Kees van Anken: Andere tijden

Foto: Kees van Anken

Omkijken is niet mijn meest favoriete bezigheid. Desondanks kijk ik graag naar ‘Andere Tijden’. Er valt van te leren. Het onderwerp: Hoog Catharijne in de jaren negentig. Daklozen, verslaafden, de hele rafelrand van de samenleving hield zich op rond de sporen, in de tunnels en in het winkelgebied. Als argeloze noordeling was de confrontatie met al dit leed heftig.

Niet veel later ontdekten we ook in Leeuwarden dat er zoiets als de zelfkant bestond en dat de problemen op straat steeds zichtbaarder werden.

De Terp kon in die jaren de vraag niet meer aan, de stadsbestuurders in Utrecht evenmin. Burgemeesters, wethouders en ambtenaren, politie, burgers en hulpverleners, ze hadden het niet zien aankomen. Na de ontkenning, de erkenning: ook in Nederland zijn bedelaars en daklozen en hun aantal groeit snel.

De navrante schets over de ‘onderwereld’ in de tunnel onder Hoog Catharijne laat zien dat er best iets aan te doen is en dat wegjagen en repressie niet helpt. Echte oplossingen bestaan uit het bieden van onderdak of eigenlijk gewoon goede huisvesting. In Utrecht kwamen hostels en de tunnel kon worden gesloten zonder dat de problemen elders in de stad weer opdoken. In Leeuwarden werd de opvang uitgebreid, kwamen er pensions en werd zwaar ingezet op preventie en woonbegeleiding. En zie daar: binnen tien jaar was er een effectief programma en daalde het aantal daklozen en verslaafden. Het proces ging gepaard met veel rumoer en weerstand. Locaties bleken moeilijk te vinden en de angst voor overlast en gedoe was groot.

Ooit zat ik met de toenmalige wethouder een bijeenkomst voor die zo uit de hand liep, dat we besloten op te stappen, een fatsoenlijk gesprek was niet mogelijk. Maar de rust is weergekeerd en de overlast bleef tot een minimum beperkt.

Ik schrik dan ook als ik hoor dat de opvang in Leeuwarden moet gaan snijden in haar begeleiding. Ik raak gealarmeerd als ik merk dat er steeds meer jongeren dakloos raken.

Het CBS becijferd dat er minimaal 12.500 zwerfjongeren zijn en nog eens 66.000 jongeren ‘administratief’ zoek.

We waren aardig op weg, maar door de crisis is overal op bezuinigd en zijn weer meer mensen in de problemen gekomen. Goede zorg is duur, maar nooit te duur als het erger voorkomt.

De beste en bewezen aanpak is om mensen die dakloos zijn, verward, in de problemen zitten en met schulden te kampen hebben, per direct en met voorrang te helpen. Biedt huisvesting, saneer schulden en begeleidt mensen naar werk en een zinvol bestaan en hou op met naar elkaar te (ver)wijzen.

Ik lees een prachtig verhaal over de zorgverzekeraar CZ. Die gaat 250 Haagse probleemgezinnen helpen met het saneren van schulden. Direct en zonder rompslomp. Een mooi voorbeeld dat navolging verdient. Zo simpel kan het zijn; De Friesland hoeft het alleen maar te kopiëren. Het kost de zorgverzekeraar in Den Haag 1,3 miljoen euro. Dat is een fractie van de winst die zorgverzekeraars nog steeds maken en het is een mooi begin van nieuwe solidariteit.

Kees van Anken

Kees van Anken