Friesch Koffiehuis: verkrotting loont

Van: Redactie Liwwadders

Slopershamer in Friesch Koffiehuis

De slopershamer zwaait in Leeuwarden weer vrolijk in het rond. Slopen toont in het algemeen een gebrek aan creativiteit. De sloperskogel is gemakkelijker te hanteren dan het bestuderen van een creatief alternatief voor bestaande panden. Zonde dat er al zo veel gesloopt is in Leeuwarden maar toch leren we er niet van. Laten we kijken naar het verpauperde Friesch Koffiehuis aan het Ruiterskwartier 175.

Aan dit koffiehuis hebben veel Leeuwarders warme gevoelens overgehouden. Meubelstoffeerder Gerard Veldhuis kocht er eens een koppel schapen die hij bij koop al weer had doorverkocht. Zo ging er wel meer van hand tot hand in het koffiehuis met de Perzische kleedjes op de tafeltjes. Ver voor acht uur was de deur al geopend. De glazenwassers zaten er al achter een kopje koffie, getapt uit een grote koffiecontainer. Op vrijdagmiddag werd er na de markt stevig bier gedronken, uit flesjes en vaak zonder glas.

Maar terug naar de sloop. Er is iets merkwaardigs aan de hand met bouwen en slopen in Leeuwarden. Veel kan er in Leeuwarden als je op de juiste knoppen weet te drukken. Gelukkig hebben we Culturele Hoofdstad 2018 die wetten en gebruiken aan de kant schuift.

Vroeger, ja vroeger, toen hadden we Cees de Sloper (PvdA-wethouder Cees Geerds) met opposant Piet van der Wal (Het Kloppend Hart), maar, hoho, ze zijn er nog wel al zitten ze nu onderuit gezakt in hun fauteuils. Geerds schrijft vanuit Goutum af en toe een ingezonden stukje, was als inspreker aanwezig tijdens de monoloog van Asscher in de ijshal. Van der Wal zit zijn laatste jaar uit comfortabel in de stoel van de raad. In januari weer 4,9 procent inkomsten erbij.

Mooie oude panden

‘De oude pandjes herstellen is niet haalbaar’, aldus sprak architect Johan Sijtsma in de Leeuwarder Courant. Hoezo is het renoveren en restaureren van het Friesch Koffiehuis niet haalbaar? Het zal niet eenvoudig zijn na jarenlange verpaupering. Natuurlijk is dat wel haalbaar, tenminste als je dat wilt. Dat weet Johan Sijtsma natuurlijk ook wel. Hij is natuurlijk allang blij met een opdracht in het centrum van Leeuwarden.

Vergelijk het eens met het nieuwe poppodium (of mogen we dat niet zo noemen) Neushoorn, tegenover het culturele centrum de Harmonie. De panden en zeker de gevels waarin de Neushoorn zit, zijn toch ook grotendeels behouden? Waarom hier wel en daar niet? De bouwkundige staat was echt niet beter dan de panden van het voormalige Friesch Koffiehuis. Daar komt bij dat de panden van het voormalige Friesch Koffiehuis ook nog historische waarde hebben. Nog niet zo lang geleden liepen er bestuurders rond in het pand die tegen elkaar zeiden dat dit pand behouden moest worden. Maar hoe gaan die dingen? Het is maar net hoe het uitkomt in Leeuwarden, zeker als de gemeente Leeuwarden een eigen belang heeft.

Doopsgezinde Gemeente Leeuwarden

De Doopsgezinde Gemeente Leeuwarden is bereid het Friesch Koffiehuis te kopen nadat de gemeente dat niet gelukt was. Eigenaar Frank Jager wilde niet met de gemeente praten. De gemeente heeft intensieve bemoeienis gehad met de aankoop maar dat moest vooral geheim blijven. Na de sloop volgt nieuwbouw waarin weer horeca gevestigd wordt (een Raboman liet onlangs tijdens Toon van de Stad weten voorzichtig te zijn met nog meer horeca) met daarboven appartementen. Enkele weken terug kon Liwwadders.nl u dit al melden maar desgevraagd deed Wethouder Deinum erg geheimzinnig. Binnenkort krijgt de gemeenteraad een brief, was zijn enige commentaar.

De kogel is door de kerk: de gemeenteraad heeft maandag 19 december ingestemd met het voorstel van B&W. De gemeente is geen Sinterklaas maar wel de Kerstman in dit dossier.

Terwijl Zwarte Piet al weer even uit het land is vertrokken blijven wij met geheel andere zwarte pieten zitten. De cijfers even op een rij: het pand Ruiterskwartier 175 –179 stond jarenlang te koop voor 1,2 miljoen euro. Eigenaar Frank Jager, die ooit koffie schonk in dit pand,  bood het later ook voor andere bedragen aan. Het pand werd nog niet zo lang geleden aangeboden voor 400.000 euro, want Jager wilde ervan af. Naar verluidt betaalt de Doopgezinde Gemeente 425.000 euro voor het pand terwijl de verwachte totale investering circa 1,3 miljoen is. Dan komt de gemeente om de hoek kijken met een zak geld: voor ‘de onrendabele top’ (wat dat ook maar betekenen mag): 175.000 euro subsidie, meteen in de beurs en 80.000 euro voor het vormen van een voorziening ter afdekking van het risico van de verleende garantiestelling aan Doopgezinde Gemeente Leeuwarden. U zult zeggen: 175.000 euro in de beurs is lekker, maar wat is die 80.000 euro dan?

