Als toenmalig raadslid trof ik eens een ambtenaar met een ideaal. De gemeente Leeuwarden een lerende organisatie. Gelet op het aanhoudend ambtelijk geklungel in recreatiegebied de Groene Ster is de missie niet gelukt. De betreffende ambtenaar werkt niet meer bij de gemeente want tegenwoordig financieel directeur van het UMCG, aan de kwaliteiten heeft het niet gelegen. Het tijdloze thema van de lerende organisatie leeft nog steeds als ik de stukjes op de website van Binnenlands Bestuur zie. In de jaren negentig van de vorige eeuw was de lerende organisatie een beetje een managementhype. Die waren er in het bedrijfsleven wel meer dus ik was aangenaam verrast om na de eeuwwisseling een ambtenaar te treffen die weet had van het fenomeen.
Het begon destijds met het boek De Vijfde Discipline van Peter Senge over systeemdenken. Gevolgd door een aantal boeken over de praktische kant van het denken in systemen. Aanleiding was het niet uitkomen van de voorspellingen van de Club van Rome. De opstellers van dat rapport extrapoleerden op dat moment zichtbare trends die vervolgens geen realiteit werden omdat onze wereld niet lineair in elkaar steekt. Openbaar bestuur betreft het overbruggen van het verschil tussen een bestaande situatie en een (politiek) gewenste situatie en daartoe worden beleidsinstrumenten ingezet. Die zijn doorgaans niet effectief want veronderstellen niet zelden een min of meer lineair verband tussen oorzaak en gevolg. Mensen zijn ontevreden over politieke partijen, die pretenderen nogal eens meer dan ze kunnen waarmaken. Om de wereld te kunnen begrijpen zul je moeten kunnen denken in systemen. Ondanks een overvloed aan materiaal om te kunnen leren denken in systemen is het College van B&W van Leeuwarden er nooit in geslaagd om van de ambtelijke organisatie een lerende organisatie te maken.
Maar misschien weet de gemeenschap zichzelf te redden. Vergelijk de bureaucratische prietpraat van Pieter Winsemius van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) over Friese Vrijheid http://www.lc.nl/friesland/Volledige-Rede-van-Frysl%C3%A2n-22238149.html eens met de harde realiteit van architecte Nynke Rixt Jukema http://finsteropfryslan.frl/natuur/nynke-rixt-jukema-seach-sylskip/ . Heeft burgemeester Crone het gelezen en begrepen? Het project Leeuwarden Culturele Hoofdstad als voertuig of vaartuig voor vriendelijke verandering, dat was het idee. Crone vindt kritiek op de gang van zaken rond het project zuur en gezeur. Als we niet oppassen dan wordt 2018 een jaar vol evenementen zonder blijvend resultaat. Helaas moeten we er bovenop zitten, de gemeente Leeuwarden is net als de voor de uitvoering verantwoordelijke organisatie moeilijk lerend en zeker geen lerende organisatie. Friese vrijheid is trouwens vooral niet afhankelijk hoeven te zijn van bestuurlijk onbekwame bobo’s. Het succes van Culturele Hoofdstad in nog lang niet verzekerd.
