnologie dan?

Onlangs kocht ik bij een lokale boekhandel voor 15 euro een boek getiteld ‘How markets fail’ over het falen van vrije markten. Voor iets meer geld is het boek ook in het Nederlands verkrijgbaar, ik adviseer het iedereen te lezen. Het denken over economie gebeurt vooral in modellen gebaseerd op wiskundige formules, waarbij het uiteraard de kunst is de juiste formules en vergelijkingen te vinden. Gelet op de malaise waarin we ons bevinden is er duidelijk iets niet goed gegaan in het verleden. Voor het fijne verwijs ik u graag naar het genoemde boek dat in gewoon Engels / Nederlands uitlegt hoe het zover heeft kunnen komen.

De lokale PvdA maakt zich terecht zorgen over de aangekondigde bezuinigingen op de zorg en de daarmee samenhangende Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en organiseerde een avond over dit onderwerp om de mening van de leden te peilen. In tegenstelling tot vertegenwoordigers van andere politieke partijen doe ik dan rustig mee, politiek is per slot van rekening invloed uitoefenen. Een van de stellingen ging over marktwerking in de zorg. Na het lezen van het eerder genoemde boek ben ik geen voorstander van een vrije markt in de zorg aangezien dat niet zondermeer gaat werken. Op een markt komen vraag en aanbod bij elkaar en komt er een prijs tot stand. Een markt fungeert dan als een co�rdinatiemechanisme.

Als het om zorg gaat dan willen mensen de beste prijs-prestatieverhouding, voor weinig geld kun je niet veel zorg verwachten. De vraag is nu:’Hoe realiseer je dat?’ Als het werk niet door een persoon kan worden gedaan dan moet het verdeeld worden. Organiseren is in essentie werk verdelen en de resultaten co�rdineren. Veel mensen denken dat daarvoor altijd een organisatie met managers e.d. nodig is. De managers worden geacht te co�rdineren, mijn ervaring is dat maar weinigen dat ook echt goed kunnen. In de zorg zijn er twee stilzwijgende aannames: voor het uitvoeren van (zorg)werk zijn grote organisaties nodig om het werk te co�rdineren en voor het realiseren van een goede prijs-prestatieverhouding moet een markt tussen die grote organisaties als co�rdinatiemechanisme fungeren. Volgens mij gaat dat niet werken.

Tijdens het sensorcongres gaf een zorginstelling uit Groningen een presentatie over dwaaldetectie van ouderen. Bij sensortechnologie gaat het niet zozeer over sensoren maar over de verwerking van sensorgegevens. In het geval van dwaaldetectie van dementerende ouderen wordt met behulp van gedistribueerde sensoren bepaald waar mensen uithangen zodat gericht ingegrepen kan worden. Sensortechnologie als co�rdinatiemechanisme. Het voert hier te ver om uit te leggen welke wiskunde / techniek ten grondslag ligt aan het (correct) beschrijven van economi�n en het verwerken van gedistribueerde sensorgegevens, de overeenkomsten zijn frappant.

Sensor Universe kent een onderdeel ‘Care en Cure’ waarvan dwaaldetectie een subproject is. Lokale politici doen er verstandig aan de zorg en de WMO met een andere bril te bekijken. Hedendaagse techniek maakt het mogelijk werk anders te organiseren en met minder geld zou je best weleens betere zorg kunnen realiseren. Dat gaat uiteraard niet vanzelf, daarvoor moet wel het juiste pad worden bewandeld. Eventuele dwalingen worden op deze plek ouderwets gedetecteerd.