Vette garantie

De gemeente Leeuwarden faciliteert met een garantiestelling van 800.000 euro de Doopsgezinde Gemeente Leeuwarden zodat deze instelling een lening kan afsluiten bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Normaal kunnen alleen overheidslichamen, met name gemeenten, terecht aan het loket van de BNG. Ja, de naam BNG zegt het al. Maar door een garantiestelling te verstrekken (in dit geval door de gemeente Leeuwarden) kunnen ook derden (in dit geval de Doopgezinde Gemeente Leeuwarden) geld ophalen bij de BNG.

Deze constructie is zeer prettig: je krijgt tenminste een lening (voor ondernemers nog steeds een crime) en de rente bij de BNG is extreem laag met zo’n garantie. Het zou ons niet verbazen dat thans iets van 1% rente betaalt moet worden. Ja dat is mooi. Kan ik dat als ondernemer ook, zo’n garantie krijgen krijgen? Nou nee, hoewel de gemeente Leeuwarden in het verleden wel vaker aan derden (niet overheid) garanties heeft verstrekt. Wie weet? Zie maar eens in de jaarrekening van de gemeente Leeuwarden waar al die miljoenen aan garanties zijn opgesomd. Voor de nu verstrekte garantie van 800.000 euro treft de gemeente voorzichtigheidshalve een voorziening op haar eigen balans van 80.000 euro.

Wat doet de gemeenteraad?

De gemeenteraad huilt krokodillentranen maar stemt er gewoon mee in. De Doopsgezinde Gemeente lacht de ballen uit de broek. Begrijpelijk dat de gemeenteraad graag ziet dat de panden worden aangepakt, maar kritische vragen blijven uit. Bij aanvang van de behandeling in de raad gaf burgemeester Crone aan dat de raad eerder vertrouwelijk op de hoogte was gehouden. Waarom was dit dossier met zo veel geheimzinnigheid omgeven?

In de Leeuwarder vastgoedscene was bekend dat dit pand eruit moest. Wilde de gemeente niet dat een andere particuliere investeerder het pand kocht? Was dit niet veel voordeliger voor de gemeente geweest? Wat zou het mooi zijn geweest als een andere particuliere investeerder het Friesch Koffiehuis niet gesloopt had? Hopelijk hebben onze raadsleden wel de goede vragen gesteld in het vertrouwelijke overleg.

CDA-raadslid Sybren Tamminga (boer/ondernemer), die we gisteren belden, is allesbehalve gelukkig met het voorstel dat maandagavond in de raad passeerde. Als ondernemer schaamt hij zich een beetje voor de gang van zaken. Als boer kent hij andere rekensommen. Ook uit de berichtgeving in de LC blijkt dat de verantwoordelijke wethouder Isabelle Diks (PAL/GroenLinks) er niet goed uitkomt met haar verhaal. Maar gelukkig kan veel worden toegeschoven aan het festijn Culturele Hoofdstad. Wat anders niet kon, kan nu.

Tamminga: ‘Ik ben hier absoluut geen voorstander van.’ Tamminga wordt nu iedere morgen wakker met het zuur op de maag als hij terugdenkt aan het onzakelijke verhaal rond het Friesch Koffiehuis. Wat als de panden Naauw/Grote Hoogstraat, snackbar Tromp (Ruiterskwartier) en de buurman van café Wouters (Sophialaan) op de agenda komen te staan? Tamminga wacht dat rustig af, met pijn in zijn buik. ‘We hebben voor gestemd omdat het plan net iets minder slecht was dan het alternatief.’

Hoe nu verder?

Het precedent is geschapen. De gemeente zal ook bij andere verkrotte panden in de binnenstad (zie hierboven) de beurs trekken, want verkrotting loont kennelijk in Leeuwarden. Jarenlang wegkijken mag wat kosten, is het devies. Moeilijk doen als je een muur van je pand wilt verven maar wel flink de beurs trekken als je geen onderhoud aan je pand pleegt. Met ook nog eens het risico dat prachtige historische panden in en om de binnenstad gesloopt worden. Overigens gaat het platslaan in Leeuwarden gewoon door. Uit de Blokhuispoort worden hele happen weggenomen. Het kan allemaal als de gemeente eigen belangen heeft. En wat te denken van het monumentale huis aan de Stationsweg dat op dit moment wordt gesloopt. Een vergunning is niet nodig. Bouwbedrijf Lont wil hier een torentje met kleine appartementen bouwen. Wie zit daar nu op te wachten?

De Leeuwarden woningmarkt wordt al overspoeld met kleine appartementjes en studio’s. Zelfs vanuit onze gemeenteraad klinken kritische geluiden om het geldende bestemmingsplan voor dit project te wijzigen. Wel had architect Chris Vegter een goed idee: kan hier niet een tunnel voor fietsers en voetgangers onder het spoor gemaakt worden ter ontlasting van het Zuiderplein?

Het lijkt allemaal erg op het woningproject aan de Nieuwe Schrans waar enkele jaren geleden een monumentaal schoolgebouw uit het begin 19e eeuw is gesloopt. Het pand stond net nog niet op de gemeentelijke monumentenlijst en kon dus worden gesloopt.  Wel of niet op de monumentenlijst moet niets uitmaken. Als eigenaar, investeerder, ontwikkelaar, bouwer en overheid moet je de liefde en verantwoordelijkheid hebben om monumentale panden te koesteren en in zijn volle glorie te behouden.

Redactie Liwwadders

fries koffiehuis